Hoe was het op school?

Gelukkig en blij – Edward van de Vendel – Poëzietip van Janneke

Het is alweer de laatste dag van de Poëzieweek . Tijd om ook Janneke’s favoriete dichtbundel te delen. Janneke tipt Gelukkig en blij van Edward van de Vendel met illustraties van Martijn van der Linden.

“Wanneer twee van mijn favoriete kinderboekhelden samen een bundel maken, kun je me niet gelukkiger maken. Jeugdboekenschrijver Edward van de Vendel en illustrator Martijn van der Linden laten allebei veel ruimte voor eigen verbeelding en reiken genoeg aan om dat te activeren bij de lezer en mijn leerlingen. Edward weet complexe gevoelens van geluk en ongeluk te vangen met veel humor en helder taalgebruik. Door de realistisch ogende en tegelijkertijd zeer fantasierijke illustraties van Martijn van der Linden voelen tieners zich geamuseerd én serieus genomen.”

“Hoewel het moeilijk is om te kiezen tussen Wat moet je met woede die jij als enige voelt, Ramen zijn raar en Gedicht zonder oplossing ontroerd het gedicht Je mag altijd alles ook anders bekijken me het meest. Er wordt met veel licht en luchtigheid beschreven hoe je helemaal jezelf mag zijn. Het is oké om anders tegen dingen aan te kijken of om zaken anders te beleven. Ik vind het een prachtige boodschap voor mezelf en hoop dit zelf ook uit te dragen richting m’n leerlingen.”

De bundel Gelukkig en blij staat momenteel op de shortlist van de De Boon en won in 2023 een Zilveren Penseel en een Zilveren Griffel. In de poëzieweek wordt in de boekhandels overigens ook een poëziegeschenk weggeven bij de aankoop van een dichtbundel van minimaal €12,50. Het poëziegeschenk werd dit jaar geschreven door Edward van de Vendel.

Nieuwsgierig geworden?

Klik hier om het boek Gelukkig en blij te bestellen.

Strak kapsel – Heleen

Lieve Janneke,

Het is nooit saai bij ons op school. Je hoeft niet te denken dat je iets aan je uiterlijk kunt veranderen zonder daar opmerkingen over te krijgen. Dat denk ik dan dus ook maar niet. Vorige week was het mijn nieuwe kapsel dat voor wat vuurwerk zorgde.

“Strak kapsel, mevrouw!” De leerlingen uit een van mijn examenklassen zaten nog niet of ze namen me al kritisch op. “Maar waarom?” “Ja, eerst was u blond, toen was het oranje en nu pikzwart.” Ik probeerde te vertellen dat ik wel van een beetje afwisseling houd, maar bij het uitwisselen van ideeën over mijn kapsel was mijn eigen theorie blijkbaar helemaal niet belangrijk.

Toen iedereen zat en mijn kapsel geaccepteerd leek, was het tijd voor het werken aan een artikel. We hadden afgesproken dat er twee artikelen geschreven zouden worden. Eén van de twee zou ingeleverd worden om door mij beoordeeld te worden. Vol goede moed, of was het tegenzin, gingen ze aan de slag.

Omdat het fijner typen is op een vaste computer of laptop dan op een IPad, die onze leerlingen hebben, wilden een paar leerlingen graag aan het werk in de mediatheek. Ik begreep hun wens en vertrouwde op verantwoordelijk gedrag buiten mijn zicht.

In het lokaal, met de achtergebleven leerlingen, werd ook hard gewerkt. We bespraken de vergelijking van een tompouce met een tekst. De knapperige, mooie roze en lekker zoete inleiding, die uitnodigde om verder te lezen. De romige, dikke kern, met voldoende ruimte voor de verschillende deelonderwerpen. Over die romige, dikke kern deed je lang genoeg om van voorbeelden en uitleg te genieten. Het slot mocht kort en krachtig zijn, knapperig en prikkelend. Een paar jaar geleden heb ik van een collega geleerd dat de tompouce een beeldende manier is om inleiding, kern en slot uit te leggen. Ik geloof dat ze gelijk heeft.

Sommige lessen verlopen harmonieus, zijn gezellig en leerzaam tegelijk en kun je met een goed gevoel afsluiten. Dit was zo’n les, althans dat dacht ik tot ik een collega sprak die de rest van de klas in de mediatheek aan het werk had gezien.

In de mediatheek bleek het gesprek over mijn kapsel nog even verder gegaan te zijn. Een van de leerlingen had met een aansteker geprobeerd het kapsel van een klasgenoot te stylen in “Zoethout-stijl”. Een relevant detail was dat hij dit niet even overlegd had en de betreffende klasgenoot zo schrok van de geur van schroeiend haar dat hij in een reflex zijn ‘kapper’ had geslagen. Zelfs een kapper laat zich natuurlijk niet slaan, dus je kunt je iets voorstellen bij het tafereel dat in de mediatheek ontstond. Collega’s die in de buurt waren hadden het brandje geblust, terwijl ik gezellig met de rest van de klas tompoezen aan het bakken was.

