Hoe was het op school?

Ommouw me & Metamorfosen – Tips voor de poëzieweek

Vandaag is de poëzieweek 2026 begonnen. In de week van 29 januari t/m 4 februari staat de Nederlandstalige poëzie extra in het zonnetje bij boekhandels en bibliotheken. Het thema van dit jaar is: metamorfose.

Reden te meer om hier een poëzietip voor de onderbouw en een tip voor de bovenbouw van het voortgezet onderwijs te willen delen, want de poëzieweek is ook een uitgelezen kans om op school wat extra aandacht aan de dichtkunst te besteden.

Ommouw me – Ted van Lieshout – onderbouw

“Durfde hij ons niet te vertellen dat hij

zich niets meer van ons aantrekt?”

Ted van Lieshout maakte een dichtbundel over hoe belangrijk kleren voor ons kunnen zijn en hoe belangrijk wij voor de kleren kunnen zijn. Dat klinkt misschien oppervlakkig, maar dat is het verre van. Een kledingstuk kan een metgezel zijn en herinneringen met zich meedragen. Het is iets tastbaars van een vervlogen tijd. Via de kledingstukken die Ted van Lieshout heeft bewaard stipt hij grote emoties aan, zoals nieuwsgierigheid, verdriet, blijdschap en verlangen. Zijn gedichten zijn het ene moment ontroerend en het andere moment vilein of grappig. Waar het ene gedicht de band tussen twee stinkende sokken beschrijft, die zich in hun geur een paar voelen. Gaat het volgende gedicht over het gemis van zijn te vroeg gestorven broer en hoe een trui je kan omhelzen.

Het boek werd genomineerd voor o.a. het beste boek voor jongeren 2025. Een interessante keuze, want poëzie wordt daarbij niet altijd meegenomen. Waarom is deze bundel dan zo geschikt voor deze doelgroep? Omdat het via de kleren een vorm van intimiteit beschrijft die door jongeren goed voor te stellen is. Kleding is voor tieners belangrijk, door via de kleding een verhaal te vertellen biedt een alledaags onderwerp opeens stof tot nadenken over iets veel groters.

Leuk om te weten: Lees met loes maakte een mooie lesbrief met lessuggesties voor het voortgezet onderwijs bij deze dichtbundel. Zeker de moeite van het uitproberen waard.

Uitgeverij: Leopold | Verschenen: 7 maart 2024 | Prijs: €19,99 | Hier te bestellen

Metamorfosen – Ellen Deckwitz – bovenbouw

“Op een dag werd je verliefd. Het was magisch

en fantastisch, en ik bleef achter.”

Ellen Deckwitz is de schrijfster van het poëziegeschenk 2026 over het thema metamorfose. Ze schrijft daarin met name over de metamorfose die de liefde kan doorlopen. Liefde kan een drijvende kracht zijn en tegelijkertijd ontwrichten. Zo maakt diezelfde liefde een transformatie door die je als een metamorfose zou kunnen bestempelen. Liefde laat je vallen en opstaan, kan speels en grimmig zijn.

Wie zich voor het eerst in volwassen poëzie verdiept, zoals dat in de bovenbouw van het voortgezet onderwijs vaak het geval is, komt erachter dat liefde een eeuwenoud onderwerp is waar al vele gedichten aan zijn gewijd. Een tijdloos en leeftijdloos onderwerp waar iedereen op een bepaalde manier mee te maken krijgt en daarom al snel tot de verbeelding spreekt bij jongeren die hun eerste stappen binnen de poëzie zetten. Het kan vernieuwend zijn, herkenbaar voelen of juist cliché. Ellen Deckwitz geeft een moderne en originele kijk op de liefde in haar bundel metamorfosen. Het is daarmee een mooie aanvulling voor de leeslijst.

Leuk om te weten: wie het poëziegeschenk ontvangt kan daar gratis een gedichtendagpoëzieposter bij vragen met daarop één van de gedichten uit de bundel. Leuk om in je lokaal op te hangen!

Uitgeverij: PoëzieCentrum | Verschenen: 29 januari 2026 | Verkrijgbaar als gratis poëziegeschenk bij aankoop van minimaal €12,50 poëzie tijdens de poëzieweek

Wist je dat er een hele leuke klokhuisaflevering is gemaakt over poëzie, waarin Ellen Deckwitz uitlegt wat poëzie inhoudt? Heel geschikt ter introductie van poëzielessen in de brugklas. Bekijk de aflevering hier.

11 boeken om mee te nemen naar 2026 – Tips van Janneke

We lazen in het jaar 2025 veel meer boeken dan dat we konden bespreken en toen verdwenen we door omstandigheden ook nog een aantal maanden van de radar. Voor alle 22 gemiste weken delen we daarom de komende tijd een leestip met jullie. We delen 11 leestips van Janneke en 11 leestips van Heleen. Stuk voor stuk titels die we niet ongemerkt voorbij willen laten gaan en de moeite waard vinden om mee te nemen naar 2026, maar waarvan we niet zeker weten of het nog lukt om er uitgebreide recensies over te delen. Janneke koos onderstaande boeken uit, geschikt voor de brugklas tot en met de examenklas.

In de kleur van de zon – Floor Tinga & Milouska Meulens – 10+

Eigenlijk is de verhalenbundel In de kleur van de zon iets meer gericht op de basisschool, maar toch wil ik het hier ook even noemen vanwege de uitzonderlijke rijkdom aan verhalen en illustraties die in deze bundel samenkomen. Illustratrice Floor Tinga en schrijfster Milouska Meulens vonden 36 andere schrijvers en illustratoren bereid om mee te werken aan dit boek vol bruisende verhalen uit de Caribische cultuur. Waaronder bijvoorbeeld Hedy Tjin, Brian Elstak en Henna Goudzand Nahar. Het is een bundel met verhalen, weetjes, gedichten en zelfs recepten uit Suriname en het Caribisch gebied. Wie boeken ziet als ramen en spiegels zal in dit boek beide herkennen. Spiegels zijn de boeken waarin een kind zichzelf herkent. Ramen zijn de boeken die de kinderen iets nieuws laat zien over de wereld. Beide zijn nodig en het hartverwarmende In de kleur van de zon voorziet in beide behoeftes. Zeker in deze grijze wintermaanden kan ik dit kleurrijke boek van harte aanbevelen. Niet in de laatste plaats omdat de zon er een klein beetje meer door lijkt te gaan schijnen.

