Leuke en inspirerende podcasts – 4 Luistertips

Mocht je even geen zin hebben om te lezen, maar word je wel graag geïnspireerd? Beluister dan eens één van deze podcasts over kinderboeken, taalgebruik, poëzie en recent verschenen literaire pareltjes. Soms zie je door de vele podcastbomen het bos niet meer. Dus we zochten een paar van onze favorieten voor je uit.

Heb je ook iets leuks geluisterd waardoor je geïnspireerd bent geraakt? Laat het ons weten via onze socials of ons contactformulier.

Lang leve Lezen – Anne van Mechelen

Docent Nederlands in het VO, docent geweest op de Pabo en vanaf komende zomer fulltime leesbevorderaar. Anne van Mechelen weet alles van jeugdliteratuur en houdt het laatste aanbod voor je bij. In podcasts van 2,5 minuut enthousiasmeert ze je een aantal keer per week voor een nieuw kinderboek. Haar persoonlijke associaties, het thema, de doelgroep en een kort fragment komen voorbij. Zo ben je in korte tijd weer geïnformeerd over een nieuw ontdekking in de kinderliteratuur. Daarbij heeft Anne ook gewoon een hele fijne vertelstem en is het prettig om met haar korte verhaaltjes de dag te beginnen. Je kunt ze natuurlijk ook op een ander moment lezen.

Vol van boeken – Boekverkopers van Libris

Wie zin heeft in een goed (volwassen) boek weet soms niet goed waar te beginnen in een boekwinkel, want de keuze is reuze. Een gepassioneerde boekhandelaar kan de oplossing zijn, want zij zijn vaak in staat om je smaak te doorgronden en te koppelen aan een fijne selectie (nieuwe) verhalen. In Vol van boeken komen Librisboekverkopers vanuit het hele land aan het woord. Ze nemen je mee langs de nieuwste bestsellers en verborgen pareltjes, waarbij ze ook eens een keer hun persoonlijke voorkeuren de ruimte mogen geven. De gesprekken met boekverkopers worden aangevuld met interviews, waarin schrijvers worden bevraagd over hun nieuwste titel.

De poëziepodcast – Daan Doesborgh

In de Poëziepodcast bespreekt dichter Daan Doesborgh samen met een andere dichter twee gedichten: één van die dichter zelf, en één van iemand anders. Het is een podcast over dichters en hun gedichten, en de wereld waar ze die gedichten vandaan halen. De gesprekken hebben een rustig, associatief en mijmerend karakter, waardoor je als luisteraar wordt meegenomen in de gedachtegang van de dichters. Je leert anders naar de wereld om je heen te kijken, een waardevolle vaardigheid waarvan het mooi zou zijn als je die ook aan je leerlingen mee kunt geven.

Jemig de podcast – Ton den Boon & Hijlco Span

Jemig de pemig, asjemenou, doemdenken, popie jopie, computer says no en een beter milieu begint bij jezelf. Uitspraken die we allemaal gebruiken, maar waarvan we misschien vergeten zijn dat ze uit reclames, liedjes en televisie- en radioprogramma’s komen. In de podcast Jemig de podcast bespreken De Dikke van Dale-hoofdredacteur Ton den Boon en KRO-NCRV/NPO Radio 5-presentator Hijlco Span deze zinnen, woorden en gezegdes. Waar komen ze precies vandaan? En waarom krijgen ze een plekje in woordenboek? Het zijn korte podcasts die heel goed te gebruiken zijn in o.a. de Nederlandse lessen in het V.O.

De jongen van het godeneiland – Rindert Kromhout – Tip van Heleen

Luca groeit op op Sicilië, een plek die prachtig is om op vakantie te gaan, maar waar weinig uitzicht is voor een 18-jarige zoals hij. Overdag werkt Luca als kaartjesverkoper bij een museum waar maar nauwelijks voldoende bezoekers komen. In de avond trekt hij op met zijn vrienden en delen ze hun zorgen over het grote aantal bootvluchtelingen dat maar blijft stranden. Als Luca de oude poppenspeler Matteo ontmoet leert hij hoe verhalen je leven kunnen laten veranderen.

We leren Luca’s wereld kennen als klein, warm en liefdevol. Dat is best geruststellend als de maffia af en toe opduikt en het niet gemakkelijk is om rond te komen. Zijn moeder, waarmee hij goed kan praten als hem iets dwars zit, zijn slimme en kritische boertje Carlo en zijn vrienden die altijd zorgen dat er altijd wel iets te beleven is. Toch is Luca onrustig, hij heeft behoefte aan een perspectief.

Matteo leert Luca hoe je met verhalen je leven interessant kunt maken. Hij daagt Luca uit te gaan lezen over Pirandello, zodat hij op zijn beurt voor de bezoekers van ‘zijn’ Pirandellomuseum de schrijver kan laten leven. Het lukt Luca niet alleen meer bezoekers naar het museum te trekken, zijn werk wordt ook een stuk interessanter.

De mooie Sophia heeft Luca’s hart gestolen en tot zijn verbazing lijkt de liefde wederzijds. Als Sophia wil voldoen aan de verwachtingen van haar katholieke familie en Luca eigenlijk gewoon zijn gevoel wil volgen, weet hij niet meer helemaal zeker wat de juiste keuze is. Luca’s hoofd zit vol met gedachten aan Sophia en aan zijn vriend Achmed, die zonder afscheid verdwenen is. Achmed is als bootvluchteling in Sicilië aangekomen en is vooralsnog uit de handen van de opvang en de maffia gebleven. Hij heeft zich aangesloten bij Luca en zijn vrienden, maar voor hoe lang is niemand duidelijk.

De jongen van het godeneiland heb ik gelezen als bijzonder sfeervol. Veel thema’s worden aangeraakt; de regels die de Katholieke kerk oplegt, armoede, vluchtelingenproblematiek, vriendschap, liefde, familie, homoseksualiteit, kunstgeschiedenis en allemaal zonder gekunsteld te zijn.

Luca heb ik leren kennen als een fijn mens, hij wordt veilig volwassen tussen andere fijne mensen. Het hele plaatje lijkt te kloppen. Misschien wel daardoor werd ik, net als Luca, af en toe een beetje onrustig: er had best wat meer mogen gebeuren.

