Hoe was het op school?

Liefde in de lucht – Janneke

Lieve Heleen,

De aankondigingen voor Valentijnsdag zijn opgehangen en daarmee is de (mogelijke) liefde het gesprek van de dag. Er kunnen anoniem rozen worden verstuurd op de 14e. Ze worden door de leerlingenraad rondgebracht. Het jaarlijks terugkerende vraagstuk hierover kent geen eenduidig antwoord: Ben je als ontvanger van zo’n roos cool of is het juist gênant? En als het dan geen roos wordt, waarmee maak je dán indruk op je -onbereikbare- lief?

Hij zit er als het gebraden haantje bij, een populaire derdeklasser vertelt over de ideale date die hij voor z’n vriendin heeft geregeld: ‘Ik hou niet van cliché, en zij lust bijna niks. Ik neem haar mee naar de McDonalds en ze mag alles kiezen wat ze wil. Een maat van me werkt daar en ik heb geregeld dat ze haar eigen McFlurry mag samenstellen.’ ‘Nice!’ Vrijwel alle klasgenoten zijn het erover eens: dit is écht een topdate.

In de eerste klas zit een groep giechelende meisjes. Het rozen versturen is nieuw voor ze, dat gebeurde niet op de basisschool. ‘Ik ga misschien een roos versturen,’ zegt het stralende middelpunt van de giechelgroep. ‘Aan haar vriendje!’ roept de ander. Ik ben natuurlijk nieuwsgierig wie het is, maar ze laat niets los. Gelukkig zijn een paar andere meiden er samenzweerderig toe bereid om me het hele verhaal te vertellen terwijl ze tegenover me hun opdrachten werkwoordspelling maken: ‘Hij doet op school of hij haar niet kent, maar het is al aan sinds we met school naar het zwembad zijn geweest.’

‘Waarom doet hij of hij haar niet kent?’ vraag ik, ‘Dat lijkt me rot.’ Ze knikken wijs: ‘Dat is ook rot, maar de jongens uit de klas hebben hem toegesproken. Ze willen echt niet dat er nu de hele tijd meiden bij hun groepje gaan zitten in de pauze. Zij kennen elkaar ook pas net. Ik snap het wel. Ze stuurt hem daarom een anonieme roos, zodat dat hun geheim is. Dat ze toch verkering hebben, ook op school.’ Ik vraag me af hoe geheim deze actie nog is, maar de bel gaat. Ik blijf met m’n vragen achter.

‘Nou vertel,’ zeg ik tegen de nieuwe groep leerlingen die rondom m’n bureau komt hangen, ‘Zijn er in jullie klas Valentijnsroddels waar ik nog geen weet van heb?’ Ze halen hun schouders op: ‘Mua, geen nieuwe in ieder geval.’ ‘En worden er in 2C nog rozen verstuurd?’ Uit onverwachte hoek zie ik een grijns ontstaan: ‘Ik stuur m’n broer altijd vet veel rozen.’ Haar klasgenoten kijken raar op: ‘Je BROER?! Iehl!’ ‘Ja, m’n broer. En daar pest ik hem de rest van het jaar mee, zo van “oeeeeh van wie zou dat zijnnnnn”. Wordt hij altijd chagrijnig van. Echt grappig.’ ‘Dat is toch super duur?’ Ik zie de vragensteller in gedachten tellen hoeveel frikandelbroodjes je van hetzelfde bedrag zou kunnen kopen. Nonchalant wordt er een rugtas op de tafel gegooid: ‘Een goeie prank, daar heb ik wel wat geld voor over.’

De rest is zichtbaar onder de indruk. Zo kan het dus ook.

Valentijnsgroetjes van mij,

Janneke

*Afbeelding: Pinterest, gebruiker Xie Rane

Winactie: De spin en de sleutel – Anna Woltz

In januari is de volledige groslijst voor de Jonge Jury 2024 gepubliceerd en zijn de tien leestips van dit seizoen bekend gemaakt. Deze week kun je één van die toptitels winnen! We mogen een gesigneerd exemplaar van De spin en de sleutel weggeven van Anna Woltz!

Je hebt een week de tijd om te reageren via onze instagram-pagina. Leerlingen van Heleen en Janneke mogen ook een bericht sturen via Magister Berichten. Op zondag 11 februari 2024, maken we de winnaar bekend.

Klik hier om deel te nemen aan de wedstrijd

Waar gaat het over?

In het nieuwe boek van Woltz volgen we de jonge influencer Elena, die een zeer onhandig filmpje met grote gevolgen op internet heeft geplaatst. We volgen daarnaast de excentrieke prepper Atlas, die zich voorbereidt op het einde van de wereld. Elena vindt hem een creep. Atlas vindt haar oppervlakkig. Je voelt het al aankomen, ze zitten met elkaar opgescheept in dit boek. Elena komt namelijk noodgedwongen de zomervakantie doorbrengen in het huis van haar tante, tevens de stiefmoeder van Atlas.

Onder de oppervlakte spelen allemaal eigentijdse problemen, zoals de invloed van sociale media en de gevolgen van long covid. Er blijkt veel onuitgesproken verdriet te zijn in het gezin van Atlas en de vroegwijze Elena heeft haar moeder – die op retraite in India is – meer nodig dan ze in eerste instantie wil toegeven. Hoewel de tieners met aangrijpende zaken te maken hebben is het boek niet zwaar van toon. Met humor en aandoenlijke momenten van zelfreflectie ploeteren de tieners door de hete zomer.