Uitgeverij: Querido| Verschenen: 27 mei 2025 | €19,99 | Hier te bestellen

Noorderlicht – Carry Slee – 10+

Carry Slee was al een populaire schrijfster in mijn eigen jeugd en het is opvallend hoe ze nog steeds kinder- en jeugdboeken weet te schrijven die ook de huidige jonge lezers weet aan te spreken. Het boek Noorderlicht speelt zich af in een groot wooncomplex, waarin we de levens van verschillende bewoners volgen. Liz, Sophie, Oliver, Yara en Kevin krijgen te maken met typische tienerthema’s, zoals TikTok, beroemd (willen) worden, verliefdheid en toekomstdromen. Maar ook serieuzere thema’s komen voorbij, zoals armoede en drugs. Door de grote hoeveelheid personages in een relatief dun boek is het niet echt mogelijk om de diepte in te gaan, maar dat zit de charme van het boek opzich niet in de weg. Wie zin heeft in een vrolijk en ongedwongen tienerverhaal is bij Noorderlicht aan het goede adres. Het boek eindigt met een cliffhanger, dus het heeft er alle schijn naar dat we nog even door kunnen met deze vriendengroep in een volgend deel.

Uitgeverij: Carry Slee | Verschenen: 15 april 2025 | €17,99 | Hier te bestellenuu

Schildpadmeisje – Marlies Slegers – 11+

De dertienjarige Elvis (Vis) heeft het niet makkelijk thuis. Haar moeder is een alcoholist en reageert zich regelmatig verbaal en fysiek af op haar dochter. Ze zoekt op die momenten troost in een oude verlaten caravan in het bos en bij haar schildpad Simon, die ze bij het grofvuil gevonden heeft. Langzaamaan zie je Vis’ zelfbewustzijn groeien en durft ze steeds beter voor zichzelf op te komen. Waarbij ze wordt geholpen door haar vriendelijke buurman Joop en haar excentrieke nieuwe vriend Sid. Marlies Slegers schrijft indringende boeken over problemen die zich bij kinderen thuis voor kunnen doen. Met haar nieuwste boek Schildpadmeisje legt ze een schrijnende situatie bloot, maar geeft ook een hoopvolle boodschap aan haar lezers mee. Er is hulp mogelijk en je hoeft er niet altijd alleen voor te staan. Voor kinderen die houden van eigentijdse probleemboeken is Schildpadmeisje een mooie aanvulling, waarin zorgvuldig wordt geformuleerd en de lezer achterblijft met een gevoel van diep medeleven.

Uitgeverij: Luitingh-Sijthoff |Verschenen: 9 september 2025 | €16,99 | Hier te bestellen

De opdracht van Tula – Robin Raven – 12+

De tot slaaf gemaakte Tula leidde in 1795 de slavenopstand op Curaçao. Het duurde daarna nog 68 jaar voordat de slavernij daadwerkelijk werd afgeschaft, maar onze Caribische landgenoten zien deze opstand als het begin van het einde. Het is bepaald geen fraaie geschiedenis en lange tijd werd er aan Tula nog als misdadiger gerefereerd. Pas in 2010 werd hij tot Nationale Held van Curaçao uitgeroepen en erkend als vrijheidsstrijder. Bij iemand die dergelijke grote titels draagt, zoals misdadiger en strijder, vergeten we weleens dat het een mens van vlees en bloed betreft. In De opdracht van Tula lees je een verhaal over een warme man, met empathie en een groot rechtvaardigheidsgevoel. Schrijver Robin Raven vertelt Tula’s verhaal door de ogen van twee tot slaaf gemaakte kinderen, Lucia en Martinus. Een handige manier om de strijd van Tula en zijn afschuwelijke marteldood menselijker te maken en tegelijkertijd in een groter perspectief te kunnen plaatsen. Daarnaast biedt deze vertelvorm de mogelijkheid om toch nog enigszins hoopvol te kunnen eindigen. De opdracht van Tula is een indrukwekkend boek over een gruwelijke geschiedenis. De vrijheidsstrijder is bij lang niet iedereen bekend, maar zou dat wel moeten zijn. Dit jeugdboek biedt een mooie ingang om van Tula een vast onderdeel van de geschiedenislessen te maken in het voortgezet onderwijs.

Uitgeverij: Lemniscaat |Verschenen: 3 juni 2025 | €15,99 | Hier te bestellen

Reservekinderen – Joke Eikenaar – 13+

Game of Thrones is er niks bij wanneer je inzoomt op de intriges, schandalen, moordlust en bastaarden die aan de oppervlakte komen wanneer je de roerige middeleeuwen in Gelderland bestudeert. Schrijfster Joke Eikenaar dook in de geschiedenis van deze provincie en realiseerde zich opeens maar al te goed dat de 15e eeuw bol stond van de ‘reservekinderen’. Dat wil zeggen: wie geen wettige zoon was maar een dochter of een bastaard, werd als een pion over het speelbord van macht geschoven. Dochters kon je uithuwelijken en bastaarden hadden een grote bewijsdrang in tijden van handel of oorlog. Wanneer er in Gelderland een burgeroorlog uitbreekt rond het jaar 1375, schuiven de twee aanstichters van deze strijd om en om een reservekind naar voren. Het leuke aan dit boek is dat een groot deel van de personages echt heeft bestaan. Joke deed uitgebreid onderzoek en dat is duidelijk terug te lezen in de uitvoerige details van dit verhaal. Het verhaal komt daardoor wat langzaam op gang, maar het zit de leesbaarheid verder helemaal niet in de weg.

Uitgeverij: Luitingh-Sijthoff | Verschenen: 9 september 2025| €19,99 | Hier te bestellen

Properzia – Jean Claude van Rijckeghem – 14+

Zoals we van Jean Claude van Rijckeghem inmiddels gewend zijn schreef hij weer een intrigerend historisch boek over een eigengereide en dappere meid die kiest voor haar eigen dromen. Na het succesvolle IJzerkop en Onheilsdochter verscheen dit najaar Properzia, over een jonge beeldhouwster in een tijd waarin vrouwen geen kunstenares hoorden te zijn. Wanneer Properzia de’ Rossi door haar vader in een klooster wordt weggestopt, besluit ze weg te lopen van huis en het avontuur aan te gaan. Ze snijdt haar haren af en reist mee met een jongensgroep, trouwt per ongeluk met een bandiet en schopt het zelfs tot hulpje van Michelangelo. Toch is dat niet wat de ambitieuze tiener ambieert. Ze wil een eigen carrière en zelfstandig beeldhouwer worden. Met rijke taal neemt Van Rijckeghem je mee langs de kunst van de Renaissance en het leven van diens kunstenaars. Met opgewekte humor en oog voor de onstuimige tieneremoties van zijn hoofdpersoon, vertelt hij het verhaal van Properzia. Een kunstenares die trouwens echt heeft bestaan. Jean Claude van Rijckeghem is een meester binnen zijn genre en laat met zijn boeken zien dat vrouwen in de geschiedenis niet alleen maar bijrollen vervulden.