Mijn leeftijdsadvies: 14+| Uitgeverij: Leopold | Auteur: Rindert Kromhout | Verschenen: 6 november 2024 | Prijs: €17,99 | Hier te bestellen

 

Leestips voor (taal)docenten

Poeh, wat veel boeken voor (taal)docenten opeens! Deze week raden we maarliefst twaalf titels aan die interessant zijn als je in het onderwijs werkt. We waren zelf ook verbaasd over de hoeveelheid. We hadden al een interessant lijstje voor leerkrachten samengesteld toen er in aanloop naar de boekenweek opeens een stortvloed aan mooie boeken verscheen. Elke uitgeverij wilde wel een boek uitgeven dat bij het boekenweekthema ‘Je moerstaal’ paste. Stuk voor stuk zijn het interessante verhalen die over taal, lezen en/of lesgeven gaan.

We hadden er natuurlijk een paar kunnen bewaren voor een later moment, maar toch leek het ons beter om ze nu meteen in een overzichtje te plaatsen. Het komt immers niet zo heel vaak voor dat de liefde voor taal zo expliciet onder de aandacht wordt gebracht in boekhandels en bibliotheken. Loop er bij eentje naar binnen en je zult ongetwijfeld een paar van deze titels prominent op de presentatietafels zien liggen.

Uit liefde voor het lezen – Irene Vallejo

Irene Vallejo, bekend van haar bestseller Papyrus, schreef een kort pleidooi over het tijdloze belang van lezen. Ze legt uit hoe literatuur een cruciale rol speelt in het ontwikkelen van ons empatisch vermogen en kritisch denken. Waardoor het van essentieel belang is voor het functioneren van onze democratie. Taal en creativiteit kunnen ons, volgens. Vallejo, hoop bieden in tijden van crisis en verandering. Het is ook Vallejo’s taal en creativiteit die van dit kleine boekje een hoopvolle onderbreking van de dagelijkse beslommeringen maakt. Haar leespleidooi is in schitterende zinnen gegoten en geeft inzicht in de waarde van lezen voor onze gehele maatschappij. Wie op school wil benadrukken dat lezen een gezamenlijk, vakoverstijgend leerdoel zou moeten zijn, hoeft enkel dit pleidooi onder de aandacht te brengen bij collega’s.

Uitgeverij: Meulenhoff | Vertaling: Adri Boon| Verschenen: 19 februari 2025 | €15 | Hier te bestellen

Brieven aan Miyo – Martin Bootsma

Martin is een gepassioneerde docent die het belang benadrukt van de leerkracht als verhalenverteller. Dit doet hij door brieven te schrijven aan zijn stagiaire Miyo. Met praktische tips en voorbeelden doet hij stimulerend leesonderwijs uit de doeken en neemt daarin zijn persoonlijke voorkeur voor de klassieken mee. Hoewel het boek gericht is op het primair onderwijs is het ook voor docenten in de onderbouw van het voortgezet onderwijs interessant om te lezen, omdat het niet zozeer een opsomming van tips voor basisschooljuffen is, maar juist een visie op leesonderwijs bevat dat vanuit een breder perspectief wordt benaderd.

Uitgeverij: Telos| Verschenen: 10 december 2024 | €21.99 | Hier te bestellen 

Die goeie ouwe taal – Yoïn van Spijk

Taalwetenschapper Yoïn van Spijk is niet bezig met wat goed en fout is in ons taalgebruik, maar is juist geboeid door hoe onze taal blijft veranderen en daarmee een levende taal is. Yoïn besteedt in Die goeie ouwe taal extra aandacht aan de herkomst van woorden. Het etymologisch woordenboek is zijn lievelingsboek en hij weet zijn plezier daarover uitstekend over te dragen aan anderen. In korte hoofdstukken stort hij een grote hoeveelheid feitjes en komische wetenswaardigheden over zijn lezers uit. Ideaal om regelmatig wat weetjes uit voor te dragen aan leerlingen die zich afvragen waarom ze het vak Nederlands moeten volgen, want: ‘Ik spreek toch al Nederlands?’ Jazeker, maar wat ís dan Nederlands? Hoe spreek jij de taal en hoe spreek ik de taal? En wat zegt dat over ons?

Uitgeverij: Ambo Anthos | Verschenen: 26 februari 2025 | €22,99 | Hier te bestellen

Twee pistooltjes & een dakmus – Annet Huizing

Aan de hand van fragmenten uit volwassen literatuur laat Annet Huizing zien welke paden een schrijver moet of kan bewandelen om tot een volwaardig boek of verhaal te komen. Ze stelt zich daarbij kundig én bescheiden op en neemt je mee in haar gedachtegang over het schrijfproces. In de flaptekst omschreven als: ‘Ze doet daar niet hoogdravend of ingewikkeld over, maar onderzoekt nieuwsgierig de vele afslagen die je als schrijver kunt nemen bij het vertellen van een verhaal’. Moet je zelf schrijven om van dit boek te kunnen genieten? Zeker niet, ook wanneer je meer lezer dan schrijver bent is dit boek om van te smullen. Het laat je meteen anders kijken naar het eerstvolgende boek dat je openslaat.

Uitgeverij: Lemniscaat | Verschenen: 13 februari | €24,99 | Hier te bestellen

Denkend aan Hollands – Khalid Mourigh

Taal laat zien wie je bent, het is onderdeel van je identiteit. Maar wie naar de Nederlandse taal kijkt zal zich verbazen over het feit dat er niet maar één Nederlandse identiteit bestaat. Het Nederlands heeft zich altijd gekenmerkt door veel invloed van buitenaf. We hebben veel leenwoorden en een rijke straattaalcultuur. Antropoloog en taalwetenschapper Khalid Mourigh ging de straat op en langs scholen om onderzoek te doen naar de Nederlandse taal bij de doelgroep die het meest open staat voor het verzinnen en verbuigen van woorden. Hij beschrijft de Surinaams-Nederlandse omkeertaal, bespreekt studentikoze afko’s en verbaast zich over de Gooische R bij een jongen met een Marokkaans-Nederlandse achtergrond. N.a.v. dit boeiende boek over taaldiversiteit is het interessant om ook eens in gesprek te gaan met leerlingen over hun eigen taalgebruik.