De volgende dag ontmoette ik deze klas voor een nieuw lesje schrijfvaardigheid. Ik ontving ze, zoals meestal, bij de deur. De leerling, die als een van de laatsten binnenkwam, ontving ik met een warme handdruk. “Strak kapsel”, zei ik tegen hem en we begonnen beide met een glimlach aan de les.

Liefs, Heleen

Afbeelding: Getty images

’s Nachts verdwijnt de wereld – Jaap Robben – Poëzietip van Heleen

Vandaag is het gedichtendag en start de Poëzieweek . Tijd om dichtbundels te delen. Heleen tipt ’s Nachts verdwijnt de wereld van Jaap Robben met illustraties van Merel Eyckerman .

‘Niet vaak lees ik gedichten die me zo direct een bepaald gevoel geven als de gedichten in deze bundel. ‘Haar nek’ is mijn favoriet, ongemak en spanning pakken niet alleen de poes, maar vooral mij. “Jaap Robben schrijft niet speciaal voor één leeftijd, maar juist voor iedereen in het bijzonder.”
De illustraties van Merel Eyckerman lijken lichtheid toe te voegen aan deze bundel, maar als je wat langer kijkt geven ze juist een extra laagje aan een gedicht. Dit boekje wil je echt in je kast hebben, in je tas ook, op je themaplankje en wie weet schrijf ik mijn favoriete gedicht morgen op het raam…’

Nieuwsgierig geworden?

Klik hier om het boek ’s Nachts verdwijnt de wereld te bestellen.

De nacht in de Telegraph Club – Malinda Lo – Tip van Janneke

Alles wat anders is is bedreigend. De 17-jarige Lily-Hu, die opgroeit in het conservatieve Chinatown van San Francisco in de jaren 50, realiseert zich langzaam dat ze ‘anders’ is. Ze droomt ervan om ruimtereiziger te worden en blijkt tot haar eigen verrassing verliefd te zijn op haar klasgenootje Kathleen. Maar tijdens de communistenjacht van senator Joseph McCarthy worden alle Aziaten, carrierevrouwen, lesbiënnes en homos verdacht van landverraad. Wordt Lili-Hu hiermee een gevaar voor zichzelf en haar familie?

In de eerste plaats is de YA-roman van Malinda Lo een liefdesverhaal tussen twee vrouwen van verschillende etniciteit -Chinees en Italiaans- die op een ingetogen en voorzichtige manier de vrouwenliefde verkennen. Het proces waarin Lily-Hu haar eigen voorkeur in de liefde ontdekt is invoelbaar en respectvol in beeld gebracht. Een verhaal van alle tijden, waarin jongeren die in deze zoektocht zitten zichzelf mogelijk zullen herkennen.

Waarin onderscheidt De nacht in de Telegraph Club zich dan van andere queer-romans? Dat is absoluut de setting waarin het verhaal zich afspeelt. Tussen de Tweede Wereldoorlog en de vrijgevochten jaren 60 zat een onduidelijke periode waarin conservatieve verwachtingen streden met nieuwe denkbeelden. In de conservatieve opvoeding van Lily-Hu dringt dit nieuwe wereldbeeld zich langzaam op. Waarom zou een vrouw niet in de eerste plaats een carriere mogen nastreven? Waarom mogen mensen met een verschillende etniciteit geen relatie hebben met elkaar? En waarom wordt er over homo’s en lesbiënnes gedacht dat ze ziek en verdorven zijn? Lily-Hu leert in de Telegraph Club krachtige, zelfbewuste vrouwen kennen die het tegendeel bewijzen. Ze voelt zich daar thuis.

Malinda Lo besteedt in haar boek aandacht aan een minder bekend stukje geschiedenis van de Verenigde Staten, want ondertussen is het politieke landschap sinds de WO2 drastisch veranderd. China is niet langer een bondgenoot van Amerika, maar wordt geregeerd door een communistische dictator. De angst die in de Chinees-Amerikaanse gemeenschap heerste om als communist en landverrader te worden aangemerkt was allesoverheersend en zorgde voor wanhopige initiatieven om zo Amerikaans mogelijk over te komen, zoals bijvoorbeeld de Miss Chinatownverkiezing in dit verhaal. Persoonlijk had ik me nooit gerealiseerd welke mensen het slachtoffer werden van de jacht op communisten die in de jaren 50 plaatsvond.

Omdat alles wat anders is vaak als bedreigend wordt ervaren, leverde de koortsachtige zoektocht naar communisten ook verdachtmakingen op richting de queer-community. Maar dat die jacht als schrijnend gevolg zou kunnen hebben dat een meisje haar Chinese vader perongeluk verdacht maakt door een praktsiserende lesbiënne te zijn, dat had ik nooit kunnen bedenken. Een wonderlijke koppeling van zaken waarbij ‘jezelf zijn’ wel heel veel opoffering vraagt van jezelf en je familie.