De spin en de sleutel is weer een echte Anna Woltz. Een roman waarin tieners zich bezighouden met de vraag: Hoe verhoud je je tot elkaar? Een vraag die in het leven van échte -buitenboekse- jongeren ook een hoofdrol speelt in het dagelijks leven. Hoe ga je om met aandacht, vriendschap, eerste- en tweede indrukken?

De boeken van Anna Woltz zijn eigentijds en tegelijkertijd tijdloos. Jongeren van over de hele wereld herkennen zich in haar verhalen. Sommige titels zijn al in 28 talen vertaald. Ongetwijfeld wordt ook De spin en de sleutel weer een bestseller, want de uitdagingen waar Elena en Atlas voor staan zijn universeel en subliem beschreven.

Ons leeftijdsadvies: 11+ | Uitgever: Querido | Auteur: Anna Woltz | Omslagbeeld: Roald Triebels | Verschenen: 3 oktober 2023

Niet gewonnen, maar wel nieuwsgierig geworden naar dit boek? Klik hier om De spin en de sleutel te bestellen.

Woorden van Timo – Tialda Hoogeveen – Tip van Heleen

Als na de zomervakantie het nieuwe schooljaar start, is Nanne niet alleen blij haar vrienden weer te zien, ze ziet ook op tegen het leven ná haar vmbo-examen. Nanne weet dat ze muziek maken leuk vindt, maar kan niet anders bedenken dan dat ze zich zal aanmelden voor een opleiding tot ‘kinderoppas’. Haar broer Timo, die dit schooljaar zijn gymnasiumexamen gaat doen, weet al jaren wat hij gaat doen. Dat Timo al die mooie plannen niet zal gaan uitvoeren hoort Nanne als ze na haar eerste schooldag thuiskomt. Timo is aangereden door een vrachtwagen en direct overleden.

Nannes vriendin Aaf, fladdert luchtig door het leven, maar steunt Nanne onvoorwaardelijk. Schoolvrienden Sjors en Tom leert Nanne van een andere kant kennen, nu het haar niet altijd lukt om gezellig te zijn. Timo’s beste vriend Glenn, die Nanne misschien wel meer dan leuk vindt, moet zijn plannen ook bijstellen nu Timo er niet meer is. Nanne en hij vinden elkaar in herkenning en alles wat ze samen en apart met Timo deelden.

Nanne en Timo deelden hun liefde voor muziek, Timo speelde piano en Nanne speelt gitaar en soms stiekem ook piano. Na zijn dood blijft Timo bij Nanne om haar te stimuleren bij het maken van muziek en het schrijven van teksten. Als Nanne muziek maakt of door de teksten van Timo bladert, is hij plotseling bij haar. Hij blijft altijd te kort, maar lang genoeg om haar een zetje de goede kant op te geven.

“Je hebt een moeilijke tijd achter de rug. Timo is dood, thuis is alles anders. Maar op school gaat alles gewoon door.” Nanne heeft het moeilijk. Op school gaat het niet zo goed, ze kan het moeilijk opbrengen om haar schoolwerk op te pakken. Thuis is ze liever niet te veel. Haar moeder barst iedere keer in tranen uit, als Timo ter sprake komt. Haar vader heeft zich gestort in allerlei projecten die de herinneringen aan Timo levend moeten houden. Haar mentor, meneer Van Helmondt, lijkt een van de weinigen die haar begrijpt en Glenn natuurlijk, maar die heeft het ook druk met de voorbereiding op zijn examen en zijn eigen verdriet om Timo.

Natuurlijk is het verdriet niet weg, maar Nanne vindt wat motivatie terug als er een opleiding blijkt te zijn die precies past bij wat ze wil en kan. Bovendien mag ze meedoen aan een festival waarvoor ze een tekst schrijft op een bestaand popnummer. Timo helpt haar op weg en het zijn zíjn woorden die precies op hun plek vallen.

“Dit zijn twee eilanden. Eén eiland is doorgaan met leven, één eiland is het doorleven van het verdriet…. Kinderen, ook pubers, laveren van nature heel goed tussen de twee eilanden.” Het contact met haar ouders wordt steeds beter als rouwconsulent Nathalie hen helpt de weg naar elkaar terug te vinden.

Woorden van Timo leest snel en telt maar 123 pagina’s, daarmee is het een boek dat makkelijk gepakt zal worden. Maar wie wil er een boek over rouw lezen? Staat dit boek niet te ver van de belevingswereld van de gemiddelde 14-jarige? Aan de andere kant, liefde, vriendschap en muziek zijn thema’s die veel lezers aan zullen spreken.

Ik heb dit boek zelf gelezen als een boek dat je een beetje de weg kan wijzen in een rouwproces. De woorden van de rouwconsulent gaven duidelijkheid en begrip bij hoe rouw kan werken bij ouders en kinderen. De woorden die Nanne koos bij het schrijven van haar liedteksten vond ik niet altijd passen bij de woorden die een gemiddelde vmbo-leerling gebruikt. Is Nanne zo geïnspireerd door haar twee jaar oudere broer, gymnasiumleerling, dat hij doorademt in haar teksten?