Uitgeverij: Cossee |Verschenen: 27 februari 2025 | €22,99 | Hier te bestellen

Hèhè – Paulien Cornelisse

Het boekenweekessay werd dit jaar geschreven door Paulien Cornelisse, o.a. bekend van haar bestseller Taal is zeg maar echt mijn ding en ze is daarnaast cabaretier. Als gastdocent gaf ze vorig jaar les aan buitenlandse studenten in Sheffield die Nederlands studeren en besloot dat ze hen Nederlandser wilde laten klinken. Maar hoe doe je dat? Door de vele onbewuste woordjes toe te voegen die Nederlanders zo ontzettend vaak gebruiken. Maar het blijkt nog niet makkelijk om uit te leggen waarom woordjes als ‘hèhè’, ‘nou’ en ‘gewoon’ zo kwistig worden gebruikt in de Nederlandse taal. Paulien deed er onderzoek naar, deed nieuwe inzichten op via de vragen van haar studenten en schreef er een essay over met de titel: hèhè, over wat we zeggen zonder dat we het doorhebben.

Uitgeverij: Boekenweek 2025 | Verschenen: 12 maart 2025| €5,25 | Hier te bestellen

Meer dan mooie woorden – Jabik Veenbaas

Jabik Veenbaas is schrijver, filosoof en dichter en besloot een boek te schrijven over de roman als levensgids. Aan de hand van twintig romantitels uit de afgelopen honderd jaar bespreekt Jabik hoe de roman een grote rol speelde in de vorming van ons wereldbeeld. Proust, Kafka, Houellebecq schreven meer dan alleen mooie woorden. Wat wilden ze ons vertellen? Wat wilden ze ons leren? Met poëtisch taalgebruik legt Veenbaas uit hoe de mens houvast nodig heeft om de wereld om hem heen te begrijpen en hoe de moderne roman die rol kan vervullen en heeft vervult.

Uitgeverij: Nieuw Amsterdam| Verschenen: 18 februari 2025 | €25,99 | Hier te bestellen

Een lui letterland – Anne Steenhof

Een lui letterland heeft bij verschijning veel stof doen opwaaien, want de kritiek die de jonge basisschooldocent Anne Steenhof op het huidige leesonderwijs en de pabo heeft is niet mis te verstaan. Het moet anders en Anne zegt te weten hoe dat moet. Wees kritisch op het aanbod en durf de lat hoog te leggen. Te veel docenten vinden het, volgens Anne, prima dat hun leerlingen onder hun niveau lezen en geen kwalitatieve boeken met rijke teksten tot zich nemen. Waarom staan we toe dat kinderen ondermaatse boeken blijven lezen, alleen maar omdat ze aangeven dat leuker te vinden? Je laat een kind toch ook niet alleen maar fastfood eten omdat ze meer van patat houden dan van een goed bord spaghetti bolognese? Lang niet iedereen is het met Anne eens en ze heeft dan ook grote voor- én tegenstanders. Ze heeft de knuppel in het hoenderhok gegooid en heeft er in ieder geval voor gezorgd dat veel docenten weer eens even wakker zijn geschud en nadenken over dit onderwerp.

Uitgeverij: Das Mag | Verschenen: 24 april 2024 | €22,50 | Hier te bestellen

Ik ga tóch iets zeggen – Aaf Brandt Corstius

Wie Aafs columns in de Volkskrant leest weet dat ze met geamuseerde blik het wekelijkse vragenuur van de Tweede Kamer gadeslaat en daar verslag van doet. Wat voor taal bezigen politici eigenlijk en waarom? Aaf prikt moeiteloos door de brei aan metaforen, voortdurend terugkerende stijlfiguren, wollig en ontwijkend taalgebruik heen. Wie lesgeeft in het voortgezet onderwijs weet dat mediawijsheid tegenwoordig een wezenlijk onderdeel is van de vakken Nederlands en maatschappijleer. Wat is waar en wanneer word je iets op de mouw gespeld? Wanneer is er sprake van een onjuiste redenering en hoe zorg je ervoor dat je je niet om de tuin laat leiden? De columns van Aaf geven hierbij veel inzicht en laten op een komische manier zien hoe talig het politieke spel kan zijn.

Uitgeverij: Meulenhoff | Verschenen: 4 maart 2025 | €17.50 | Hier te bestellen

Misschien moet je iets lager mikken – Milio van de kamp

Hoewel we graag geloven dat in Nederland iedereen gelijke kansen heeft, gaat die vlieger toch echt niet voor iedereen op. We staan massaal achter de uitspraak: ‘Als je hard genoeg werkt, dan kom je er wel’. In het boek Misschien moet je iets lager mikken laat Milio zien dat het in het echte leven voor veel kinderen niet zo werkt. Hoewel het hem zelf wel gelukt is om van het vmbo door te stromen naar de universiteit, maakt hij als ervaringsdeskundige inzichtelijk hoe armoede en maatschappelijke ongelijkheid voor oneerlijke kansen in het onderwijs -en daarmee in het leven- zorgen. Het is goed om je daar als docent bewust van te zijn en dit boek kan daarbij helpen.

Uitgeverij: Atlas Contact | Verschenen: 21 juni 2024 |€15 | Hier te bestellen

Is het voor een cijfer? – Johannes Visser

Jongeren ervaren steeds meer stress door school. De prestatiedruk is voor sommige leerlingen enorm en dit wordt o.a. veroorzaakt door de grote hoeveelheid cijfers die leerlingen moeten halen. Steeds minder leerlingen slaan de boeken open omdat ze intrinsiek gemotiveerd zijn iets nieuws te leren. In een maatschappij waar alles draait om diploma’s sprinten jongeren van cijfer naar cijfer. Journalist Johannes Visser won twee keer de Nationale prijs voor onderwijsjournalistiek en is oud-docent Nederlands. Hij onderzocht de cijfercultuur op scholen en de gevolgen op het welzijn en de motivatie van leerlingen. Een boeiend boek(je) met rake conclusies.