Uitgeverij: Querido | Verschenen: 1 oktober 2025 | €19,99 | Hier te bestellen

A Language of Dragons – S.F. Williamson – 14+

‘Weet je nog een leuk fantasyboek waar niet zoveel romantiek in zit?’ vroeg een leerling me laatst. Het aanbod in het genre romantasy wordt steeds groter, dus wie van duistere verhalen in combinatie met veel smeulende blikken houdt kan zijn of haar hart ophalen de laatste tijd. Voor wie al die onverholen passie voor aantrekkelijke vriend of vijand wel wat minder mag is het alleen wel even goed zoeken. Het historische fantasyverhaal A language of dragons is in dat geval zeer geschikt. Een spannend verhaal over Londen in de politiek onrustige tijd vlak voor de Eerste Wereldoorlog met een gigantische twist: de mens leeft in een wereld vol draken. Vivien Featherswallow studeert Drakentalen en wil een felbegeerde stage op de universiteit claimen. Maar dan worden haar ouders opgepakt en verdwijnt haar zusje. Vivien wordt naar Bletchley Park gestuurd om een onbekende drakentaal te decoderen. En als ze dat niet doet, dan zal haar familie boeten.

Uitgeverij: Harper Collins | Vertaling: Angelique Verheijen | Verschenen: 4 februari 2025 | €24,99 | Hier te bestellen

Klimax – Charlotte Brugman – 14+

De dystopie is ook al een tijdje in opmars, want wanneer onze eigen wereld in vuur en vlam lijkt te staan wordt de behoefte naar waarschuwende toekomstboeken steeds groter. In Klimax gaat het onder andere over de dreiging van kunstmatige intelligentie en klimaatveranderingen. Het speelt zich over ongeveer 100 jaar af. In een door AI gecontroleerde samenleving worden er punten aan inwoners toegekend op basis van klimaatpositief gedrag. Wat dat betreft doet het denken aan de Vlaams-Nederlandse tv-serie Arcadia. De twee jonge hackers Finn en Dunya komen erachter dat een fout in het systeem een groep onschuldige mensen ernstig benadeeld. In een race voor hun eigen veiligheid en die van anderen slaan ze de handen ineen, ook al mogen ze elkaar totaal niet. Klimax werd dit jaar genomineerd voor de prijs van het beste boek voor jongeren en is qua leesniveau een mooi overgangsboek tussen de onderbouwgeoriënteerde klimaatfictie en volwassen literatuur rondom dit thema.

Uitgeverij: Luitingh-Sijthoff | Verschenen: 2 december 2024 |€18,99 | Hier te bestellen

Stad O. – Koen Caris – 15+

In datzelfde dystopische straatje schetst Koen Caris in zijn boek Stad O. een nabij toekomstbeeld dat er eveneens niet rooskleurig uitziet. In het jaar 2035 leven Bethe en haar man Tobias in een ogenschijnlijk perfecte en welvarende stad, terwijl de wereld buiten de stad in grote crisis verkeerd. Bethe en Tobias proberen kinderen te krijgen, maar het wil maar niet lukken. Steeds vaker begint Bethe te vermoeden dat hun welvaart en privileges duur betaald worden met onder andere grote gezondheidsrisico’s. Voor henzelf, maar ook voor de mensen buiten de stadsmuren. Waar haar man liever de ogen sluit voor deze geheimen, vraagt Bethe zich af of ze in deze wereld eigenlijk wel een kind wil grootbrengen. Hoewel de situatie in Stad O. extreem is, is het volkomen duidelijk welke vergelijking met het echte leven volgens Koen gemaakt moet worden. Hoe beïnvloeden jouw keuzes, gericht op gemak en vertier, de situatie buiten jouw blikveld? En mag je daar de ogen voor sluiten? Koen werd onder jongeren bekend met zijn debuut Stenen Eten, dat werd genomineerd voor het beste boek voor jongeren. Hoewel zijn boeken niet specifiek voor jongeren bedoeld zijn, spreekt zijn schrijfstijl jong volwassenen wel erg aan.

Uitgeverij: Atlas Contact | Verschenen: 14 oktober 2025 | €24,99 | Hier te bestellen

Neem ruim zei de zee – Sholeh Rezazadeh – 16+

Voor de boekenweek 2025 schreef de Iraans-Nederlandse schrijfster Sholeh Rezazadeh het boekenweekgedicht. Ze debuteerde een half jaar eerder met haar poëziebundel Neem ruim zei de zee en deze bundel werd inclusief dat boekenweekgedicht opnieuw uitgegeven dit voorjaar. Het wonderschone taalgebruik van Sholeh maakt deze bundel zo aantrekkelijk. Ze weet met Nederlandse woorden dezelfde muzikaliteit te bereiken die zo kenmerkend is voor Perzische literatuur en poëzie. Haar gedichten gaan daarnaast dikwijls over de natuur, waarbij haar Perzische invalshoek van het thema ‘natuur’ iets levends maakt. Het thema leeft veel meer dan dat ik dat van andere klimaatdichters ken. De natuur wordt heel zintuiglijk beschreven, waardoor het niet langer los kan worden gezien van de mens. Over de titel van haar bundel zegt Sholeh in interviews: ‘ Iedereen heeft een zee in zich.’ Mens en natuur zijn verbonden met elkaar en dat wordt in Neem ruim zei de zee prachtig beschreven.

Uitgeverij: Ambo Anthos | Verschenen: 27 augustus 2024 | €20,99 | Hier te bestellen

Oroppa – Safae el Khannoussie – 16+

Waarschijnlijk ben ik de laatste die dit boek nog als leestip meegeeft, want het is het afgelopen jaar uitgebreid bejubeld en heeft de Libris Literatuurprijs gewonnen. Maar toch wil ik Oroppa nog even onder de aandacht brengen. Niet in de laatste plaats omdat ik het een geschikt boek vindt voor examenklassers havo/vwo die hun leeslijst willen aanvullen met een boek dat wat meer buiten de kaders van hun eigen belevingswereld valt. Je moet je aandacht er goed bij houden, want anders duizelt het je al snel van de grote hoeveelheid ongure personages en dubieuze plaatsen die de revue passeren. Wie het lukt om er rustig voor te gaan zitten, wordt in een kant van Europa gezogen die voor de meeste mensen onzichtbaar blijft. Tijdens een zoektocht naar de verdwenen kunstenares Salomé Abergel bezoek je de rafelige randen van de samenleving in Amsterdam tot aan die van Parijs en van Tunis tot Casablanca.

Uitgeverij: Pluim | Verschenen: 27 augustus 2024 | €27,99 | Hier te bestellen

Zusje – Janneke Schotveld & Rifka Mels – Tip van Heleen

“Waarom passen er zoveel meer gedachten in mijn hoofd dan hij groot is? Het is net als een telefoon, een piepklein ding, maar tjokvol ellende. Er zou een limiet aan gedachten moeten zitten. Bij meer dan zoveel megabyte aan gepieker, verdampt het overschot vanzelf.” Blz. 84

Een ingrijpende gebeurtenis in haar familie weerhoudt Rifka ervan te doen wat ze in een andere situatie van plan was: fulltime avonturier worden. Al staat haar fiets klaar voor vertrek, het lukt Rifka pas in actie te komen als een vriendin van haar zus, Hiva, haar uitnodigt naar Noorwegen te fietsen.