In het boek komen de paranoïde verdenkingingen richting Aziaten, uitgesproken vrouwen en queer-personen absurd en onredelijk over, maar zo heel veel anders dan de huidige tijdsgeest is dat nu ook weer niet. Wanneer grote groepen in de samenleving zich -om wat voor reden dan ook- bedreigd of miskend voelen, is een zondebok al snel gevonden. Nog niet zo lang geleden werden in Nederland appartementen van Aziaten beklad, vanwege de angst voor het Coronavirus dat uit China afkomstig bleek. De recente verkiezingsuitslag laat zien hoe er voor grote maatschappelijke problemen -woningtekort, armoede, kansenongelijkheid- naar migranten wordt gewezen zonder gefundeerd onderzoek. Sterke vrouwen die hun kop boven het maaiveld uitsteken in tijden van crisis worden ernstig bedreigd, zoals Sigrid Kaag. En onder het mom ‘bescherming van de kinderen’ worden vriendelijke en welwillende queer-voorlichters, zoals dichter Pim Lammers, opeens weggezet als gevaarlijke pedofielen.

Hoewel De nacht in de Telegraph club in de eerste plaats een historische queer-roman is, is de thematiek die in de achtergrond van dit boek meespeelt dus actueler dan ooit. Het is het decor waarin dit liefdesverhaal zich afspeelt dat het boek momenteel zo waardevol en relevant maakt. Wie na het lezen van dit boek uitzoomt, ziet tussen dit verhaal en de huidige samenleving een paar duidelijke paralellen. Waaruit pijnlijk zichtbaar wordt dat onderdrukking en uitsluiting het directe gevolg zijn van angst voor eigen welzijn. Hopelijk geeft De nacht in de Telegraph Club de lezers inzicht in populistische politieke processen en draagt het bij aan wat meer begrip voor minderheden in ons land.

Negen boeken om mee te nemen naar 2024 – Tips van Heleen

Kijk eens aan, een lijstje met negen boeken die ik best had willen lezen in 2023. Misschien is het ongebruikelijk om een lijstje te maken van boeken die je niet gelezen hebt, helemaal omdat je van die boeken dan dus ook eigenlijk niets kunt vinden. Toch vingen ze mijn aandacht en had ik ze graag gelezen. Waarom? Dat ga ik je nu vertellen. Ik hoop dat het in 2024 lukt om een paar van deze stapel te lezen.

De laatste boom, een zaadje van hoop – Luke Adam Hawker

De laatste boom is een verhaal over hoop. Eigenlijk had ik het gekocht voor mijn dochter, voor een warme avond vol verrassingen in het begin van december. Zij is dol op bomen en studeert ook nog eens bos- en natuurbeheer. Omdat dit niet het enige boek was dat voor haar klaar lag heb ik ‘m zelf gehouden. Hij staat ondertussen al maanden te pronken, maar ik ben er nog niet aan toe gekomen om ‘m te lezen. Jammer, want het boek is bijzonder mooi en sfeervol vormgegeven. En een beetje hoop kan iedereen wel gebruiken.

Uitgeverij: Altamira | Vertaling: Susan Smit | Verschenen: 10 mei 2023 | €17,99 | Hier te bestellen

Het boomhuis in het bos – T.J. Klune

In de herfstvakantie heb ik zomaar onze studeerkamer opgeruimd. Tot grote vreugde van mijn lief heb ik zelfs boeken weggedaan. Toen ik begon aan de opleiding docent Nederlands (in 2013) begon ik als een malle young adult boeken te hamsteren. Op dat moment had ik nog iets minder praktisch inzicht in wat ik daadwerkelijk zou gebruiken…. Op school hebben wij een fijne mediatheek, daar woont nu een deel van mijn collectie. Als dank kreeg ik Het boomhuis in het bos terug. Uitgezocht door onze mediathecaris Marinus, samen met Antoinette van Kinderboekwinkel de Toverlantaarn. Ik vond dat zo’n lief gebaar dat ik het boek gelijk wilde lezen. Je raadt het al…

Uitgeverij: Volt | Vertaling: Anneke Bok, Claudia de Poorter | Verschenen: 4 september 2023 | €18,99 | Hier te bestellen

Pokerface – Buddy Tegenbosch

Toen Buddy Tegenbosch onze school bezocht, alweer bijna twee jaar geleden, heb ik van te voren snel zijn boeken gelezen. Ik koos natuurlijk eerst de titels die me in eerste instantie het meest aanspraken. Pokerface is nog steeds het enige boek van Buddy dat ik nog niet gelezen heb. Belachelijk natuurlijk, want hij heeft ondertussen wel bewezen dat hij fantastisch schrijft.

Uitgeverij: Best of YA, van Goor | Verschenen: 20 februari 2017 | €18,99 | Hier te bestellen

Winterwater – Lex Paleaux

Alweer een tijdje geleden nodigde Lex Paleaux me uit zijn roman Als de dood zucht te lezen. Na wat aarzelingen deed ik dat en kon het onze volgers zeker aanraden als boekentip. Van Lex’ roman Winterwater is een voorstelling gemaakt. Janneke en ik gaan de voorstelling bezoeken en mijn verwachtingen zijn hooggespannen. Lex plaatst er af en toe iets over op Instagram en ik zou zomaar eens geraakt kunnen worden. Soms is het fijn als je een boek voorafgaand aan de voorstelling gelezen hebt. Bij Winterwater is dat eigenlijk nog de bedoeling, of zal ik dat pas ná de voorstelling doen, Lex Paleaux?