Het einde van het boek is geruststellend, al blijft het verdriet natuurlijk. In een verhaal met zo’n dramatisch gegeven is dat wel fijn. Bij ons op school kunnen leerlingen bij mij terecht als ze een weg zoeken in hun rouw en verlies. Woorden van Timo krijgt zeker een plekje op mijn thema-boekenplankje.

Gelukkig en blij – Edward van de Vendel – Poëzietip van Janneke

Het is alweer de laatste dag van de Poëzieweek . Tijd om ook Janneke’s favoriete dichtbundel te delen. Janneke tipt Gelukkig en blij van Edward van de Vendel met illustraties van Martijn van der Linden.

“Wanneer twee van mijn favoriete kinderboekhelden samen een bundel maken, kun je me niet gelukkiger maken. Jeugdboekenschrijver Edward van de Vendel en illustrator Martijn van der Linden laten allebei veel ruimte voor eigen verbeelding en reiken genoeg aan om dat te activeren bij de lezer en mijn leerlingen. Edward weet complexe gevoelens van geluk en ongeluk te vangen met veel humor en helder taalgebruik. Door de realistisch ogende en tegelijkertijd zeer fantasierijke illustraties van Martijn van der Linden voelen tieners zich geamuseerd én serieus genomen.”

“Hoewel het moeilijk is om te kiezen tussen Wat moet je met woede die jij als enige voelt, Ramen zijn raar en Gedicht zonder oplossing ontroerd het gedicht Je mag altijd alles ook anders bekijken me het meest. Er wordt met veel licht en luchtigheid beschreven hoe je helemaal jezelf mag zijn. Het is oké om anders tegen dingen aan te kijken of om zaken anders te beleven. Ik vind het een prachtige boodschap voor mezelf en hoop dit zelf ook uit te dragen richting m’n leerlingen.”

De bundel Gelukkig en blij staat momenteel op de shortlist van de De Boon en won in 2023 een Zilveren Penseel en een Zilveren Griffel. In de poëzieweek wordt in de boekhandels overigens ook een poëziegeschenk weggeven bij de aankoop van een dichtbundel van minimaal €12,50. Het poëziegeschenk werd dit jaar geschreven door Edward van de Vendel.

Nieuwsgierig geworden?

Klik hier om het boek Gelukkig en blij te bestellen.

Strak kapsel – Heleen

Lieve Janneke,

Het is nooit saai bij ons op school. Je hoeft niet te denken dat je iets aan je uiterlijk kunt veranderen zonder daar opmerkingen over te krijgen. Dat denk ik dan dus ook maar niet. Vorige week was het mijn nieuwe kapsel dat voor wat vuurwerk zorgde.

“Strak kapsel, mevrouw!” De leerlingen uit een van mijn examenklassen zaten nog niet of ze namen me al kritisch op. “Maar waarom?” “Ja, eerst was u blond, toen was het oranje en nu pikzwart.” Ik probeerde te vertellen dat ik wel van een beetje afwisseling houd, maar bij het uitwisselen van ideeën over mijn kapsel was mijn eigen theorie blijkbaar helemaal niet belangrijk.

Toen iedereen zat en mijn kapsel geaccepteerd leek, was het tijd voor het werken aan een artikel. We hadden afgesproken dat er twee artikelen geschreven zouden worden. Eén van de twee zou ingeleverd worden om door mij beoordeeld te worden. Vol goede moed, of was het tegenzin, gingen ze aan de slag.

Omdat het fijner typen is op een vaste computer of laptop dan op een IPad, die onze leerlingen hebben, wilden een paar leerlingen graag aan het werk in de mediatheek. Ik begreep hun wens en vertrouwde op verantwoordelijk gedrag buiten mijn zicht.

In het lokaal, met de achtergebleven leerlingen, werd ook hard gewerkt. We bespraken de vergelijking van een tompouce met een tekst. De knapperige, mooie roze en lekker zoete inleiding, die uitnodigde om verder te lezen. De romige, dikke kern, met voldoende ruimte voor de verschillende deelonderwerpen. Over die romige, dikke kern deed je lang genoeg om van voorbeelden en uitleg te genieten. Het slot mocht kort en krachtig zijn, knapperig en prikkelend. Een paar jaar geleden heb ik van een collega geleerd dat de tompouce een beeldende manier is om inleiding, kern en slot uit te leggen. Ik geloof dat ze gelijk heeft.

Sommige lessen verlopen harmonieus, zijn gezellig en leerzaam tegelijk en kun je met een goed gevoel afsluiten. Dit was zo’n les, althans dat dacht ik tot ik een collega sprak die de rest van de klas in de mediatheek aan het werk had gezien.

In de mediatheek bleek het gesprek over mijn kapsel nog even verder gegaan te zijn. Een van de leerlingen had met een aansteker geprobeerd het kapsel van een klasgenoot te stylen in “Zoethout-stijl”. Een relevant detail was dat hij dit niet even overlegd had en de betreffende klasgenoot zo schrok van de geur van schroeiend haar dat hij in een reflex zijn ‘kapper’ had geslagen. Zelfs een kapper laat zich natuurlijk niet slaan, dus je kunt je iets voorstellen bij het tafereel dat in de mediatheek ontstond. Collega’s die in de buurt waren hadden het brandje geblust, terwijl ik gezellig met de rest van de klas tompoezen aan het bakken was.

