Hoe was het op school?

Ultra Donker en de Wachters van Wildzee – Philip Reeve – Tip van Janneke

Dit buitengewoon aantrekkelijke boek wordt door heel veel eersteklassers even aangeraakt wanneer het op mijn bureau ligt. De woeste illustratie van de zee, met daarin een klein maar onbevreesd meisje, heeft een ongelofelijke aantrekkingskracht op de dromers en creatievelingen in de klas. En terecht. Zo veelbelovend als dat het boek eruit ziet, zo is ook het verhaal.

Ultra is de naam van een aangespoeld meisje. Als baby werd ze op het strand gevonden door Andrew Donker, de Wachter van Wildzee. Ze wordt liefdevol opgenomen in de kleine gemeenschap van het eiland, waar sommige bewoners in magische eilanden en zeemonsters geloven. We leren Ultra kennen op de dag dat haar adoptievader, Andrew, dood wordt aangetroffen op datzelfde strand. Hij is verdronken, met stenen in zijn zakken. Wie houdt vanaf nu de wacht over het eiland? Wie waarschuwt voortaan voor het gevaar in die geheimzinnige oceaan? En wie zorgt er vanaf nu voor Ultra?

Andrews broer, Will, wordt naar het eiland geroepen om de nieuwe Wachter van Wildzee te worden. Will komt wel, maar hij neemt zijn taak als wachter niet erg serieus. Hij gelooft niets van het bijgeloof over het zogenaamde gevaar dat in de omliggende oceaan schuilt. Toch brokkelt zijn standvastigheid langzaam af wanneer er onverklaarbare dingen gebeuren.

Ultra Donker en de Wachters van Wildzee is, zoals zoveel fantasy-boeken, een fantasierijk verhaal waarin actuele en tijdloze thema’s uit het leven van alledag worden aangestipt. Zo worden bijvoorbeeld ratio en wetenschap lijnrecht tegenover geloof en onderbuikgevoelens geplaatst. Hoe ga je om met zulk wederzijds onbegrip? Het beschrijft ook de gevoelens van de geadopteerde Ultra heel treffend, die -hoe liefdevol ze ook is opgevangen- altijd het gevoel blijft houden dat ze niet helemaal bij het land hoort. Maar ook niet bij de zee.

Het plot is niet erg verrassend, maar wel bijzonder kundig uitgewerkt. De prijswinnende schrijver Philip Reeve doet zijn naam eer aan. Hij heeft er een ontzettend spannend avontuur van gemaakt, doorspekt met dappere, komische en kwetsbare momenten. Wie zich deze zomer wil onderdompelen in een wereld van een betoverende diepzee, magische stranden, wonderlijke zeewezens en kleurrijke eilandbewoners, raad ik dit boek van harte aan. Het is jammer dat ik het al uit heb, want het is een perfect zomervakantieboek.

Winactie: Welkom in Smartpark – Mirjam Mous

De zomer komt eraan! En wat is er in de zomer nou fijner dan in de zon zitten met een lekker boek? De komende weken maak je kans op zes handbagageboeken. Ze zijn niet zo dik, waardoor je ze goed in je tas mee kunt nemen. Zo heb je je boek altijd bij de hand en kun je lekker lezen in het park, in de trein, op een terrasje, de boot, het strand, het vliegveld of gewoon lekker in de tuin of op je balkon.

We hebben gekozen voor zes novelles – dat zijn korte verhalen- met uiteenlopende thema’s. Deze week maak je kans op het boek Welkom in Smartpark van Mirjam Mous. Je hebt ongeveer een week de tijd om te reageren via onze instagram-pagina. Op zondag 11 juni 2023, maken we de winnaar bekend. Waar zou jij dit boek willen lezen deze zomer? Laat het achter in de comments.

Klik hier om deel te nemen aan de wedstrijd

Anderhalve week geleden verscheen het boek Welkom in Smartpark van schrijfster Mirjam Mous in de XS-serie van de Best of YA-boekenlijn bij uitgeverij Van Goor. We keken er al een poosje naar uit en het maakt alle verwachtingen waar. Mous’ alom geprezen jeugdboeken gaan als warme broodjes over de toonbank van de mediatheek. Nu is er dus ook een wat kortere leessnack verkrijgbaar, o.a. geschikt voor wie eens kennis wil maken met Mous.

Deze keer betreft het een thriller-achtig boek met een digitaal karakter. Vier tieners worden door hun ouders naar een vakantiepark gestuurd waar ouderlijk toezicht niet nodig is door de slimme technologie. Allevier vertonen ze in het dagelijks leven extreem mediagebruik (gamen, sociale media, vloggen, hacken). Zo’n mini-vakantie in een smartpark lijkt het viertal ideaal. Ze genieten van hun verblijf, totdat de attracties in moordlustige machines veranderen en de jongeren moeten vechten voor hun leven.