Uitgezwaaid door haar strenggelovige familie is het niet alleen de tegenwind en de zadelpijn die Rifka moet trotseren. Overgeleverd aan haar eigen gedachten en herinneringen, de woede en het verdriet ploetert ze voort. Ze overnacht bij mensen op de bank, in de tuin en af en toe op een camping. Bijzondere ontmoetingen onderweg geven haar inzichten en kracht.

Rifka is het middelste kind uit het gezin met drie kinderen. Haar broer Pieter lijkt alles te doen zoals hun ouders dat voorgeleefd hebben. Haar zusje Tabitha had een bipolaire stoornis en was nogal nadrukkelijk aanwezig in hun gezin. Rifka zelf is lesbisch, wat voor hun ouders moeilijk te accepteren is. Het geloof en de pijn binnen het gezin zijn moeilijk te verenigen, dus heeft Rifka meer dan genoeg om over na te denken.

Al neemt het gevecht onder Rifka’s fietshelm een groot deel van haar reis in beslag, toch lukt het om het verhaal niet alleen maar zwaar te laten lezen. Voor mij heeft het taalgebruik in Zusje er lichtheid in gebracht. De directheid, de geloofwaardigheid waarin gedachten geformuleerd zijn en de platte puurheid hebben me soms zelfs laten lachen en dat had ik zeker nodig.

Zusje is het verhaal van Rifka Mels, verteld aan schrijfster Janneke Schotveld (ik kende haar vooral van Super juffie) die er op haar beurt vakkundig een mooi boek over woede, onbegrip en schuldgevoel over schreef. Zusje verscheen in de Slashreeks, waarin waargebeurde verhalen van jongerenverteld worden met behulp van professionele schrijvers. Er is in deze reeks veel moois verschenen .

Leesplees – Heleen

Lieve Janneke,

Het uitzicht op herfstvakantie lijkt al minder ver weg dan de terugblik op de zomervakantie, of is dat ook gewoon zo? Bij ons op school zijn nu echt alle vaste onderdelen van de week weer begonnen. Genoeg situaties om me te laten verwonderen en verwarren, genoeg situaties die je zult herkennen of waarover jij je zult verbazen.

Een moment in de week waarnaar ik altijd uitkijk is de dinsdagochtend. Op dinsdag is het communitytijd. Onze leerlingen kiezen een onderwerp dat bij hen past en zetten zich rond dat onderwerp in voor de school of de samenleving. Er kan gekozen worden uit onderwerpen die door leerlingen zelf zijn aangedragen. Zo is er de sportfancommunity, de kunstcommunity én is er de lees- en schrijfcommunity. Het zal geen verrassing zijn dat ik bij deze community betrokken ben als begeleider. De leerlingen die voor deze community gekozen hebben zijn daar ongeveer een half jaar aan verbonden en sommigen sluiten bij een nieuwe periode nog eens aan.

Vandaag was de aftrap van de communitytijd van dit schooljaar. Nadat iedereen wensen en ambities gedeeld had, kon al snel begonnen worden met de uitvoering. Er zijn leerlingen die al eerder gestart zijn met het schrijven van een boek, anderen hadden zin om een kort verhaal te schrijven. Ook de invulling van de Tienerleesweek en voorbereidingen voor De dag van de Jonge Jury kwamen al voorbij. Illustratoren en striptekenaars maakten hun eerste schetsen en anderen spraken over een schrijver die we uit zullen nodigen voor de leesclub. Ik was heel blij met zo’n vliegende start en ging me met een klein groepje buigen over een opdracht die ik zelf had geïnitieerd.

Als coach leesbevordering vind ik het dus belangrijk dat lezen zichtbaar is in de school, overal, ook op ongebruikelijke plekken. Wat is nou een betere plek om eens rustig bij een fragment, een gedicht of een boek stil te staan dan op het toilet? Niemand ziet je, niemand vindt iets van je en je kunt je tijd nemen en gewoon later nog eens terugkomen. ‘Mijn community’ zou zich wel bezig kunnen houden met het verzamelen van materiaal om van te genieten tijdens het sanitair relaxen, dacht ik.

Toen ik de naam lanceerde, die ik eerlijk gezegd niet helemaal zelf bedacht had, waren er leerlingen die er gelijk mee aan de slag gingen. Een degelijke uitleg was blijkbaar niet nodig. Het duurde niet zo lang voor de eerste ideeën gedeeld werden. Mijn oorspronkelijke idee was bij mij gebleven en de naam bleek uitgelegd te zijn in twee nieuwe initiatieven, waar ik nog nooit bij stilgestaan had.

‘Leesplays’ zijn spelletjes die je rond boeken kunt spelen als je leesconcentratie even weg is. Je kunt kaartspelletjes of een bordspel maken of misschien is iemand zo handig een digitaal boekenspel te maken. Een ‘leesplace’ is een soort perfecte leesruimte, met ideale verlichting, niet afleidende muziek, zitzakken en vooral geen rommel. De ‘leesplees’ die ik voor ogen heb, hebben blijkbaar nog meer ontwikkeltijd nodig, of mag ik gewoon zelf organiseren. Ook dat is prima, doe ik ook nog eens wat voor de school en de samenleving…

Heb jij zo’n vast moment in de schoolweek waar je je op verheugt? Nee ik bedoel niet de pauze of uitval….

Liefs, Heleen

Afbeelding: Getty Images

Winactie: De levens van Lanya – Mirjam Oldenhave

De tweede winactie van dit schooljaar valt in een heel ander genre dan de vorige boeken die werden verloot. Mirjam Oldenhave schreef het waargebeurde verhaal van haar Irakeze pleegdochter, die met haar gezin naar Nederland vluchtte. Ben je benieuwd naar dit verhaal? Laat ons weten waarom jij graag wilt winnen.

Je hebt tot en met woensdag de tijd om te reageren via onze instagram-pagina of laat een reactie achter onder dit bericht. Op 17 september 2025, maken we de winnaar bekend door diegene een persoonlijk bericht te sturen.

Leerlingen van Heleen en Janneke mogen hun antwoord ook insturen via Magister Berichten.

Klik hier om deel te nemen aan de wedstrijd via insta

Waar gaat het boek De levens van Lanya over?

De meeste kinderen en tieners zullen schrijver Mirjam Oldenhave kennen van haar luchtige boeken over de komische Mees Kees, maar met De levens van Lanya is ze een heel ander pad ingeslagen. Ze schreef een leerzaam boek over een beklemmende situatie, het leven van haar Irakese pleegdochter.