De volgende dag ontmoette ik deze klas voor een nieuw lesje schrijfvaardigheid. Ik ontving ze, zoals meestal, bij de deur. De leerling, die als een van de laatsten binnenkwam, ontving ik met een warme handdruk. “Strak kapsel”, zei ik tegen hem en we begonnen beide met een glimlach aan de les.

Liefs, Heleen

Afbeelding: Getty images

’s Nachts verdwijnt de wereld – Jaap Robben – Poëzietip van Heleen

Vandaag is het gedichtendag en start de Poëzieweek . Tijd om dichtbundels te delen. Heleen tipt ’s Nachts verdwijnt de wereld van Jaap Robben met illustraties van Merel Eyckerman .

‘Niet vaak lees ik gedichten die me zo direct een bepaald gevoel geven als de gedichten in deze bundel. ‘Haar nek’ is mijn favoriet, ongemak en spanning pakken niet alleen de poes, maar vooral mij. “Jaap Robben schrijft niet speciaal voor één leeftijd, maar juist voor iedereen in het bijzonder.”
De illustraties van Merel Eyckerman lijken lichtheid toe te voegen aan deze bundel, maar als je wat langer kijkt geven ze juist een extra laagje aan een gedicht. Dit boekje wil je echt in je kast hebben, in je tas ook, op je themaplankje en wie weet schrijf ik mijn favoriete gedicht morgen op het raam…’

Nieuwsgierig geworden?

Klik hier om het boek ’s Nachts verdwijnt de wereld te bestellen.

De nacht in de Telegraph Club – Malinda Lo – Tip van Janneke

Alles wat anders is is bedreigend. De 17-jarige Lily-Hu, die opgroeit in het conservatieve Chinatown van San Francisco in de jaren 50, realiseert zich langzaam dat ze ‘anders’ is. Ze droomt ervan om ruimtereiziger te worden en blijkt tot haar eigen verrassing verliefd te zijn op haar klasgenootje Kathleen. Maar tijdens de communistenjacht van senator Joseph McCarthy worden alle Aziaten, carrierevrouwen, lesbiënnes en homos verdacht van landverraad. Wordt Lili-Hu hiermee een gevaar voor zichzelf en haar familie?

In de eerste plaats is de YA-roman van Malinda Lo een liefdesverhaal tussen twee vrouwen van verschillende etniciteit -Chinees en Italiaans- die op een ingetogen en voorzichtige manier de vrouwenliefde verkennen. Het proces waarin Lily-Hu haar eigen voorkeur in de liefde ontdekt is invoelbaar en respectvol in beeld gebracht. Een verhaal van alle tijden, waarin jongeren die in deze zoektocht zitten zichzelf mogelijk zullen herkennen.

Waarin onderscheidt De nacht in de Telegraph Club zich dan van andere queer-romans? Dat is absoluut de setting waarin het verhaal zich afspeelt. Tussen de Tweede Wereldoorlog en de vrijgevochten jaren 60 zat een onduidelijke periode waarin conservatieve verwachtingen streden met nieuwe denkbeelden. In de conservatieve opvoeding van Lily-Hu dringt dit nieuwe wereldbeeld zich langzaam op. Waarom zou een vrouw niet in de eerste plaats een carriere mogen nastreven? Waarom mogen mensen met een verschillende etniciteit geen relatie hebben met elkaar? En waarom wordt er over homo’s en lesbiënnes gedacht dat ze ziek en verdorven zijn? Lily-Hu leert in de Telegraph Club krachtige, zelfbewuste vrouwen kennen die het tegendeel bewijzen. Ze voelt zich daar thuis.

Malinda Lo besteedt in haar boek aandacht aan een minder bekend stukje geschiedenis van de Verenigde Staten, want ondertussen is het politieke landschap sinds de WO2 drastisch veranderd. China is niet langer een bondgenoot van Amerika, maar wordt geregeerd door een communistische dictator. De angst die in de Chinees-Amerikaanse gemeenschap heerste om als communist en landverrader te worden aangemerkt was allesoverheersend en zorgde voor wanhopige initiatieven om zo Amerikaans mogelijk over te komen, zoals bijvoorbeeld de Miss Chinatownverkiezing in dit verhaal. Persoonlijk had ik me nooit gerealiseerd welke mensen het slachtoffer werden van de jacht op communisten die in de jaren 50 plaatsvond.

Omdat alles wat anders is vaak als bedreigend wordt ervaren, leverde de koortsachtige zoektocht naar communisten ook verdachtmakingen op richting de queer-community. Maar dat die jacht als schrijnend gevolg zou kunnen hebben dat een meisje haar Chinese vader perongeluk verdacht maakt door een praktsiserende lesbiënne te zijn, dat had ik nooit kunnen bedenken. Een wonderlijke koppeling van zaken waarbij ‘jezelf zijn’ wel heel veel opoffering vraagt van jezelf en je familie.