Uitgeverij: In de knipscheer | Verschenen: 30 januari 2020 | €19,50 | Hier te bestellen

Vliegen als een bij – Roland Schimmelpfenning

Wie droomt er niet van om eens te ontsnappen aan situaties waar je helemaal niet verzeild in wilde raken? Vliegen als een bij stond op mijn lijstje voor Hoe was het op school. Als mensen die je zelf bijzonder waardeert een boek aanraden (Edward van de Vendel bijvoorbeeld) wordt het extra aantrekkelijk. Stom genoeg moet je keuzes maken, ik lees best regelmatig prachtige boeken die eigenlijk geschreven zijn voor jongeren aan de ondergrens van de leeftijd van ‘onze doelgroep’, ik wil nu weer even iets lezen voor iets oudere lezers.

Zeven minuten na middernacht – Patrick Ness & Siobhan Dowd

Fantasy is meer Janneke’s genre, toch trok dit boek ook mij. Vooral de thematiek en de ontzettend mooie illustraties spraken me aan. Ook dit boek heb ik uiteindelijk niet gepakt, stiekem kies ik het liefst voor boeken van Nederlandstalige schrijvers. Niet alleen omdat ik Het Nederlandse Boek een warm hart toedraag, ik weet zeker dat een schrijver toch vaak voor andere woorden kiest dan een vertaler (sorry vertalers).

Ik – Margaretha van Andel

Ik lijkt me een bijzonder interessant boek om te lezen. De schrijver heeft zich gewaagd aan twee verhaallijnen. Eén verhaal vertelt het verhaal van de hoofdpersoon en hoe zijn leven loopt na een ingrijpende beslissing en het andere verhaal vertelt hoe zijn leven had geleid als het anders was gegaan. Met het wisselen van tijd en parallelle werelden lijkt het me een hele kunst om met een ingewikkelde vorm een mooi uitgewerkt verhaal te vertellen. Dit boek blijft dus zeker nog even op mijn lijstje staan. Behalve lezen vind ik schrijven namelijk óók heel fijn.

Uitgeverij: Lemniscaat | Verschenen: 14 januari 2014 | €16,99| Hier te bestellen

Overstroomd – Eva Moraal

Overstroomd is een dystopische roman. Overstromingen hebben voor een verdeeldheid gezorgd tussen droog en nat, arm en rijk. Het dystopische aspect heeft gezorgd dat ik dit boek nog heb laten liggen. De prachtige cover en de thema’s zorgen er steeds weer voor dat ik dit boek niet zomaar voorbij loop. Wie weet schrijf ik er binnenkort toch nog een boekentip over.

Uitgeverij: Lemniscaat | Verschenen: 10 maart 2015| €16,99 | Hier te bestellen

P.s. Ik ben uw dochter – Jacques Vriens & Mirjam Oldenhave

PS ik ben uw dochter is al een hartstikke oud boek. Ik kwam het toevallig tegen en de combinatie van deze twee schrijvers leek me interessant. Elkaar leren kennen in een briefwisseling vind ik heel leuk, dat is ook een beetje wat wij doen (al kennen we elkaar ondertussen al best goed). Je kunt het je bijna niet meer voorstellen, maar toen ik 14 of 15 was had ik verschillende penvrienden en – vriendinnen. Elkaar schrijven is een bijzondere, persoonlijke manier van vriendschap ontwikkelen. Als je elkaar niet aankijkt durf je misschien wel veel meer te zeggen dan wanneer je bij elkaar bent of aan het facetimen bent.

Uitgeverij: Van Holkema & Warendorf | Verschenen: 11 november 2010 | €12,99 | Hier te bestellen

Elke dag deo – Janneke

Lieve Heleen,

Het is de eerste les in het jaar 2024. De kerstvakantie is voorbij, dus ik bespreek met de klas hun goede voornemens voor het komende jaar. Er worden grote wereldverbeterende voornemens geopperd, met name op het gebied van klimaat en duurzaamheid. Ik leg uit dat ik dat heel nobel vind, maar dat het in verband met de haalbaarheid ook iets kleiner mag. Iets dichter bij jezelf. De volgende ronde is al concreter: ‘vaker het licht uitdoen als ik niet meer op m’n kamer ben’, ‘minder vaak m’n telefoon laten vallen’.