Uitgeverij: De correspondent| Verschenen: 7 november 2023 | €15 | Hier te bestellen

Maar dat begrijp jij toch niet – Karim Amghar

Karim is onderwijscolumnist voor Trouw en geeft les op het MBO. Hij maakt zich hard voor een andere benadering van beroepsonderwijs, want zoals er vandaag de dag over MBO wordt gesproken is ronduit schandalig. MBO’ers krijgen minder kansen, minder salaris en minder waardering dan theoretisch opgeleide mensen. Terwijl juist de MBO’ers onmisbaar zijn voor onze samenleving. Karim’s pamflet over beroepsonderwijs legt een imagoprobleem bloot waar onbewust ook veel docenten aan bijdragen. Het zou al helpen als we onze taal omtrent ‘hoger’ en ‘lager’ onderwijs zouden aanpassen. Karims boek zet je aan het denken en houdt je een spiegel voor.

Uitgeverij: De correspondent| Verschenen: 11 februari 2025 | €15 | Hier te bestellen

Leeuwenhart – Heleen

Lieve Janneke,

Terwijl in Nederland de Boekenweek losbarstte, besloot ik er in nietsvermoedend Stockholm mijn eigen draai aan te geven. Met een grote glimlach denk ik terug aan de gesprekken die ik had over mijn favoriete jeugdboek Bröderna Lejonhjärta. Wat ik al wist werd bevestigd: van lezen wordt je wereld groter.

Het zal je maar gebeuren; je bent pas net begonnen op een nieuwe school, word je meegevraagd als begeleider bij een excursie naar Stockholm. Je snapt dat ik niet heel lang na hoefde te denken en mijn koffertje vulde met warme truien en mijn e-reader. Onze leerlingen gaan niet alleen voor hun plezier op buitenlandexcursie, ze willen ook iets leren op de plaats van bestemming. Omdat iedereen iets anders wil leren, stellen ze hun eigen programma samen. In groepjes gaan ze overdag hun eigen weg. Als begeleiders zijn we stand-by en zorgen we voor incheckmomenten om ervaringen te delen.

Met leerlingen op ontdekkingstocht naar de invloed van ABBA en Stockholm-style had ik wel zin in een eigen uitdaging. Mijn collega-begeleiders had ik al aangestoken met mijn zucht naar kanelbuller en er ontstond een spontane uitdaging om dagelijks een albumcoverfoto te presenteren. Een mooi begin, maar er zat meer in.

Voor vertrek had ik een lijstje gemaakt met boekhandels en bibliotheken die het bezoeken waard zouden zijn. Het leek me mooi om mijn favoriete jeugdboek, De gebroeders Leeuwenhart, op te zoeken. Dat boek is tenslotte geschreven door de Zweedse Astrid Lindgren en zou ik vast goed in ‘haar moers taal’ kunnen vinden. Van ieder gevonden Leeuwenhart zou ik een foto maken en ik keek alvast uit naar de verzameling die dat op kon leveren.

Al op dag één kwam ik erachter dat de jacht eigenlijk veel leuker was dan de vangst. Ik sprak met de eigenaar van de prachtige Science Fiction Bokhandeln in de oude stad, ik had me nog nooit gerealiseerd dat De gebroeders Leeuwenhart fantasy is, terwijl ik beweer dat dat ‘mijn genre’ niet is. In de bibliotheek bleek dat er een grote collectie Nederlandse vertalingen van boeken van Astrid Lindgren aanwezig was. Waarom kon niemand me vertellen. In een antiquariaat was de verkoper zo enthousiast over mijn zoektocht dat hij naar de zolder verdween om mijn lievelingsboek te zoeken en pas na ruim een half uur weer beneden kwam. Hij was zo teleurgesteld dat hij het niet gevonden had, dat hij het niet meer kon opbrengen om Engels te spreken. 

Op dag twee besloot ik mijn uitdaging aan te passen, de Boekenweek in Nederland was begonnen en naar de taal van de moeder van De gebroeders Leeuwenhart luister ik graag. Als Nederlandse ervaar ik mensen in Zweden als wat gereserveerd. Ze, en dat geldt natuurlijk niet voor iedereen, geven je de ruimte en dringen zich niet aan je op. Als je zelf contact maakt is de reactie vaak vriendelijk en aandachtig. Ik was benieuwd of die voorzichtige houding (en oké, míjn brutale houding) mijn uitdaging in de weg zou staan.

Voor de tweede keer bezocht ik mijn ondertussen favoriete boekhandel in Gamla Stan. Ik kocht de gebonden uitvoering van Bröderna Lejonhjärta, het boek dat ik in míjn moers taal kan dromen. Nog in de winkel begon ik aan mijn aangepaste uitdaging; het leek me mooi om dit boek te laten voorlezen in haar moers taal. Toen mijn hoofd ’s avonds eindelijk mijn kussen raakte, droomde ik, met een grijns van oor tot oor, van het Kersendal, de vuurspuwende draak Katla en de duiven van Sofia.

Mijn boek was niet uit, toen we weer naar Nederland teruggingen. Liefdevol was ik voorgelezen door een bakker, een medewerker van de rijksdagbibliotheek, een lieve mevrouw die vertelde dat haar dochter met downsyndroom had leren lezen door dit boek en een buscontroleur die daardoor vergat te vertellen dat we eigenlijk zwart reden. De vrouw van de houtsnijder, de medewerker uit de speelgoedwinkel en zij die álles wist van thee, allemaal hebben ze mijn Leeuwenhart veroverd. Mijn Boekenweek kon niet meer stuk!

Liefs, Heleen

Afbeelding: Heleen bij de Science Fiction Bokhandeln in Stockholm

De kinderen van de nacht & Rimpeling – Boekenweektips van Heleen

Geestenvuur – Mischa van Broekhoven – Tip van Janneke

Al geruime tijd zie ik steeds meer tieners in de ban raken van Japan. Dromend van een vakantie naar Tokyo, een carrière in de tech-branche, het minimalisme, de vormgeving, de sushi, de ginkobladeren, de games en de Kawaii-kledingstijl. De Nederlandse schrijver Mischa van Broekhoven voelde die hang naar Japan goed aan en schreef inmiddels al haar tweede jeugdroman die zich in dit boeiende land afspeelt. Tegen de achtergrond van die geheimzinnige omgeving kaart ze in haar verhaal een universeel probleem aan: de gevolgen van pesten.