In het boek komen de paranoïde verdenkingingen richting Aziaten, uitgesproken vrouwen en queer-personen absurd en onredelijk over, maar zo heel veel anders dan de huidige tijdsgeest is dat nu ook weer niet. Wanneer grote groepen in de samenleving zich -om wat voor reden dan ook- bedreigd of miskend voelen, is een zondebok al snel gevonden. Nog niet zo lang geleden werden in Nederland appartementen van Aziaten beklad, vanwege de angst voor het Coronavirus dat uit China afkomstig bleek. De recente verkiezingsuitslag laat zien hoe er voor grote maatschappelijke problemen -woningtekort, armoede, kansenongelijkheid- naar migranten wordt gewezen zonder gefundeerd onderzoek. Sterke vrouwen die hun kop boven het maaiveld uitsteken in tijden van crisis worden ernstig bedreigd, zoals Sigrid Kaag. En onder het mom ‘bescherming van de kinderen’ worden vriendelijke en welwillende queer-voorlichters, zoals dichter Pim Lammers, opeens weggezet als gevaarlijke pedofielen.

Hoewel De nacht in de Telegraph club in de eerste plaats een historische queer-roman is, is de thematiek die in de achtergrond van dit boek meespeelt dus actueler dan ooit. Het is het decor waarin dit liefdesverhaal zich afspeelt dat het boek momenteel zo waardevol en relevant maakt. Wie na het lezen van dit boek uitzoomt, ziet tussen dit verhaal en de huidige samenleving een paar duidelijke paralellen. Waaruit pijnlijk zichtbaar wordt dat onderdrukking en uitsluiting het directe gevolg zijn van angst voor eigen welzijn. Hopelijk geeft De nacht in de Telegraph Club de lezers inzicht in populistische politieke processen en draagt het bij aan wat meer begrip voor minderheden in ons land.

Negen boeken om mee te nemen naar 2024 – Tips van Heleen

Kijk eens aan, een lijstje met negen boeken die ik best had willen lezen in 2023. Misschien is het ongebruikelijk om een lijstje te maken van boeken die je niet gelezen hebt, helemaal omdat je van die boeken dan dus ook eigenlijk niets kunt vinden. Toch vingen ze mijn aandacht en had ik ze graag gelezen. Waarom? Dat ga ik je nu vertellen. Ik hoop dat het in 2024 lukt om een paar van deze stapel te lezen.

De laatste boom, een zaadje van hoop – Luke Adam Hawker

De laatste boom is een verhaal over hoop. Eigenlijk had ik het gekocht voor mijn dochter, voor een warme avond vol verrassingen in het begin van december. Zij is dol op bomen en studeert ook nog eens bos- en natuurbeheer. Omdat dit niet het enige boek was dat voor haar klaar lag heb ik ‘m zelf gehouden. Hij staat ondertussen al maanden te pronken, maar ik ben er nog niet aan toe gekomen om ‘m te lezen. Jammer, want het boek is bijzonder mooi en sfeervol vormgegeven. En een beetje hoop kan iedereen wel gebruiken.

Uitgeverij: Altamira | Vertaling: Susan Smit | Verschenen: 10 mei 2023 | €17,99 | Hier te bestellen

Het boomhuis in het bos – T.J. Klune

In de herfstvakantie heb ik zomaar onze studeerkamer opgeruimd. Tot grote vreugde van mijn lief heb ik zelfs boeken weggedaan. Toen ik begon aan de opleiding docent Nederlands (in 2013) begon ik als een malle young adult boeken te hamsteren. Op dat moment had ik nog iets minder praktisch inzicht in wat ik daadwerkelijk zou gebruiken…. Op school hebben wij een fijne mediatheek, daar woont nu een deel van mijn collectie. Als dank kreeg ik Het boomhuis in het bos terug. Uitgezocht door onze mediathecaris Marinus, samen met Antoinette van Kinderboekwinkel de Toverlantaarn. Ik vond dat zo’n lief gebaar dat ik het boek gelijk wilde lezen. Je raadt het al…

Uitgeverij: Volt | Vertaling: Anneke Bok, Claudia de Poorter | Verschenen: 4 september 2023 | €18,99 | Hier te bestellen

Pokerface – Buddy Tegenbosch

Toen Buddy Tegenbosch onze school bezocht, alweer bijna twee jaar geleden, heb ik van te voren snel zijn boeken gelezen. Ik koos natuurlijk eerst de titels die me in eerste instantie het meest aanspraken. Pokerface is nog steeds het enige boek van Buddy dat ik nog niet gelezen heb. Belachelijk natuurlijk, want hij heeft ondertussen wel bewezen dat hij fantastisch schrijft.

Uitgeverij: Best of YA, van Goor | Verschenen: 20 februari 2017 | €18,99 | Hier te bestellen

Winterwater – Lex Paleaux

Alweer een tijdje geleden nodigde Lex Paleaux me uit zijn roman Als de dood zucht te lezen. Na wat aarzelingen deed ik dat en kon het onze volgers zeker aanraden als boekentip. Van Lex’ roman Winterwater is een voorstelling gemaakt. Janneke en ik gaan de voorstelling bezoeken en mijn verwachtingen zijn hooggespannen. Lex plaatst er af en toe iets over op Instagram en ik zou zomaar eens geraakt kunnen worden. Soms is het fijn als je een boek voorafgaand aan de voorstelling gelezen hebt. Bij Winterwater is dat eigenlijk nog de bedoeling, of zal ik dat pas ná de voorstelling doen, Lex Paleaux?