Lanya hoort hoe haar vader aan de telefoon het plan uitspreekt om een huwelijkskandidaat voor haar te zoeken. Met de uitspraak ‘Ze is te veel verwesterd, het wordt met de dag erger’ wordt in het eerste hoofdstuk meteen de toon van het boek gezet. De veertienjarige Lanya besluit onder te duiken voor haar ouders, om niet te hoeven trouwen. Maar hoe lang is die situatie houdbaar?

Mirjam weet van een zwaar onderwerp een toegankelijk boek te maken, waar genoeg lucht en af en toe een komische kijk op de situatie in verweven zit. Ze neemt ons mee in het leven van de jonge Lanya die eerst zeven jaar lang op haar verblijfsvergunning moet wachten en daarna met een hele rits hulpverleners te maken krijgt, omdat ze niet wil trouwen. Langzaamaan begint ze steeds meer begrip voor haar ouders te krijgen.

In een tijd waarin met groot gemak over gelukzoekers wordt gesproken wanneer vluchtelingen en asielzoekers ter sprake komen, is het extra belangrijk dat er boeken zijn waarin wordt uitgelegd hoe moeilijk het is om je hele leven, je familie en je cultuur achter te moeten laten. Het leven van Lanya is een waardevol boek en zou in elke mediatheek moeten staan.

Ons leeftijdsadvies: 13+ | Uitgever: Ploegsma | Auteur: Mirjam Oldenhave | Omslagbeeld: Carolien Wesselink | Verschenen: 15 maart 2023

Niet gewonnen, maar wel nieuwsgierig geworden naar deze boeken? Klik hier om De levens van Lanya te bestellen.

Verwisseld – Jeroen Blankendaal – Tip van Janneke – Blogtour

‘Ik kan je vast verklappen dat mijn volgende boek een link met Utrecht heeft,’ schreef Jeroen Blankendaal als reactie op mijn recensie over zijn vorige boek Het mysterie van Haamstede, waarin ik de wens uitsprak dat het volgende boek over ons gezamenlijke stadje zou gaan. Zijn nieuwe boek Verwisseld gaat over de Utrechtse Max die op wonderbaarlijke wijze verwisseld wordt met een ander kind en in het lichaam van Kofi terecht komt. Kofi leeft in het Rijk van Umandor en kan wel wat hulp van een buitenstaander gebruiken.

Het Rijk van Umandor heeft een nieuwe Hoeder nodig om de inwoners in onschuld te laten leven. Kofi wordt kandidaat gesteld en De Raad van Wijze Kinderen geeft hem drie opdrachten om zichzelf te bewijzen. Maar hoe onschuldig is het leven in Umandor eigenlijk? Er bekruipt Kofi langzaamaan een unheimisch gevoel. Er lijkt meer aan de hand te zijn dan alleen de wisseling van de Hoeder.

Wie zich afvraagt waarom een kind zulke verantwoordelijke taken op zich moet nemen, legt de vinger op de zere plek. In Umandor zijn geen volwassenen. Wanneer een kind de leeftijd van 16 jaar bereikt verandert het weer in een baby. Een oneindig leven waarin kinderen voortdurend worden herboren. Umandor is een land dat voor en door kinderen wordt geleid. Dat klinkt feestelijk, maar kunnen kinderen nog wel echt kind zijn wanneer de verantwoordelijkheden van volwassenen (in onze wereld) op hun schouders rusten, zoals dat in de plaatsen Nieuwstad, Meervis en Dalvrees gebeurt? De levensgevaarlijke opdrachten die Max in het lichaam van Kofi krijgt zijn bepaald niet kinderachtig.

Net als bij Blankendaals vorige boek heeft hij goed nagedacht over elementen waar kinderen nieuwsgierig op kunnen aanhaken: een grote opdracht, verschillende proeven, een onderliggend mysterie en een machtsverschuiving. Een bekend concept dat doet denken aan andere kinderboeken. Aan alles in het boek Verwisseld proef je dan ook Jeroens liefde voor het boek Koning van Katoren, het boek waar hij ooit zelf door werd geraakt toen zijn meester Geert hem eruit voorlas. Jeroen vertelt tijdens zijn boekpresentatie hoe hij door zijn meester actief is aangezet tot lezen en hoe dankbaar hij daarvoor is. Het boek is daarom opgedragen aan alle meesters en juffen die van lezen in de klas een feestje maken. Daarnaast ontwierp Jeroen, in samenwerking met docenten, een schrijfspel om met de klas te spelen. Het helpt kinderen om zelf een verhaal te verzinnen over een fantasieland.

Jeroen Blankendaal is duidelijk een conceptuele denker die zijn verhaal als een aantrekkelijk pakket weet te presenteren, inclusief lesmateriaal. Het boek zit goed in elkaar met korte hoofdstukken en met een complex overkoepelend verhaal voorzien van genoeg kleine spannende momenten om ook lezers met een korte spanningsboog vast te houden. Zijn taalgebruik is helder en de zinnen zijn niet lang, waardoor het een prettig boek is voor aarzelende lezers in de onderbouw van het voortgezet onderwijs.

Het is niet meteen het meest talige boek dat ik de afgelopen tijd heb gelezen. Ik word -zeker binnen het fantasiegenre- graag betoverd door mooie zinnen en taalvondsten. Show, don’t tell. Niet alleen de verhaallijn, maar ook de taal kan fantasie en verbeeldingskracht prikkelen. Wat mij betreft past Jeroens huidige schrijfstijl daarom beter bij het detective-achtige boek Het mysterie van Haamstede dan bij het fantasieverhaal Verwisseld. Aan de andere kant lijkt het erop dat Jeroen experimenteert met genres en zelf ook nog op zoek is naar zijn eigen unieke geluid. In dat licht heeft hij twee uitstekende boeken neergezet, waarin bijvoorbeeld zijn karakteropbouw zich steeds meer ontwikkelt. De stotterende Max maakt in zijn rol als leider Kofi een mooie groei door en je wordt als lezer al veel beter meegenomen in het gevoelsleven van het hoofdpersonage dan in Blankendaals debuut.

Kortom, Jeroen schreef weer een spannend en aantrekkelijk boek. Een schrijver om rekening mee te houden. Wie hem op school uitnodigt via de Schrijverscentrale krijgt het schrijfspel voor de klas cadeau. Nodig hem zeker uit voor een lesbezoek, want zijn kwaliteit ligt absoluut bij het overbrengen van leesplezier. Jeroen Blankendaal is een charmante schrijver en buitengewoon enthousiast.

Deze recensie is onderdeel van een blogtour, georganiseerd door Uitgeverij De Fontein ter promotie van het boek Verwisseld door Jeroen Blankendaal. Ik ontving een recensie-exemplaar in ruil voor mijn eerlijke en objectieve mening.