In het boek Geestenvuur beschrijft hoofdpersoon Hana hoe haar grote broer Hayate zich al bijna een jaar heeft opgesloten in zijn kamer. Hij praat met niemand meer en gaat niet langer naar school, hij is een Hikokomori: een jongere die zich lange tijd terugtrekt uit de maatschappij door thuis te blijven. Het is voor Hana en haar ouders onduidelijk wat daar de onderliggende reden voor is. Opeens lijkt Hayate zijn verhaal eindelijk aan zijn zusje te willen vertellen. Hij maakt etsen met aanwijzingen voor haar, waardoor Hana besluit op onderzoek uit te gaan. Alles blijkt te leiden naar Obon van twee jaar geleden, het feest waarbij de geesten van voorouders terugkeren naar de wereld en waarbij destijds een afschuwelijk ongeluk plaatsvond. Maar was het wel een ongeluk of was er sprake van een bovenmenselijke natuurkracht of misschien zelfs van menselijke opzet?

Geestenvuur is een indringend verhaal over pesten en eenzaamheid, onder jongeren een groeiend probleem, zowel in Japan als hier in Nederland. In Japan is het probleem zelfs zo groot dat er speciale woorden voor zijn, zoals Hikokomori. Hayate werd gepest op school en trekt zich terug in zelfgekozen stilte. Hij heeft alleen online nog contact met een paar gamevrienden, maar ook dat verloopt niet soepel. Hayate loopt in het echte én in het online leven voortdurend tegen machtsspelletjes van leeftijdsgenoten aan. Hoe moet hij zijn hoofd boven water houden wanneer er sprake is van groepsdruk en manipulatie? Het voelt voor Hayete beter om geen onderdeel meer te zijn van het voortdenderende dagelijkse leven.

Ondertussen bekruipt de lezer voortdurend een unheimisch gevoel. Er klopt iets niet in het verhaal van Hayate. Zijn geheim lijkt groter en complexer te zijn dan alleen de pesterijen van ‘de draak’ en zijn kompanen. Het levert een spannende pageturner op met een duistere en mysterieuze ondertoon. Richting het einde wordt de lezer verrast door een enorme plotwending, die het hele verhaal in een ander daglicht zet.

Wie Mischa’s eerder verschenen titel Bloesemval las, ziet dwarsverbanden met dit verhaal. Het is niet nodig om Bloesemval eerst te lezen, maar voor wie beide titels kent is het interessant dat de verhalen verwant zijn aan elkaar. Met de dreigend gekleurde lucht, de raaf, de vuurvliegjes en de ginkoboom oogt het boek zeer aantrekkelijk voor tieners die van mysterie houden. Wat mij betreft is Mischa van Broekhoven een schrijver om in de gaten te houden, ze voelt de tijdgeest uitstekend aan en maakt belangrijke thema’s bespreekbaar.

Mijn leeftijdsadvies: 13+ | Uitgever: Clavis | Auteur: Mischa van Broekhoven | Omslagillustratie: Clavis studio | Verschenen: 28 februari 2025 | Prijs: €18,85 |Hier te bestellen

 

Gebied 19, Wondermond & De krater – Boekenweektips van Janneke

De boekenweek is vandaag begonnen. Een extra bijzondere editie, want het is de 90e keer dat dit boekenfeest gevierd wordt. Janneke en Heleen delen deze feestweek allebei een paar leestips voor wie nog wat boekenweekinspiratie kan gebruiken. Wie een boek aanschaft voor minimaal €15 krijgt daar namelijk het boekenweekgeschenk De krater bij, geschreven door Gerwin van der Werf. Een populaire schrijver onder jongeren en jongvolwassenen. Janneke tipt Wondermond van Anne-Gine Goemans en Gebied 19 van Esther Gerritsen.

Gebied 19 was eigenlijk vorig jaar al een hit en won niet voor niets de Boekenbon literatuurprijs, maar ik richt er graag nog eens de aandacht op. Ik heb veel leerlingen in de onderbouw die houden van jeugdboeken met een dystopisch karakter. Eenmaal in de bovenbouw komen ze van een koude kermis thuis, want in dat genre zijn niet veel boeken te vinden die niet vertaald zijn, waardoor ze niet geschikt zijn voor de leeslijst. Esther Gerritsen bracht daar vorig jaar verandering in en schreef een science fiction-roman over een man die op een ochtend wakker wordt in een wereld waar de helft van de bewoners -inclusief zijn gezin- naar een andere planeet zijn getransformeerd. Iedereen lijkt dit normaal te vinden, maar hij niet. Heeft hij iets gemist? Waar is iedereen? Samen met zijn hond gaat hij op onderzoek uit. Hoofdpersoon Tomas spreekt duidelijk niet dezelfde taal als de tech-liefhebbers die deze veranderingen hebben doorgevoerd.

Het boekenweekgeschenk De Krater verdient wat mij betreft dit jaar speciale aandacht. Het had net zo goed het geschenk van de boekenweek van jongeren kunnen zijn, want het leest als een YA met de nodige humor én ernst. Het is een roadnovel over drie jongeren die op zoek gaan naar een meteorietkrater en zichzelf. Een uitstekend verhaal voor ouders en tieners om samen te lezen en over in gesprek te gaan. Bij de opening van de boekenweek in bibliotheek Neude vertelde Gerwin me dat zijn collega docent Nederlands een geweldige lesbrief heeft ontworpen bij het verhaal De krater, die op verschillende niveaus en jaarlagen van het voortgezet onderwijs is toegespitst. Deze lesbrief wordt na de boekenweek beschikbaar gesteld door de uitgeverij. Iets om in de gaten te houden dus!

Wat deze drie titels met elkaar verbindt is het vermakelijke karakter. Ze zijn gelaagd en komisch tegelijkertijd. Er worden serieuze thema’s besproken, maar ondertussen is de schrijfstijl onderhoudend en vlot. Ze zijn daardoor alledrie op hun eigen manier heel geschikt voor jongeren die hun leeslijst eens met een recente titel willen aanvullen. Volwassen literatuur hoeft absoluut niet stoffig en gewichtig te zijn. Dat bewijzen deze drie schrijvers.