Uitgeverij: In de knipscheer | Verschenen: 30 januari 2020 | €19,50 | Hier te bestellen

Vliegen als een bij – Roland Schimmelpfenning

Wie droomt er niet van om eens te ontsnappen aan situaties waar je helemaal niet verzeild in wilde raken? Vliegen als een bij stond op mijn lijstje voor Hoe was het op school. Als mensen die je zelf bijzonder waardeert een boek aanraden (Edward van de Vendel bijvoorbeeld) wordt het extra aantrekkelijk. Stom genoeg moet je keuzes maken, ik lees best regelmatig prachtige boeken die eigenlijk geschreven zijn voor jongeren aan de ondergrens van de leeftijd van ‘onze doelgroep’, ik wil nu weer even iets lezen voor iets oudere lezers.

Zeven minuten na middernacht – Patrick Ness & Siobhan Dowd

Fantasy is meer Janneke’s genre, toch trok dit boek ook mij. Vooral de thematiek en de ontzettend mooie illustraties spraken me aan. Ook dit boek heb ik uiteindelijk niet gepakt, stiekem kies ik het liefst voor boeken van Nederlandstalige schrijvers. Niet alleen omdat ik Het Nederlandse Boek een warm hart toedraag, ik weet zeker dat een schrijver toch vaak voor andere woorden kiest dan een vertaler (sorry vertalers).

Ik – Margaretha van Andel

Ik lijkt me een bijzonder interessant boek om te lezen. De schrijver heeft zich gewaagd aan twee verhaallijnen. Eén verhaal vertelt het verhaal van de hoofdpersoon en hoe zijn leven loopt na een ingrijpende beslissing en het andere verhaal vertelt hoe zijn leven had geleid als het anders was gegaan. Met het wisselen van tijd en parallelle werelden lijkt het me een hele kunst om met een ingewikkelde vorm een mooi uitgewerkt verhaal te vertellen. Dit boek blijft dus zeker nog even op mijn lijstje staan. Behalve lezen vind ik schrijven namelijk óók heel fijn.

Uitgeverij: Lemniscaat | Verschenen: 14 januari 2014 | €16,99| Hier te bestellen

Overstroomd – Eva Moraal

Overstroomd is een dystopische roman. Overstromingen hebben voor een verdeeldheid gezorgd tussen droog en nat, arm en rijk. Het dystopische aspect heeft gezorgd dat ik dit boek nog heb laten liggen. De prachtige cover en de thema’s zorgen er steeds weer voor dat ik dit boek niet zomaar voorbij loop. Wie weet schrijf ik er binnenkort toch nog een boekentip over.

Uitgeverij: Lemniscaat | Verschenen: 10 maart 2015| €16,99 | Hier te bestellen

P.s. Ik ben uw dochter – Jacques Vriens & Mirjam Oldenhave

PS ik ben uw dochter is al een hartstikke oud boek. Ik kwam het toevallig tegen en de combinatie van deze twee schrijvers leek me interessant. Elkaar leren kennen in een briefwisseling vind ik heel leuk, dat is ook een beetje wat wij doen (al kennen we elkaar ondertussen al best goed). Je kunt het je bijna niet meer voorstellen, maar toen ik 14 of 15 was had ik verschillende penvrienden en – vriendinnen. Elkaar schrijven is een bijzondere, persoonlijke manier van vriendschap ontwikkelen. Als je elkaar niet aankijkt durf je misschien wel veel meer te zeggen dan wanneer je bij elkaar bent of aan het facetimen bent.

Uitgeverij: Van Holkema & Warendorf | Verschenen: 11 november 2010 | €12,99 | Hier te bestellen

Elke dag deo – Janneke

Lieve Heleen,

Het is de eerste les in het jaar 2024. De kerstvakantie is voorbij, dus ik bespreek met de klas hun goede voornemens voor het komende jaar. Er worden grote wereldverbeterende voornemens geopperd, met name op het gebied van klimaat en duurzaamheid. Ik leg uit dat ik dat heel nobel vind, maar dat het in verband met de haalbaarheid ook iets kleiner mag. Iets dichter bij jezelf. De volgende ronde is al concreter: ‘vaker het licht uitdoen als ik niet meer op m’n kamer ben’, ‘minder vaak m’n telefoon laten vallen’.

Waar ik eigenlijk naartoe wil is een voornemen over school. Mijn vwo-plus brugklassen zijn namelijk een tikje verontwaardigd over wat ze allemaal wordt aangedaan. Ze halen toetsen niet en hebben het werk niet af, omdat het werk volgens hen veel te moeilijk en veel te veel is. Het kwartje is nog niet bij iedereen gevallen dat ze tegenwoordig, in de plusklas, op hun eigen niveau les krijgen en daadwerkelijk iets moeten dóén om een voldoende te krijgen. Achterover leunen en tóch tienen halen is voorbij. Ik probeer ze te stimuleren in het maken van voornemens met betrekking op hun schoolwerk: eerder beginnen met leren voor een toets, het normtempo van de studiewijzer aanhouden, huiswerk opschrijven in je planner, je schooltas al op de voorgaande avond inpakken.

We bespreken de voornemens en er ontstaat een lijst met tips waar iedereen wat aan heeft. Ik vraag tot slot of er nog een tip of een voornemen níét op de lijst staat, waarvan je het wel relevant vindt om het toch nog even met de klas te delen. Een hand gaat omhoog. ‘Elke dag deo opdoen,’ zegt een kleine, sportieve jongen. ‘Dat lijkt me altijd een goed voornemen,’ zeg ik. ‘Hoe kom je daar opeens zo bij?’. ‘Ja, dat moet van m’n vader. Als we geen deo op hebben, m’n broers en ik, dan wordt hij echt chagrijnig.’