Winactie: No Fear & Roadblock – Sophie Wester

Het nieuwe schooljaar trappen we meteen af met een waanzinnig leuke winactie, want we mogen niet één maar wel twéé boeken van Sophie Wester verloten onder onze volgers. Maak kans op een gesigneerd exemplaar van het boek No fear of Roadblock door ons te laten weten waarom jij wel een spannend boek kunt gebruiken en vertel dan meteen welke titel je het meeste aanspreekt.

Je hebt tot en met woensdag de tijd om te reageren via onze instagram-pagina of laat een reactie achter onder dit bericht. Op 10 september 2025, maken we de winnaar bekend door diegene een persoonlijk bericht te sturen.

Leerlingen van Heleen en Janneke mogen hun antwoord ook insturen via Magister Berichten.

Klik hier om deel te nemen aan de wedstrijd via insta

Waar gaat het boek No Fear over?

Sophie Fraza en Ester Ankoné timmeren samen aan de weg als het schrijversduo Sophie Wester. Niet alleen voor volwassenen, maar sinds kort ook voor jongeren. No Fear is hun nieuwste YA-thriller en ziet er met zijn dreigende omslag meteen aantrekkelijk uit voor liefhebbers van Mel Wallis de Vries, Cis Meijer en Margje Woodrow. De twee schrijvers leerden elkaar kennen als docent Nederlands en dat kun je goed merken aan hun schrijfstijl. Ze weten precies hoe tieners met elkaar praten en zetten de onderlinge dynamiek geloofwaardig neer.

No Fear gaat over groepsdruk en hoe dat noodlottige gevolgen kan hebben wanneer het uit de hand loopt. Mick en zijn vrienden richten een geheime challengeclub op waarbij ze elkaar om de beurt een extreme opdracht geven. Wanneer de club tijdens de examenreis van school wel heel riskante opdrachten verzint voelen niet alle deelnemers zich nog senang bij de gang van zaken, maar terugtrekken lijkt geen optie meer. Tegen het decor van het Waddeneiland Texel zetten ze elkaar onder druk tot er op de laatste avond iets vreselijks gebeurt. Eén van hen wordt dood op een slaapzaal aangetroffen.

Misschien denk je nu: hé, dat verhaal komt me bekend voor. Dat kan kloppen! Hetzelfde verhaal verscheen vorig jaar vanuit een ander perspectief onder de titel Schaduwkant, maar in die versie beleef je de examenreis door de ogen van Micks moeder Ellen, die als docent op Micks school werkt en als begeleider deelneemt aan de examenreis naar Texel. Beide boeken bekijken de reis vanuit een verschillend perspectief en leveren verschillende informatie op. Wat ons betreft is dat een perfect concept voor duolezen, waarbij ouders en kinderen zich samen in een waanzinnig spannend avontuur kunnen storten. Ieder vanuit hun eigen leesniveau en eigen belevingswereld. Ongetwijfeld levert dat tijdens het lezen goede gesprekken op en kun je elkaar bijpraten over de drijfveren van de personages die in jouw boek centraal staan.

Overigens kun je No Fear ook heel goed als zelfstandig boek lezen. De parallellen met Schaduwkant zijn een extraatje.

Ons leeftijdsadvies: 14+ | Uitgever: Van Goor / Best of YA | Auteur: Sophie Wester | Omslagbeeld: Caren Limpens | Verschenen: 3 juli 2025

Waar gaat het boek Roadblock over?

Roadblock is Sophie Westers YA-debuut. En wat voor eentje! Voor de XS-reeks van Best of YA schreven ze een knap kort verhaal over een uit de hand gelopen grap van drie tieners. De grap heeft dodelijke gevolgen en de politie lijkt ze al snel op het spoor, maar hoe ga je daarmee om? Vertel je het eerlijk aan je ouders of hou je de informatie voor jezelf? Is de waarheid aan het licht brengen belangrijker dan het veiligstellen van je eigen toekomst? Dit was nooit de bedoeling, moeten ze er dan toch straf voor ontvangen?

Omdat het verhaal veel vragen oproept bij o.a. de gewetenskwesties van de hoofdpersonen, is er een lesbrief bij het boek ontwikkelt met daarin discussievragen voor de hele klas. Het boek leent zich dan ook goed voor een klassikaal leesproject. De spanning is – zeker voor een novelle – goed opgebouwd en na tweederde van het verhaal ontvouwt zich een enorme plotwending. Janneke’s brugklassen schreven een alternatief einde op dat punt en lazen daarna pas verder. Niemand had zo’n einde kunnen bedenken.

Net als No Fear is het verloop van het verhaal weliswaar extreem, maar lijkt het verder niet ver af te staan van de belevingswereld van tieners. Bij beide verhalen kun je je goed voorstellen hoe ze in deze benarde situaties zijn beland. Dat lijkt dan ook kenmerkend te zijn – of te worden – bij de YA-romans van Sophie Wester. Ze voelen goed aan hoe tieners vol branie en bravoure onomkeerbare misstappen kunnen begaan in hun hang naar gekkigheid en een beetje provocatie. De personages blijven daardoor benaderbaar en het is niet moeilijk om jezelf ermee te identificeren als lezer.

Ons leeftijdsadvies: 12+ | Uitgever: Van Goor / Best of YA | Auteur: Sophie Wester | Omslagbeeld: Caren Limpens | Verschenen: 5 juni 2024

Niet gewonnen, maar wel nieuwsgierig geworden naar deze boeken? Klik hier om No fear of Roadblock te bestellen.

De stad en zijn onvaste muren & Onder vrienden – Een cadeauboek voor Janneke

Om te vieren dat we al drie jaar samen schrijven en meer dan 1500 volgers hebben op onze instagram-pagina en omdat we deze zomer allebei jarig zijn, zochten we voor elkaar een boek uit bij Boekhandel van der Velde in Leeuwarden. Janneke is in augustus jarig en kreeg van Heleen het boek De stad en zijn onvaste muren van Haruki Murakami.

Hoe kies je een boek voor een ander? Aan de hand van de flaptekst legt Heleen haar keuze uit.

De flaptekst van ‘De stad en zijn onvaste muren’:

Een zeventienjarige jongen wordt verliefd op een meisje van zestien. Tijdens hun lange gesprekken vertelt ze hem over een door muren omsloten stad, waar haar échte ik woont. Wanneer het meisje verdwijnt, begint voor de jongen een levenslange zoektocht naar deze ommuurde stad met eenhoorns, een bibliotheek met oude dromen, een torenklok zonder wijzers. Het lukt hem jaren later om dromenlezer te worden in deze stad en het alter ego van zijn jeugdliefde te vinden. Alleen herkent zij hem niet. Terug in de oorspronkelijke wereld wordt hij geconfronteerd met wezensvragen over droom en werkelijkheid, zelf en schaduw, hart en wil. Kiest hij voor de werkelijke wereld of voor de stad met onvaste muren?