Waar ik eigenlijk naartoe wil is een voornemen over school. Mijn vwo-plus brugklassen zijn namelijk een tikje verontwaardigd over wat ze allemaal wordt aangedaan. Ze halen toetsen niet en hebben het werk niet af, omdat het werk volgens hen veel te moeilijk en veel te veel is. Het kwartje is nog niet bij iedereen gevallen dat ze tegenwoordig, in de plusklas, op hun eigen niveau les krijgen en daadwerkelijk iets moeten dóén om een voldoende te krijgen. Achterover leunen en tóch tienen halen is voorbij. Ik probeer ze te stimuleren in het maken van voornemens met betrekking op hun schoolwerk: eerder beginnen met leren voor een toets, het normtempo van de studiewijzer aanhouden, huiswerk opschrijven in je planner, je schooltas al op de voorgaande avond inpakken.

We bespreken de voornemens en er ontstaat een lijst met tips waar iedereen wat aan heeft. Ik vraag tot slot of er nog een tip of een voornemen níét op de lijst staat, waarvan je het wel relevant vindt om het toch nog even met de klas te delen. Een hand gaat omhoog. ‘Elke dag deo opdoen,’ zegt een kleine, sportieve jongen. ‘Dat lijkt me altijd een goed voornemen,’ zeg ik. ‘Hoe kom je daar opeens zo bij?’. ‘Ja, dat moet van m’n vader. Als we geen deo op hebben, m’n broers en ik, dan wordt hij echt chagrijnig.’

Ik vraag me af of de klas hierom zal lachen, maar ze nemen hem serieus en hij lijkt het ook serieus te bedoelen. Toch vindt één van de meisjes het geen goed antwoord en wijst hem daar onomwonden op: ‘Dat heeft toch niks met school te maken? Het moest over school gaan.’ Een tikje verbolgen antwoordt hij: ‘Dat heeft wél met school te maken. Het moet namelijk élke dag. En op een dag dat je gym hebt moet het soms wel twee keer, zegt m’n vader.’

Tja, daar kan ik z’n vader geen ongelijk in geven. Het was niet meteen waar ik aan dacht bij deze opdracht, maar dit is natuurlijk ook een belangrijk onderdeel van het leven in het voortgezet onderwijs. In de categorie ’plannen’ staat onderaan het lijstje met goede voornemens: ‘Minder snoep halen uit de automaat, want de Jumbo is goedkoper’. Daaronder voeg ik op het bord zijn goede voornemen toe en een aantal kinderen zie ik het vlijtig overnemen als aantekening in hun schrift: ‘Elke dag deo gebruiken. En op een dag met gym wel twee keer.’

Heb jij nog goede tips voor het komende jaar?

Liefs,

Janneke

*Afbeelding: deodorantfoto, gemaakt door de klas van Janneke

Negen boeken om mee te nemen naar 2024 – Tips van Janneke

In de eerste week van januari deel ik nog even een jaaroverzicht met negen jeugd- en YA-boeken die ik in 2023 gelezen heb en echt niet onbesproken wil laten. Het is me (nog) niet gelukt om deze boeken voor jullie te recenseren, maar ik wil ze graag meegeven als leestips voor het komende jaar. Uiteraard hoop ik dat er weer veel gelezen wordt in 2024!

De verdwenen walvis – Hannah Gold – 10+

Na het waanzinnige succes van De laatste beer stelt ook het tweede boek van Hannah Gold niet teleur. In De verdwenen walvis sluit de elfjarige Rio vriendschap met een walvis. Rio is vanwege zijn moeilijke jeugd noodgedwongen bij zijn oma in California gaan wonen. Hij vindt troost in zijn bijzondere contact met Witsnuit. Maar dan is Witsnuit opeens verdwenen… Kenmerkend aan Golds verhalen is de bijzondere band tussen kinderen en machtige -bedreigde- dieren; de wederzijdse troost en geborgenheid die ze elkaar kunnen bieden. Wie daar geen genoeg van kan krijgen heeft geluk, want in het voorjaar van 2024 verschijnt er alweer een nieuw dierenboek van Hannah bij uitgeverij Volt.

Koningin van de onderwereld – Bea Fitzgerald – 15+

Sinds Stephen Fry de Griekse mythen weer in de spotlights zette, keren deze Griekse verhalen ook steeds vaker terug in de kinder- en jeugdliteratuur. Bea Fitzgerald laat je in haar YA-roman met andere ogen naar het verhaal van Persephone kijken. De dochter van Zeus is in De koningin van de onderwereld niet het lijdend voorwerp van het verhaal: ontvoerd door Hades. Nee, Persephone nam haar lot in eigen handen. Ze wilde niet door haar vader worden uitgehuwelijkt en vluchtte naar de enige God die vrouwen niet verkracht. Het is een feministische hervertelling waarin een aantal hedendaagse thema’s -zoals rolpatronen, zelfbeschikking en consent- terugkomen op een verrassend smeuïge, humoristische en toegankelijke manier.