Mijn leeftijdsadvies voor Gebied 19: Vanaf klas 5 havo & vwo | Uitgever: De Geus | Auteur: Esther Gerritsen | Verschenen: 4 juli 2023| Prijs: €23,99

Midnight Release Party – Janneke

Lieve Heleen,

Volgende week maandag ga ik naar de Midnight Release Party in de Utrechtse boekhandel Broese, waar rond middernacht de verkoop van het nieuwste deel in de Hongerspelen-boekenreeks van start gaat: Dageraad boven de boete. Leerlingen uit de derdeklas blijken ook te gaan en n.a.v. ons gezamenlijk enthousiasme appt een aantal klasgenoten hun ouders met de vraag of ze er ook naartoe mogen. Eén van de ouders biedt zelfs aan om ze met de auto heen en weer te rijden vanuit Zeist, want: ‘Voor een boekenfeest maak ik natuurlijk tijd. Zoiets stimuleer ik graag.’ Mooi zo.

Eens in de zoveel tijd komt er een boekenserie voorbij waar een ware fancultuur omheen ontstaat. Het zijn verrassend vaak fantasyverhalen. Een totaal andere wereld waar je in op kunt gaan door de leefstijl, taal, gewoontes en kleding op te slurpen en te imiteren. De Hongerspelen is er zo eentje. Een genadeloos verhaal dat is geïnspireerd op de Griekse mythe over Theseus en Ariadne, waarin Athene wordt opgedragen om iedere negen jaar jongens en meisjes aan te leveren die in een labyrint op Kreta worden gegooid, om daar te worden verslonden door een Minotaurus. Zogenaamd om een verwoestende oorlog te voorkomen, maar eigenlijk is het een straf voor de inwoners van Athene. Schrijfster Suzanne Collins nam dit principe in haar nietsontziende serie The Hunger Games over. Wie voor problemen zorgt krijgt een ergere straf dan de dood, namelijk: de dood van hun kinderen. Na een opstand in het fictieve land Panem worden voor straf de jaarlijkse Hongerspelen georganiseerd, waar uit elk district twee kinderen moeten worden gekozen. Ze vechten tot de dood of hun eenzame overwinning.

Ook andere fantasyseries viel de eer van zo’n bloeiende fancultuur ten deel, zoals Lord of the rings, Harry Potter en Nevermoor. Ik vertel de klas over de laatste keer dat ik naar een midnight release ging. Ik zat nog op de basisschool en had net een look-a-like wedstrijd gewonnen in de bibliotheek. Als officiële ‘look-a-like Hermelien van Leeuwarden’ bezocht ik het nachtelijke Harry Potter-feest rondom de verkoop van HP en de Vuurbeker. Ik droeg mijn Zweinsteinmantel -door mijn moeder genaaid van verduisteringsgordijn- met verve en heb zelfs hier en daar een Hermelien handtekening uitgedeeld.

Na afloop van de les blijven de Hongerspelenfans nog even hangen: ‘Oh mijn god, je gaat volgende week toch niet verkleed?’ ‘Tuurlijk wel,’ zeg ik. ‘Ik ga als Effie Trinket. Ik heb m’n pruik al gepoederd, die ligt klaar.’ Effie is een personage uit de Hongerspelen die met haar pruik en make-up niet onderdoet voor een edelvrouw aan het Franse hof van de Zonnekoning. ‘Dat meeeeen je niet!’ De leerlingen aan m’n bureau lachen en kijken me ongelovig aan. ‘Sterker nog,’ ga ik onverstoorbaar verder, ‘ik denk dat ik wat eerder kom en bij de ingang ga staan, zodat ik alle Jordaneze leerlingen theatraal kan begroeten. En dan zwaai ik de rest van de avond steeds even naar je, als je mijn richting uitkijkt. Ik vind het zo leuk dat je ook komt.’ Ik grijns. Ik krijg een oogrol. ‘Echt nice dat je komt, Janneke. Maar spreek me alsjeblieft niet aan als je verkleed gaat als Effie.’

Ze lopen hoofdschuddend m’n lokaal uit, bij de uitgang hoor ik ze nog lachen: ‘Haha, zo gênant. Dat kan ze niet echt menen.’ Oke, ik was het niet echt van plan, maar overweeg nu toch om een outfit te regelen.

Liefs!

Janneke

Wil je ook naar een midnight release van Dageraad boven de boete? Kijk even op de website van uitgeverij Best of YA voor een feest bij jou in de buurt.

*Afbeeldingen: Effie Trinket uit de film Hunger Games, de aankondiging van de Midnight Release Party

Tienerboekenweek – Tips van Janneke & Heleen

Een week voor de boekenweek van start gaat besteden we aandacht aan een nieuw initiatief van twee enthousiaste leesbevorderaars: De Tienerboekenweek. Twee weken geleden besloten @hijvannederlands en @mevrouw.willems zelf een week tot Tienerboekenweek uit te roepen. Er bestaat een boekenweek voor volwassenen (18+), een boekenweek voor jongeren (15-18 jaar) en een kinderboekenweek (6-12 jaar), maar waar blijft de aandacht voor jeugdboeken en voor hun lezers van 12 t/m 15 jaar?

Al eerder schreven we in onze blog over leesopvoeding over het onderzoek De Doorgaande Leeslijn van Stichting Lezen, waaruit blijkt dat er vijf belangrijke sleutelmomenten zijn waarop de leesmotivatie kan omslaan, zowel negatief als positief. Momenten waarbij alle extra hulp en aandacht van volwassenen zeer welkom is. Twee van die sleutelmomenten vallen in de doelgroep van de beoogde Tienerboekenweek: het moment van de overstap naar de brugklas en die van de overgang naar de bovenbouw van het voortgezet onderwijs. Werkend als docent Nederlands in het voortgezet onderwijs zien wij de leesuitdagingen van tieners elke dag. We gunnen onze leerlingen dan ook een moment waarop ze alle aandacht krijgen van boekenliefhebbers in het hele land, van schrijvers, boekhandelaren, bibliotheken, uitgevers, ouders, docenten en andere leesbevorderaars.