In zijn eerste roman in zes jaar trekt Haruki Murakami opnieuw een fonkelend universum op waarin droom en werkelijkheid, zelf en schaduw, eenzaamheid en verbinding door elkaar lopen. Hij borduurt losjes voort op een inmiddels legendarisch vroeg verhaal in zijn oeuvre, en op de droomstad uit Hard-boiled Wonderland en het einde van de wereld.

Heleen, waarom heb je dit boek voor Janneke gekozen?

We spraken ‘spontaan’ af een boek voor elkaar uit te zoeken. Ik vond mezelf na een eindeschooljaarvergaderdag terug in de boekhandel. Janneke was volgens mij ondertussen toetsen aan het nakijken bij haar ouders in Friesland en we hadden afgesproken samen te eten.

Omdat we al zoveel literatuur lezen voor Hoewashetopschool startte ik mijn zoektocht bij de literatuur voor volwassenen. Onder mijn ene arm ontstond een stapeltje voor mezelf en op diezelfde arm een stapeltje kanshebbers voor jou. Hoe goed we elkaar en elkaars smaak ondertussen ook kennen, ik vond het toch spannend een definitieve keuze te maken.

“In de oorspronkelijke wereld wordt hij geconfronteerd met wezensvragen over droom en werkelijkheid, zelf en schaduw, hart en wil. Kiest hij voor de werkelijke wereld of voor de stad met onvaste muren?” Een vraag die mij of beter jou als lezer uitnodigt… De stad en zijn onvaste muren leek me een boek dat duidelijk aanspraak doet op je verbeeldingskracht. Een verhaal dat zich afspeelt in een fantasiewereld of toch in de werkelijkheid. Het leek mee een verhaal tussen surrealisme, fantasie en realisme, een Jannekeboek. Ik las voor jou mooie zinnen over geheimzinnige katten en nam het voor je mee in de veronderstelling dat je er blij van zou worden.

Natúúrlijk werd je er blij van. Althans… was je er al eerder blij van geworden en had je het zelfs al eens genoemd bij je leestips voor de vakantie… Beter dan dit boek had ik niet kunnen kiezen, als ik dat een jaartje eerder had gedaan.

Ik hoop dat je in de zomer heerlijke boeken hebt gelezen Janneke! Heel veel succes en plezier in het nieuwe schooljaar.

Janneke, voor welk boek ruilde je dit prachtboek?

In eerste instantie was ik blij verrast, want de omslag van het boek De stad en zijn onvaste muren is veranderd en ik herkende het niet meteen. Ik dacht dat er een nieuwe Murakami was verschenen. Heleen kent mijn smaak in ieder geval heel erg goed, want ik hou enorm van magisch realisme. Specifiek van Murakami. Een goede keuze.

Ik kreeg de bon erbij en ruilde het om voor een boek dat ik nog niet gelezen had en waar ik enorm zin in had: Onder vrienden van Linea Maja Ernst. Het deed me denken aan de tv-serie Dertigers. Ik ervaar in mijn eigen leven hoe het vriendengroepen vergaat die elkaar al kennen vanuit hun jeugd of studententijd en bij wie het leven in de jaren erna zich heel divers ontwikkelt. Wel of geen kinderen, wel of geen koophuis, wel of geen avontuurlijke vakanties en wilde feesten, wel of geen vaste relatie. De vriendengroep in dit boek gaat een week op vakantie met elkaar i.v.m. de bruiloft van één van hen. Een setting waarin hun oude rolpatronen en hun uiteenlopende levens op een broeierige manier samenkomen. Ik kan me levendig voorstellen hoe dat zal gaan.

De flaptekst van ‘Onder vrienden’:

Vijf vrienden van de universiteit, zeven midzomerdagen in een zomerhuis aan een bosmeer in Denemarken. Een kans om te zwemmen, zonnen, flirten, lezen en oude gevoelens terug te halen. Het is ook de week voor de bruiloft van twee van hen.

Sylvia is altijd al verliefd geweest op Esben, de bruidegom. Inmiddels zit ze in een comfortabele, stabiele relatie met haar vriendin Charlie, maar toch kan ze niet helemaal settelen. Kvæde voelt zich eindelijk thuis in zijn lichaam en is klaar om het weekend volkomen los te gaan. Karen heeft zin om te gaan trouwen, maar wil nog liever weer aan het werk. En Gry heeft haar vriend Adam meegenomen, een echte machoman. Terwijl de vonken over de eettafel vliegen, worstelt Gry met het gevoel dat ze te saai is tussen haar kleurrijke, excentrieke vrienden.

Linea Maja Ernsts debuutroman is een moderne midzomernachtsdroom over vrienden, geliefden en geliefden van vrienden; over seks, hoop en liefde; en over dromen dat alles anders zou kunnen zijn.

Zingzinnen: Zoë Livay & Spinvis

Het nieuwe schooljaar ging deze week voor Heleen van start en Janneke start maandag weer. Daarmee gaan we alweer het vierde jaar in van Hoe was het op school. Een mooi moment om iets nieuws te beginnen: een muziekrubriek! Nederlandstalige muziek is populairder dan ooit, zeker onder jongeren. Door die populariteit wordt het aanbod steeds groter en diverser. Daar zijn wij ontzettend blij mee, want we luisteren al jaren graag naar muziek in onze eigen taal.

Waar Engelsen en Fransen trots zijn op hun eigen taal en dat ook met plezier onderdeel maken van hun taalonderwijs, daar vinden we het in Nederlands onderwijs nog wel eens moeilijk om de Nederlandse lessen los te zien van het functionele gebruik ervan. Zonde, want het taalgebruik gaat ook op functioneel niveau vooruit wanneer het de taal van de emotie wordt en wanneer er liefde voor de taal zelf wordt gevoeld. Het geschreven woord, zoals in romans en poëzie, is niet voor iedereen de juiste vorm om die liefde te voelen en ontwikkelen. Het gezongen woord boort -deels- weer een hele andere doelgroep aan.

We grijpen elke kans aan die jongeren mogelijk van de taal leert genieten. Het loont, wat ons betreft, dan ook de moeite om de taal van Nederlandse artiesten te betrekken in je les. We merken dat collega’s het soms moeilijk vinden om artiesten en liedteksten te vinden met rijk taalgebruik en daarom lichten we er vanaf nu af en toe een paar voor jullie uit. Deze keer kozen we voor muziek met het thema ‘zomer’.

Tip van Janneke: Huisje aan de zee – Zoë Livay

“Ik leerde de Rotterdamse Zoë kennen via het tv-programma Dreamschool en het viel me meteen op dat de jongeren van haar onder de indruk waren omdat ze hun gevoelens zo goed onder woorden kan brengen in haar nummers. Mijn eigen leerlingen konden dat meteen beamen en wezen me erop dat ze dan ook niet voor niets door veel muziekkenners als aanstormend talent wordt gezien.