Otis Redding – Mirjam Mous – 13+

Door de grimmige omslag was ik niet meteen gecharmeerd van Otis Redding, maar na de zoveelste lyrische recensie besloot ik het boek toch te lezen. En ik moet toegeven dat het een razend spannend boek is. Toegankelijk geschreven, met een ijzersterk plot. Het gaat over de broers Otis en Melvin, twee Urban Explorers die op het verlaten Jagershuis stuiten. Otis wordt daar aangereden en dat blijkt geen ongeluk maar een aanval te zijn. Wat waren de broers op het spoor bij dat verlaten huis? Terwijl zijn broer in coma ligt gaat Melvin op onderzoek uit en ontdekt een manier om door de tijd te reizen. Kan hij op die manier zijn broer misschien nog redden?

Uitgeverij: Best of YA, van Goor | Omslagbeeld: Sproud | Verschenen: 29-11-2022 | €20,99 | Hier te bestellen

Duizend & ik – Yorick Goldewijk – 14+

Je kon er deze lente bijna niet omheen, want de bookfluencers op social media raakten er niet over uitgepraat. Het nieuwe boek van Yorick Goldewijk bleek volgens velen een literair meesterwerkje. Het gaat over een persoon met de naam ‘Acht’ die in een steriele omgeving woont, waar ze dag in dag uit dezelfde geestdodende activiteiten uitvoert. Dan vangt ze de blik op van ‘Duizend’ en wil ze niet langer in het gelid lopen. Het blijft lange tijd onduidelijk waar dit verhaal zich afspeelt. Is het een dictatuur, de toekomst, een droom? Het is een taaier boek dan Films die nergens draaien en daarom niet voor alle lezers geschikt. Voor fantasy-liefhebbers, met wat doorzettingsvermogen aan het begin en veel verbeeldingskracht, levert het echter een heerlijke puzzelbox-ervaring op.

Uitgeverij: Ploegsma | Omslagillustratie: Yvonne Lacet| Verschenen: 15-5-2023 | €17,99 | Hier te bestellen

De ogen en het onmogelijke – Dave Eggers – 11+

Nog zo’n hit op social media is het eerste kinderboek dat bestseller-schrijver Dave Eggers -bekend van De Cirkel– schreef. Je zou het een moderne versie van waterschapsheuvel kunnen noemen, waarin een groep dieren met verandering en gevangenschap te maken krijgt in hun dagelijkse leefomgeving, een groot stadspark. In De ogen en het onmogelijke bekijk je de wereld door de ogen van hond Johannes, de verteller van het verhaal en tevens de ‘opzichter’ van het park. Die schrijfstijl moet je ding zijn, want het ik-perspectief van Johannes, die vaak in meanderende zinnen zonder komma’s spreekt, levert een apart sfeertje op. Het is een bijzonder mooie uitgave waarin kunstenaar Shawn Harris de hond Johannes heeft toegevoegd aan een reeks bestaande schilderijen die in een klassiek landhuis niet zouden misstaan.

De Titanic en het raadsel van de grote Omar – Lucinda Vos & Marlene Rebel – 11+

Op de valreep van het jaar 2023 kwam halverwege december het boek De Titanic en het raadsel van de grote Omar uit. Iedereen weet hoe het de Titanic is vergaan, maar de weg naar dat noodlottige einde van de inzittenden blijft boeien. Lucinda en Marlene kozen ervoor om twee kinderen de hoofdrol te laten spelen die elk uit een andere sociale klasse komen. Ze raken bevriend, maar op de achtergrond spelen er ook andere belangen mee. Tom is namelijk stiekem aan boord gekropen en heeft in een afgeluisterd gesprek vernomen dat er een zeer kostbaar kunstwerk is ingescheept. Hij denkt via Celia dichter in de buurt te kunnen komen. Een avonturenboek pur sang, waarvoor overduidelijk veel research is gedaan.

Uitgeverij: Volt | Omslagillustratie: Sophie Pluim | Verschenen: 12-12-2023 | €17,99 | Hier te bestellen

De waarschijnlijkheid van alles – Sarah Everett – 13+

De elfjarige Kemi Carter krijgt op de eerste bladzijde meteen te horen dat er een wereldvernietigende asteroïde op de aarde afkoerst. Haar familie besluit voorzorgsmaatregelen te nemen en Kemi besluit een tijdscapsule samen te stellen. Ze maakt een doos met aandenkens aan hun levens. Toch lijkt er iets niet te kloppen. Waarom lijkt verder niemand zich iets van dit naderende onheil aan te trekken? Waarom leeft iedereen gewoon ongestoord door? Vanaf het eerste moment vraag je je af of die asteroïde er echt aankomt of dat het wellicht een metafoor is voor iets anders. De waarschijnlijkheid van alles is een bijzonder emotioneel boek dat laat zien hoe hardvochtig oneerlijk het geluk in de wereld verdeeld is.