We besloten voor de tienerboekenweekchallenge – waarbij bookfluencers en onderwijsexperts een stapel jeugdboeken delen op de socials om hun steun te betuigen aan dit initiatief- een aantal van onze onbesproken favorieten te delen. Jeugdboeken die recent zijn verschenen delen we al genoeg, dus we trokken allebei zeven oudere titels uit onze boekenkast. Boeken die stuk voor stuk een onuitwisbare indruk op ons maakten en ons persoonlijk hebben geraakt.

We zijn ons ervan bewust dat daar deze keer veel vertaald werk bij zit. Hoewel we uiteraard ontzettend genieten van al het prachtigs dat door Nederlandse en Vlaamse schrijvers wordt geschreven willen we stiekem ook een kleine lans breken voor vertaalde boeken, die we wat minder vaak in het zonnetje zetten op onze website en die ook wat minder vaak onder de aandacht worden gebracht in ons vak. Hoe meer mooie boeken, hoe beter. Vertaald of oorspronkelijk in het Nederlands geschreven. Kortom, laten we het jeugdboek vieren en kom maar op met die Tienerboekenweek!

.

Tips van Janneke

Stilte heeft een eigen stem – Ruta Sepetys – 14+

Tegen de achtergrond van het Franco-regime ontvouwt zich een weerzinwekkend geheim. Stilte heeft een eigen stem is genadeloos en meeslepend en won terecht de prijs voor het Beste Boek Voor Jongeren 2021. Ruta beschrijft in haar jeugdromans vergeten hoofdstukken uit de geschiedenis. De Spaanse burgeroorlog is een stuk geschiedenis dat zeer relevant en actueel is. Het laat de wreedheid van een totalitaire staat zien en hoe een dergelijk regime burgers dwingt zichzelf te onderdrukken. De zelfopgelegde stilte, de verlammende angst. Wie kun je nog vertrouwen? Wie luistert mee? Tegelijkertijd laat dit verhaal ook zien dat er een einde kan komen aan die stilte.

Uitgeverij: Luitingh Sijthoff| Verschenen: 17 augustus 2020| €24,99 | Hier te bestellen 

The hate u give – Angie Thomas – 13+

‘THUG’ is het eerste jeugdboek over Black Live Matters dat internationaal breed werd opgepikt. Het gaat over een onschuldige zwarte jongen die wordt neergeschoten door een politie-agent en hoofdpersoon Starr is erbij. Ze zit als enig zwart meisje in een klas op een witte school, heeft een voormalig drugsdealer als vader en werd opgevoed door haar oom, die politie-agent is. Het is een rauw en indrukwekkend verhaal, waarin de complexiteit van diversiteit, vooroordelen en racisme in your face en tegelijkertijd genuanceerd in beeld worden gebracht.

Uitgeverij: Moon| Verschenen: 16 januari 2019| €15 | Hier te bestellen

De ijzige verloofde – Christelle Dabos – 15+

Ik zette al eerder het slot van de Spiegelpassenten-serie in het zonnetje, maar raakte uiteraard verslingerd aan deze nieuwe magische wereld bij deel 1, De ijzige verloofde. De eigenzinnige Ophelia is uitgehuwelijkt aan Thorn, een reusachtige en kille man van een andere clan. Ophelia verhuist naar de ijzige ark van haar verloofde. Vanaf dat moment rolt ze in een leven vol intriges, politiek en vuile spelletjes. De liefhebbers van Harry Potter en Alice in Wonderland kunnen vier delen lang smullen.

Uitgeverij: Luitingh Sijthoff | Verschenen: 7 mei 2020 | €24,99 | Hier te bestellen

Een weeffout in onze sterren – John Green – 14+

Dat lachen en huilen dicht bij elkaar ligt merk je bij dit ontroerende boek waarin de zwaarte van jonge mensen met kanker luchtig en met humor wordt beschreven zonder afbreuk te doen aan de ernst van hun ziekte. Het verhaal werd in ruim 30 talen vertaald en won internationaal heel veel prijzen, omdat het zo ongelofelijk treffend het leven beschrijft waar ongeneeslijk zieke tieners mee te maken krijgen. Zou je nog naar school gaan? Heeft het zin om verliefd te worden? Hoe kun je je ouders troosten als jij zelf ongewild de oorzaak bent van hun verdriet? Als je het boek eenmaal gelezen hebt draag je het voor altijd met je mee.

Uitgeverij: Gottmer | Verschenen: 16 juni 2021 | €17,99 | Hier te bestellen

Op het geniale af – Benedict Wells – 15+

Ik ben fan van de Duitse schrijver Benedict Wells en om eerlijk te zijn wilde ik eigenlijk zijn (mooiste) boek Het einde van de eenzaamheid met jullie delen, maar die heb ik uitgeleend. Op het geniale af is een hele goede tweede. Een krankzinnige road-novel over een jongen die besluit zijn vader te gaan zoeken wanneer zijn moeder voor de zoveelste keer in een psychiatrische kliniek wordt opgenomen. Het schijnt dat ze zwanger is geworden van een donor die zijn zaad heeft gedoneerd aan een spermabank voor genieën. Francis hoopt zijn gedeukte zelfvertrouwen wat op te krikken door zijn geniale vader te ontmoeten en doorkruist samen met twee vrienden 13 Amerikaanse Staten om hem te zoeken.

Uitgeverij: Meulenhoff | Verschenen: 7 september 2021 | €15,99 | Hier te bestellen

Adres onbekend – Susin Nielsen – 12+

Ik ken weinig schrijvers die zoveel oprechte, komische en geloofwaardige personages kan bedenken als Susin Nielsen. Felix uit Adres onbekend is daarop geen uitzondering. Felix woont tijdelijke met zijn moeder in een busje, maar zijn moeder drukt hem op het hart om dit aan niemand te vertellen. Zelfs zijn vrienden niet. Ze is bang voor de kinderbescherming. Felix heeft het daar moeilijk mee en vindt voor de problemen van hem en zijn moeder een onconventionele oplossing.

Uitgeverij: Lemniscaat | Verschenen: 1 april 2019 | €15,99 | Hier te bestellen

De bijzondere woorden van Gioia – Enrico Galiano – 15+

Tot slot mijn absolute favoriet, over een meisje dat woorden uit alle talen verzamelt die onvertaalbaar zijn. De bijzondere woorden van Gioia én Gelukkig tegen de wereld (deel 2) vormen samen een indrukwekkende coming-of-age-reeks over (zelf)liefde, vriendschap, vertrouwen, groei en ontwikkeling. Waan en werkelijkheid lopen door elkaar en dat levert verrassende inzichten op. Het gaat over de kracht van woorden en talenten, van dromen en herinneringen.