Ik vraag me af of de klas hierom zal lachen, maar ze nemen hem serieus en hij lijkt het ook serieus te bedoelen. Toch vindt één van de meisjes het geen goed antwoord en wijst hem daar onomwonden op: ‘Dat heeft toch niks met school te maken? Het moest over school gaan.’ Een tikje verbolgen antwoordt hij: ‘Dat heeft wél met school te maken. Het moet namelijk élke dag. En op een dag dat je gym hebt moet het soms wel twee keer, zegt m’n vader.’

Tja, daar kan ik z’n vader geen ongelijk in geven. Het was niet meteen waar ik aan dacht bij deze opdracht, maar dit is natuurlijk ook een belangrijk onderdeel van het leven in het voortgezet onderwijs. In de categorie ’plannen’ staat onderaan het lijstje met goede voornemens: ‘Minder snoep halen uit de automaat, want de Jumbo is goedkoper’. Daaronder voeg ik op het bord zijn goede voornemen toe en een aantal kinderen zie ik het vlijtig overnemen als aantekening in hun schrift: ‘Elke dag deo gebruiken. En op een dag met gym wel twee keer.’

Heb jij nog goede tips voor het komende jaar?

Liefs,

Janneke

*Afbeelding: deodorantfoto, gemaakt door de klas van Janneke

Negen boeken om mee te nemen naar 2024 – Tips van Janneke

In de eerste week van januari deel ik nog even een jaaroverzicht met negen jeugd- en YA-boeken die ik in 2023 gelezen heb en echt niet onbesproken wil laten. Het is me (nog) niet gelukt om deze boeken voor jullie te recenseren, maar ik wil ze graag meegeven als leestips voor het komende jaar. Uiteraard hoop ik dat er weer veel gelezen wordt in 2024!

De verdwenen walvis – Hannah Gold – 10+

Na het waanzinnige succes van De laatste beer stelt ook het tweede boek van Hannah Gold niet teleur. In De verdwenen walvis sluit de elfjarige Rio vriendschap met een walvis. Rio is vanwege zijn moeilijke jeugd noodgedwongen bij zijn oma in California gaan wonen. Hij vindt troost in zijn bijzondere contact met Witsnuit. Maar dan is Witsnuit opeens verdwenen… Kenmerkend aan Golds verhalen is de bijzondere band tussen kinderen en machtige -bedreigde- dieren; de wederzijdse troost en geborgenheid die ze elkaar kunnen bieden. Wie daar geen genoeg van kan krijgen heeft geluk, want in het voorjaar van 2024 verschijnt er alweer een nieuw dierenboek van Hannah bij uitgeverij Volt.

Koningin van de onderwereld – Bea Fitzgerald – 15+

Sinds Stephen Fry de Griekse mythen weer in de spotlights zette, keren deze Griekse verhalen ook steeds vaker terug in de kinder- en jeugdliteratuur. Bea Fitzgerald laat je in haar YA-roman met andere ogen naar het verhaal van Persephone kijken. De dochter van Zeus is in De koningin van de onderwereld niet het lijdend voorwerp van het verhaal: ontvoerd door Hades. Nee, Persephone nam haar lot in eigen handen. Ze wilde niet door haar vader worden uitgehuwelijkt en vluchtte naar de enige God die vrouwen niet verkracht. Het is een feministische hervertelling waarin een aantal hedendaagse thema’s -zoals rolpatronen, zelfbeschikking en consent- terugkomen op een verrassend smeuïge, humoristische en toegankelijke manier.

Otis Redding – Mirjam Mous – 13+

Door de grimmige omslag was ik niet meteen gecharmeerd van Otis Redding, maar na de zoveelste lyrische recensie besloot ik het boek toch te lezen. En ik moet toegeven dat het een razend spannend boek is. Toegankelijk geschreven, met een ijzersterk plot. Het gaat over de broers Otis en Melvin, twee Urban Explorers die op het verlaten Jagershuis stuiten. Otis wordt daar aangereden en dat blijkt geen ongeluk maar een aanval te zijn. Wat waren de broers op het spoor bij dat verlaten huis? Terwijl zijn broer in coma ligt gaat Melvin op onderzoek uit en ontdekt een manier om door de tijd te reizen. Kan hij op die manier zijn broer misschien nog redden?

Uitgeverij: Best of YA, van Goor | Omslagbeeld: Sproud | Verschenen: 29-11-2022 | €20,99 | Hier te bestellen

Duizend & ik – Yorick Goldewijk – 14+

Je kon er deze lente bijna niet omheen, want de bookfluencers op social media raakten er niet over uitgepraat. Het nieuwe boek van Yorick Goldewijk bleek volgens velen een literair meesterwerkje. Het gaat over een persoon met de naam ‘Acht’ die in een steriele omgeving woont, waar ze dag in dag uit dezelfde geestdodende activiteiten uitvoert. Dan vangt ze de blik op van ‘Duizend’ en wil ze niet langer in het gelid lopen. Het blijft lange tijd onduidelijk waar dit verhaal zich afspeelt. Is het een dictatuur, de toekomst, een droom? Het is een taaier boek dan Films die nergens draaien en daarom niet voor alle lezers geschikt. Voor fantasy-liefhebbers, met wat doorzettingsvermogen aan het begin en veel verbeeldingskracht, levert het echter een heerlijke puzzelbox-ervaring op.