Uitgeverij: Gottmer | Vertaling: Esther Ottens | Verschenen: 20-9-2023 |€18,99 | Hier te bestellen

Harde hand – Marita de Sterck – 14+

Marita de Sterck was vroeger al een favoriete schrijver van me en nog altijd weet ze me te raken met haar prachtige taalgebruik. Met een enkele bloemrijke zin schetst ze een heel gevoelsleven. Het boek Harde hand gaat over Mira. Een jonge, gemankeerde vrouw die in een dierenasiel werkt. Daar vangt ze de getraumatiseerde hond Turbo op, die waarschijnlijk is achtergelaten door een jager. Ze herkent zichzelf in de ogen van het dier. Ze voelen zich allebei in de steek gelaten, getraumatiseerd, bang en klein. Ze vindt haar eigenwaarde terug wanneer ze in actie komt tegen de jagers. Harde hand is een indringend boek waarin een heftig onderliggend trauma van een jonge vrouw wordt besproken en waarin een beroep wordt gedaan op het mededogen van de lezer.

Uitgeverij: Querido | Verschenen: 28-2-2023 | €17,99 | Hier te bestellen

Split second – Caja Cazemier – 12+

Caja Cazemier besloot onderzoek te doen naar de messentrekkerij die onder jongeren toeneemt. Ze schreef een indrukwekkend verhaal over een zestienjarige jongen die in een split second naar zijn mes grijpt, terwijl hij de gevolgen van die daad totaal niet kan overzien. Hoewel het boek de dader volgt krijg je als lezer al snel sympathie voor hem. Het boek besteedt aandacht aan zijn leven in de jeugdgevangenis en hoe deze ene daad zijn hele toekomst verandert. Caja heeft in haar verhaal ook veel oog voor zijn omgeving. Zo lezen we de gedachtes en gevoelens van zijn zus Lotte, voor wie hij het mes trok. Van zijn vriend Bing, die getuige was. En zijn vriendin Justa, die haar vriend niet in dit gedrag herkent. Nu de steekincidenten onder jongeren toenemen lijkt het me een waardevol boek om in de mediatheek te hebben staan.

Uitgeverij: Ploegsma | Verschenen: 24-5-2023 | €15,99 | Hier te bestellen

Takkenhoofd – Inge Besaris – Tip van Heleen

Deze kerstvakantie was ik op Terschelling en nee echt lekker voorbereid was ik niet op reis gegaan. Het is mijn beurt een boekentip te schrijven. Dat doe ik altijd met plezier, maar ik had er niet aan gedacht van te voren te kiezen welk boek ik zou tippen. Dat nognietbedachte boek had ik dus ook niet ingepakt. Gelukkig heeft Terschelling de fijne boekhandel Funke, waar ik Takkenhoofd getipt kreeg. Takkenhoofd is geïllustreerd door een eilander kunstenaar Irina Filcer. Mijn boekentip zou dus zomaar leuk uit kunnen pakken!

Sofie is een kermiskind. Als haar ouders met de kermis rondtrekken, zorgt haar opa voor haar. Zeven maanden lang woont ze met hem en hondje Whisky in het kleine huisje in het bos. Sofie gaat in opa’s dorp naar Basisschool het Fundament en ze zit in de saaie klas van meester Buisman. Sofie is het gewend dat opa in de zomer voor haar zorgt. Het voelt vertrouwd om bij hem te zijn, maar ze ontdekt al gauw dat er dingen veranderd zijn.

Takkenhoofd vertelt over vriendschap en vertrouwen, over je fantasie die je helpt om bij de les te blijven en over genieten van een vrij leven. Thema’s die je als zwaar zou kunnen ervaren komen lichtvoetig voorbij, de homoseksualiteit van de boswachter, de acceptatie van een vluchtelingengezin. Wat zou het fijn zijn als we daar in de ‘echte wereld’ ook wat toleranter mee om zouden springen.

Het wordt voor Sofie ingewikkeld als ze opa belooft haar zorgen over hem niet met anderen te delen. Opa vergeet steeds meer dingen. Sofie vangt van alles op, maar deze ‘geheime lijst’ wordt wel erg lang voor haar. Ondertussen worden opa en Sofie nauwlettend in de gaten gehouden door Huize ‘Alvast dood’ Avondrood (zo heette het bejaardenhuis op Terschelling vroeger écht!) en de kinderbescherming.

Sofie houdt het lang vol, met behulp van haar vriend Mo, zijn moeder Mama Donya en boswachter Remi, om de schijn op te houden dat het ‘zijn gangetje’ gaat met opa. Maar natuurlijk gebeurt er iets wat zelfs Sofie niet had kunnen voorzien. Het is lastig voor opa om zich over te geven aan de bemoeizucht van zorginstellingen. Sofie helpt hem door volwassenen te laten beleven dat ook oudere mensen zelf kunnen aangeven wat ze willen.

In Takkenhoofd wordt een meeslepend verhaal, aan de hand van kleurrijke figuren, verteld. Je ziet de gezelligheid, proeft de roze koeken en de geur van zaagsel en de uitgedoofde kachel ‘danst je neusgaten binnen’. Misschien helpt het dat de makers van Takkenhoofd ook theatermakers zijn. Mij als lezer en theaterliefhebber helpt het in ieder geval. Ik denk ook zeker dat het mijn leerlingen uit de brugklas een fijn uitstapje kan bieden uit een schoolsleur waarin al zoveel van ze verwacht wordt.