Uitgeverij: Luitingh Sijthoff | Verschenen: 13 december 2022 |€24,99 | Hier te bestellen

.

Tips van Heleen

Het grote misschien – John Green – 14+

Het grote misschien, laatste woorden van een dichter, inspireren Miles om een onopvallend leven achter zich te laten. Hij vertrekt naar een kostschool, waar hij leert over vriendschap en liefde. Een filosofisch en aangrijpend verhaal, verrassend luchtig en vol humor geschreven.

Uitgeverij: Gottmer | Verschenen: 11 oktober 2017 | €17,99 | Hier te bestellen

Ik zie je tussen de wolken – Maren Stoffels – 13+

In Ik zie je tussen de wolken gaat Lauren, als een soort stage, de ernstig zieke Casper helpen. Lauren, die zelf niet bepaald lekker in haar vel zit, moet nogal wat overwinnen. Ik zie je tussen de wolken is een aangrijpend boek waarin zware thema’s toch redelijk lichtvoetig besproken worden.

Uitgeverij: Leopold | Verschenen: 31 augustus 2016 | €9,99 | Hier te bestellen

Boy 7 – Mirjam Mous – 13+

In Boy 7 is zoveel anders dan het leek, dat je niet meer weet wie je kunt vertrouwen. Door de tijdssprongen blijf je bij de les en wordt de spanning mooi opgebouwd. Als je het boek verslonden hebt is het ook fijn om de film te kijken.

Uitgeverij: Van Goor | Verschenen: 7 juni 2011 | €16,99 | Hier te bestellen

Boyd was hier – Corien Botman – 14+

Boyd was hier is een boek dat je nieuwsgierig houdt. Als Benyamins beroemde vader achterna wordt gezeten door de media, verandert niet alleen hij zijn uiterlijk. Benyamin wordt Boyd en creëert een nieuwe identiteit. Even opletten bij het lezen van dit avontuur, dan vind je er van alles in.

Uitgeverij: Singel | Verschenen: 3 maart 20215 | €20 | Hier te bestellen

Het kankerkampioenschap voor junioren – Edward van de Vendel Roy Looman – 13+

Het kankerkampioenschap voor junioren is geen zielig boek over een ziek kind. Ik heb het eerder gelezen als een stoer boek over angst, vriendschap en eenzaamheid. Dit boek leg je niet weg, je leest het in één ruk uit en je hoopt dat het goed komt.

Uitgeverij: Querido | Verschenen: 5 november 2019 | €18,99 | Hier te bestellen

Latino King – Bibi Dumon Tak & Castel – 14+

Latino king vertelt het verhaal van Castel die zich heeft laten verleiden tot het handelen in drugs en in een Dominicaanse gevangenis belandt. Een rauw en meeslepend verhaal. Latino King hoort bij de Slashreeks, waargebeurde verhalen van jongeren geschreven met behulp van schrijvers.

Uitgeverij: Querido | Verschenen: 5 januari 2010 | €20 | Hier te bestellen

2c – Mirjam Mous – 12+

Als klas 2C, zeker niet de leukste klas die je je kunt voorstellen, op werkweek vertrokken is, blijkt er een bom in de bus te liggen. Terwijl het gevaar nog niet geweken is, maak je kennis met verschillende betrokkenen. Of die kennismaking je laat vertrouwen op een goede afloop mag je zelf invullen.

Uitgeverij: Van Goor | Verschenen: 8 mei 2018 | €16,99 | Hier te bestellen

Waar ben je? – Anna van Praag – Tip van Heleen

Hebben je ouders een lievelingskind? En hoe zit het als jij dat bent? Over het algemeen is dat geen vraag waar je dagelijks bij stilstaat. Als zo’n vraag in je op komt is dat vaak op een moment waarop er van alles aan de hand is. In het geval van Milan is ‘van alles’ een understatement.

Na het overlijden van zijn stiefvader groeit Milan op met zijn moeder en zus Juno. Omdat hun moeder depressief is zorgt Juno ervoor dat het leven voor haar en Milan avontuurlijk blijft. Ze maakt van alles speurtochten, raadsels of spannende opdrachten. Als Juno op een dag verdwenen is, begint een speurtocht vol onthutsende ontdekkingen en ontstaan in Milans hoofd allerlei scenario’s van wat er aan de hand zou kunnen zijn.

Juno heeft net genoeg aanwijzingen achtergelaten om haar familie gerust te stellen. Haar moeder vindt het misschien ook wel even lekker rustig dat ze er niet is, ze had de laatste tijd veel ruzie met Juno. Omdat Juno meerderjarig is maakt de politie zich ook niet echt zorgen. Milan maakt zich wel zorgen, samen met zijn vriendin Jaleesa gaat hij op onderzoek uit. Ze verzamelen ‘bewijsstukken’ die hen uiteindelijk naar Juno moeten leiden.

Tijdens de zoektocht doet Milan confronterende en griezelige ontdekkingen. Niet alles in zijn leven blijkt wat het lijkt en dat maakt hem behoorlijk in de war. Hun eigen vader, een leraar, een scoutingleider en de vrienden van Juno brengen nieuwe inzichten. Inzichten waar Milan niet altijd op zit te wachten. De getekende bewijsstukken en de scenario’s die in Milans hoofd ontstaan trekken je steeds net op tijd uit de narigheid.

Kun je kinderen verantwoordelijk stellen voor hun daden? Die vraag zorgde bij mij voor een beklemmend gevoel tijdens het lezen van Waar ben je. De associaties, de omwegen, de verwarring en emoties vond ik herkenbaar en de dialogen natuurlijk en geloofwaardig. Wat een knap verhaal vertelt Anna van Praag, spannend en emotionerend tegelijk. Nu ik het uit heb hoef ik voorlopig geen slagroomtaart meer.

Mijn leeftijdsadvies: 15+| Uitgeverij: Lemniscaat | Auteur: Anna van Praag | Verschenen: 7 Januari 2025| Prijs: €16,99 | Hier te bestellen