Uitgeverij: Ploegsma | Omslagillustratie: Yvonne Lacet| Verschenen: 15-5-2023 | €17,99 | Hier te bestellen

De ogen en het onmogelijke – Dave Eggers – 11+

Nog zo’n hit op social media is het eerste kinderboek dat bestseller-schrijver Dave Eggers -bekend van De Cirkel– schreef. Je zou het een moderne versie van waterschapsheuvel kunnen noemen, waarin een groep dieren met verandering en gevangenschap te maken krijgt in hun dagelijkse leefomgeving, een groot stadspark. In De ogen en het onmogelijke bekijk je de wereld door de ogen van hond Johannes, de verteller van het verhaal en tevens de ‘opzichter’ van het park. Die schrijfstijl moet je ding zijn, want het ik-perspectief van Johannes, die vaak in meanderende zinnen zonder komma’s spreekt, levert een apart sfeertje op. Het is een bijzonder mooie uitgave waarin kunstenaar Shawn Harris de hond Johannes heeft toegevoegd aan een reeks bestaande schilderijen die in een klassiek landhuis niet zouden misstaan.

De Titanic en het raadsel van de grote Omar – Lucinda Vos & Marlene Rebel – 11+

Op de valreep van het jaar 2023 kwam halverwege december het boek De Titanic en het raadsel van de grote Omar uit. Iedereen weet hoe het de Titanic is vergaan, maar de weg naar dat noodlottige einde van de inzittenden blijft boeien. Lucinda en Marlene kozen ervoor om twee kinderen de hoofdrol te laten spelen die elk uit een andere sociale klasse komen. Ze raken bevriend, maar op de achtergrond spelen er ook andere belangen mee. Tom is namelijk stiekem aan boord gekropen en heeft in een afgeluisterd gesprek vernomen dat er een zeer kostbaar kunstwerk is ingescheept. Hij denkt via Celia dichter in de buurt te kunnen komen. Een avonturenboek pur sang, waarvoor overduidelijk veel research is gedaan.

Uitgeverij: Volt | Omslagillustratie: Sophie Pluim | Verschenen: 12-12-2023 | €17,99 | Hier te bestellen

De waarschijnlijkheid van alles – Sarah Everett – 13+

De elfjarige Kemi Carter krijgt op de eerste bladzijde meteen te horen dat er een wereldvernietigende asteroïde op de aarde afkoerst. Haar familie besluit voorzorgsmaatregelen te nemen en Kemi besluit een tijdscapsule samen te stellen. Ze maakt een doos met aandenkens aan hun levens. Toch lijkt er iets niet te kloppen. Waarom lijkt verder niemand zich iets van dit naderende onheil aan te trekken? Waarom leeft iedereen gewoon ongestoord door? Vanaf het eerste moment vraag je je af of die asteroïde er echt aankomt of dat het wellicht een metafoor is voor iets anders. De waarschijnlijkheid van alles is een bijzonder emotioneel boek dat laat zien hoe hardvochtig oneerlijk het geluk in de wereld verdeeld is.

Uitgeverij: Gottmer | Vertaling: Esther Ottens | Verschenen: 20-9-2023 |€18,99 | Hier te bestellen

Harde hand – Marita de Sterck – 14+

Marita de Sterck was vroeger al een favoriete schrijver van me en nog altijd weet ze me te raken met haar prachtige taalgebruik. Met een enkele bloemrijke zin schetst ze een heel gevoelsleven. Het boek Harde hand gaat over Mira. Een jonge, gemankeerde vrouw die in een dierenasiel werkt. Daar vangt ze de getraumatiseerde hond Turbo op, die waarschijnlijk is achtergelaten door een jager. Ze herkent zichzelf in de ogen van het dier. Ze voelen zich allebei in de steek gelaten, getraumatiseerd, bang en klein. Ze vindt haar eigenwaarde terug wanneer ze in actie komt tegen de jagers. Harde hand is een indringend boek waarin een heftig onderliggend trauma van een jonge vrouw wordt besproken en waarin een beroep wordt gedaan op het mededogen van de lezer.

Uitgeverij: Querido | Verschenen: 28-2-2023 | €17,99 | Hier te bestellen

Split second – Caja Cazemier – 12+

Caja Cazemier besloot onderzoek te doen naar de messentrekkerij die onder jongeren toeneemt. Ze schreef een indrukwekkend verhaal over een zestienjarige jongen die in een split second naar zijn mes grijpt, terwijl hij de gevolgen van die daad totaal niet kan overzien. Hoewel het boek de dader volgt krijg je als lezer al snel sympathie voor hem. Het boek besteedt aandacht aan zijn leven in de jeugdgevangenis en hoe deze ene daad zijn hele toekomst verandert. Caja heeft in haar verhaal ook veel oog voor zijn omgeving. Zo lezen we de gedachtes en gevoelens van zijn zus Lotte, voor wie hij het mes trok. Van zijn vriend Bing, die getuige was. En zijn vriendin Justa, die haar vriend niet in dit gedrag herkent. Nu de steekincidenten onder jongeren toenemen lijkt het me een waardevol boek om in de mediatheek te hebben staan.

Uitgeverij: Ploegsma | Verschenen: 24-5-2023 | €15,99 | Hier te bestellen