Takkenhoofd eindigt misschien te mooi om bij de waarheid in de buurt te komen. In dit geval mag dat, vind ik. Voor het pijnlijke verloop van dementie en de knelpunten in de zorg hoef je alleen maar om je heen te kijken. De acceptatie van asielzoekers, de herkenning in medemensen en het omarmen van diversiteit zijn vraagstukken die misschien wel makkelijker te benaderen zijn vanuit een ‘ideaal voorbeeld’. Takkenhoofd mag zo’n voorbeeld zijn.

Toen ik het boek uit had ben ik op zoek gegaan naar Irina Filcer, zij woont op het eiland waar ik zo graag kom. Zonder haar humor, levendigheid en de magische realiteit in haar illustraties hadden we Sofie en haar opa veel minder goed leren kennen! Irina en ik hadden een leuke ontmoeting en binnenkort kun je een boek winnen dat zij voor jou illustreerde en signeerde.

Bekijk hieronder de prachtige animatie die illustratrice Irina Filcer maakte als boektrailer. Inge schreef de tekst en Chris Oelmeijer maakte de muziek:

Wil je meer werk van Irina Filcer bekijken? Breng een bezoek aan het Behouden Huys op Terschelling.

Geniet van 2024!

Gelukkig nieuwjaar!

We wensen jullie een heerlijk 2024 toe en hopen dat je terug kunt kijken op een fijn 2023. We hopen dat jullie ook komend jaar weer veel zullen lezen en we zullen ons best doen om je op de hoogte te houden van het laatste jeugdboekennieuws en mooie nieuwe (en oude!) titels. Pas goed op jezelf en geniet!

Liefs,

Janneke & Heleen

*Afbeelding: Janneke en Heleen in Heleens klaslokaal

Kerstgedachte – Heleen

Lieve Janneke,

Je herkent het vast, de goed gevulde periode vlak voor de kerstvakantie. Ik mocht me tijdens deze eindsprint bezighouden met Leerling-Ouder-Coach gesprekken, de toetsweek en het nakijken van de gemaakte toetsen, mondelinge tentamens van alle basis- en kaderexamenleerlingen, de kerstviering, het kerstgala. De kerstmarkt heb ik niet gered, toen had ik Corona…

Misschien denk je dat ik nu een klaagzang ga houden, maar eigenlijk was alles leuk om te doen. Nou, vooruit… nakijken is niet mijn hobby, maar leerlingen belonen met een mooi cijfer vind ik wel fijn. Zeker als ik weet dat ze er hard voor gewerkt hebben. Klagen ga ik dus zeker niet. Ik vraag me alleen soms wel af hoe we ál die activiteiten zo kunnen organiseren dat ze niet nét iets te veel van ons vragen. Wie weet kunnen we er dan nog wel veel meer van genieten.

Dit jaar ben ik voor het eerst coach van een vierde klas. Dat vind ik ontzettend leuk. ‘Mijn’ leerlingen weten ondertussen hoe het werkt op school, ze hebben al veel ontdekt over wie ze zijn en willen zijn. Dat maakt de gesprekken heel anders dan met bijvoorbeeld eersteklassers. Als er een speciale activiteit georganiseerd wordt gaat dat niet meer altijd op de manier die ik stiekem al in gedachten had en daar moet ik misschien nog wel een beetje aan wennen.

Een merkwaardige gewoonte is dat ik, op het moment dat ik erg veel te doen heb, nóg meer naar me toe trek. Uiteraard ben ik dan pas tevreden wanneer ik een duidelijk verschil heb kunnen maken in alles wat ik gedaan heb. Soms lukt het en kan ik – uitgeput weliswaar – daar heel tevreden over zijn. Soms word ik ook gewoon keihard teruggefloten…

Ons ‘gala’ werd georganiseerd voor alle leerlingen uit klas vier, Svenergie zorgde voor de muziek en natuurlijk ging iedereen in stijl gekleed. Het leek een collega en mij een prachtig plan om als een soort opgeprikte barokprinsessen te gaan. Jammer genoeg was de feestkledingverhuur niet open op momenten dat wij klaar waren met onze volvaartse aanloop naar de kerstvakantie. Gelukkig kwam ik op het briljante idee om een paar schoenen goud te verven, zodat ze leuk bij mijn gouden stippen zouden kleuren.

Mijn leerlingen waren minder dan gematigd enthousiast om naar het kerstgala te gaan. Standaard dit-wil-je-niet-missen-motivaties leken niet te werken. Aangezien ik in schepje-er-bovenop-modus stond, bedacht ik dat ik de klas wel uit kon nodigen om bij mij thuis te komen eten. Bij eerdere coachgroepen had ik dat ook wel eens georganiseerd en dat was altijd erg leuk. Toen ik mijn, misschien niet helemaal overwogen, voorstel in de groepsapp zette redde één van mijn leerlingen me wel erg hardvochtig.“Ik wil op heel veel plekken wel eten maar niet bij mevrouw…”

Liefs, Heleen

Afbeelding: Een kerstbal van Cookinglife