Ze maakt indruk met nummers als Patronen, Iemand anders en 2017, waarin ze zingt over de relatie met haar moeder, hoe ze zichzelf verliest voor een ander en over het overslaan van de havo. Specifiek haar taalgebruik wordt door de jongeren speciaal gevonden en dat kan ik me goed voorstellen met zinnen als: ‘Wat we meemaken is niet wie wij nu zijn’, ‘Wie ga je nog tegenkomen als je altijd weggelopen bent’, ‘Wat kan je aan iemand geven als je alles al gegeven hebt’ en ‘Het zijn maar patronen die eventjes sterker zijn dan wij. Ik maak me geen zorgen, want niets is voor altijd.’

Persoonlijk haakte ik bij de fans van Zoë aan toen ze met Snelle een nummer schreef over iets doen waar je gelukkig van wordt, juist als je het eventjes moeilijk hebt. ‘Zing maar alsof je de tekst wel kent | Dans maar alsof je een danser bent |Fluit ook al ken je de helft niet |Van de melodie.’ Het nummer kwam voor mij op een moment dat ik het privé even zwaar had en het gek voelde om te lachen terwijl ik ook heel verdrietig was. Ook voor mij bracht Zoë een gevoel onder woorden waar ik troost uit haalde: ‘Niemand krijgt spijt van geluk | Wat niet af hoeft kan eigenlijk niet stuk.’

Deze zomer bracht ze het nummer Huisje aan de zee uit en verwoorde daarmee een gevoel dat heel veel mensen hebben als de zomervakantie er bijna aan komt. Je wordt volledig in beslag genomen door de dagelijkse verplichtingen (‘Zeven dagen stormen | Alles komt weer tegelijk | Zeg me waar te zoeken |Kan er pauze op de tijd.’) terwijl je het liefst je tijd en aandacht wilt besteden aan de mensen die je lief hebt: ‘Haal me op, neem me mee | Ik wil een bubbel voor ons twee | Ik wil uren als minuten | In een huisje aan de zee’. Een heerlijk refrein dat in je hoofd blijft hangen en dat ik de hele zomer heb geneuried. Terloops beschrijft ze haar relatie ook nog op een manier die ik heel charmant vind: ‘Jij de rots, ik de branding.’ Interessant om met de voeten in het zand eens te bespreken met je relatie of je vriendschap: is één van jullie de rots en de ander de branding? Kun je allebei zijn?”

Tip van Heleen: Ik wil alleen maar zwemmen – Spinvis

Spinvis leerde ik kennen doordat mijn eigen kinderen het meeterugnamen van hun vakantiekampen. Net als jij en ik werden ze ’s ochtends wakker met muziek die bij het kampthema past en je niet dagelijks op de radio hoort. Op die manier werd hun en onze smaak beïnvloed en het gevoel van melancholie gewekt als je in een andere situatie de betreffende muziek tegenkomt.

“Ik wil alleen maar zwemmen” is een zin die door mijn hoofd danst als ik in het prachtige Zweden langs een helder meer kom met op de achtergrond een bos met hoge naaldbomen en verder helemaal niets. De plons is magisch, prikkelend en laat me zweven door het schone koude water. Het is dat ene lichte zinnetje dat achter me aan dwarrelt, zonder moeilijk te doen over de diepere betekenis of de poëtische zinnen uit het lied.

In mijn lessen LeVo (Levensbeschouwelijke Vorming) en Nederlands heb ik vaak Nederlandstalige muziek gebruikt. Soms om grammatica- of spellingsopdrachten op los te laten, vaak om een gevoel aan te wakkeren. Eigenlijk was mijn eigen motivatie altijd om leerlingen kennis te laten maken met werk van artiesten die, voor mij, de wereld kleur geven.

Vorig jaar speelde Spinvis in Leeuwarden, ik had kaarten gekocht voor mijzelf en onze dochter. Toen het optreden bijna begon bleek een deel van haar vrienden er ook te zijn en niet veel later stond ik tussen een club 18-jarigen te genieten van het dromerige, poëtische, beschrijvende en ook swingende werk van Spinvis. We genoten allemaal op onze eigen manier, met onze eigen associaties en werden op onze eigen momenten geraakt. “En als je omkijkt zie je net nog iets wat niemand had gezien.” Zo is het volgens mij bedoeld.

De stad van basalt – Guido Eekhout – Tip van Heleen

“De kapitein had verteld over een onmogelijke stad in een noordpoolgebied waar de winter
nauwelijks invloed heeft. De beschrijving van die stad klonk zo onwerkelijk dat de autoriteiten besloten het hele verhaal stil te houden.” – Blz. 16

Als een schip De Wanhoop heet, gaan er bij mij al wat alarmbellen rinkelen. En als er ook nog een
dikke mist optrekt, die een heel boek blijft hangen, lijkt me dat geen teken voor een fris huppelverhaaltje. De stad van basalt is een mysterieus verhaal dat veel vragen oproept.

Op 6 december vertrekt De Wanhoop om op expeditie te gaan. Aan boord is, naast de bemanning,
een onderzoeksteam dat het onderzoek van een schip dat hen voorging zal gaan voortzetten. De
Endeavour is, met de bemanning, na vier jaar nog altijd niet teruggekeerd.

In welke tijd het verhaal speelt is niet duidelijk. Een kapitein met één oog, een scheepskat en het
werven van een bemanning in de kroeg roepen bij mij middeleeuwse beelden op. Diesel, krab uit blik
en een fototoestel zal er toen nog niet geweest zijn. Het in het midden laten van de tijd roept bij mij
vragen op die de mysterieuze sfeer versterken.

Als de kapitein, Spriet, vertelt dat het reisdoel een mysterie is dat de koers van de mensheid
voorgoed kan veranderen stap ik nieuwsgierig aan boord. Het lijkt wel of de mist ook mij het zicht op
de gebeurtenissen ontneemt. Er gebeurt vast van alles, maar ik lijk het niet mee te beleven. De
stuurman, die het verhaal van De stad van basalt vertelt, beschrijft uitgebreid wat hij allemaal ziet,
maar de gesprekken worden vaak buiten mijn gehoor gevoerd.

Ik was graag echt meegegaan op expeditie, misschien waren er dan nog meer vragen beantwoord. De mist en de dialogen die ik miste leken me een beetje buiten te sluiten, terwijl ik graag had meegeleefd. Dit zijn interessante keuzes waarmee ik als lezer aan het werk gezet word om een mysterie op te lossen.

Een groep van jeugdboekenexperts koos De stad van basalt en 14 andere titels als de Lestips voor
de Jonge Jury 2026. Over een aantal van deze boeken kun je al lezen op Hoewashetopschool en de
rest komt natuurlijk ook nog aan bod.