Het neonkleurige atrractiepark dat oplicht tegen een donkere achtergrond maakt van ‘Welkom in Smartpark’ meteen al een aantrekkelijk boekje om te zien. Het is vlot geschreven en ondanks de beperkte aantal bladzijdes is het Mous gelukt om een aantal personages wat diepgang te geven. Voor zowel de lezer als de hoofdpersonages voelt het verhaal soms aan als een escape room. Ideaal voor lezers die van actie én puzzelen houden.

Ons leeftijdsadvies: 12+ | Uitgever: Van Goor, Best of YA | Auteur: Mirjam Mous | Omslagbeeld Caren Limpens | Verschenen: 25 mei 2023

Niet gewonnen, maar wel nieuwsgierig geworden naar dit boek? Klik hier om Welkom in Smartpark te bestellen.

We zijn er (bijna) – Janneke

Lieve Heleen,

‘Wil je m’n Wakker Worden-afspeellijst? Die is precies een busreis lang,’ vroeg een leerling laatst, toen ik hem na 10 minuten gapen nog steeds niet had opgemerkt op de stoel tegenover me in de bus. Ik zag er blijkbaar verkreukeld uit. ‘Nou graag,’ grijnsde ik. ‘Alle kleine beetjes helpen.’

De ochtend is nooit m’n sterkste moment geweest. Met enige regelmaat sta ik wezenloos voor me uit te staren terwijl er leerlingen of collega’s recht voor me staan in de bus. Mijn wiskundedocent vertelde ooit aan mijn ouders: ‘Janneke lijkt voor negen uur ‘s ochtends mentaal niet helemaal aanwezig.’ Ik blijk op dit punt geen vooruitgang te hebben geboekt.

Deze laatste paar weken moet ik extra mijn best doen om wakker te blijven in de ochtendbus. Al jaren verbaasde ik me over de eindsprint die docenten en leerlingen trekken vlak voor de zomer. Tegenwoordig ondervind ik aan den lijve dat de periode tussen de meivakantie en de zomervakantie veel vraagt van leerlingen én docenten. De hoeveelheid vakanties zijn geweldig in het onderwijs, maar daaromheen zijn de pieken dan ook heel hoog.

Dat brengt ook leuke dingen met zich mee. Zodra de zon gaat schijnen en de kinderen in korte broeken naar school komen, lonkt de zomervakantie als een welverdiende beloning na hard werken. Een extra motivatie. Het geeft een gevoel van kameraadschap. Anders dan in het bedrijfsleven, heeft iedereen tegelijkertijd vrij. Of je nu les krijgt of geeft, we werken allemaal naar hetzelfde punt toe. Dat schept een band.

Het einde van dit schooljaar overpeinzend kijk ik door het busraam naar buiten. De voorbereidingen voor schoolkamp zijn zo goed als rond. De kennismaking met mijn mentorklas voor volgend jaar is doorgesproken. De Poetry Slam voor de derdeklassers is georganiseerd. We knallen die laatste lesweken er nog even doorheen. Doen wat excursies. Rapportvergaderingen. En dan is godzijdank de vakantie in zicht.

Ik word op m’n schouder getikt en kijk verschrikt op, een leerling buigt naar me toe: ‘We zijn er’. Blijkbaar reageer ik niet alert genoeg. Ze trekt haar wenkbrauwen vragend op: ‘Of ga je niet naar school?’ ‘Ja, jawel,’ vlug raap ik al m’n spullen bij elkaar. Grinnikend ren ik de bus uit. Pfoeh… net op tijd. Gelukkig herkennen leerlingen mij wél, als ik naast ze in de bus sta.

Ik bedank haar wanneer we naast elkaar bij het stoplicht staan te wachten. ‘Haha, geen dank. Je zult het zwaar hebben zo aan het einde van het schooljaar. Met al die toetsen om na te kijken.’ Wat lief dat ze daaraan denkt. ‘Het is veel, maar het lukt wel. En bij jou? Jij moet immers heel veel toetsen máken.’ Haar gezicht betrekt een beetje. ‘Die laatste paar toetsen gaan wel. Maar de opdracht literatuur, daar moet ik nog aan beginnen.’ ‘Hmm,’ zeg ik, ‘kom tijdens het keuze-uur even bij me langs. Dan kijken we er samen naar.’ Ik geef haar een knipoog: ‘Dat komt wel goed hoor.’ Zo helpen we elkaar.

Ik loop m’n klaslokaal binnen en zet de Wakker Worden-afspeellijst nog even aan op het digi-bord. Onder begeleiding van The Kik met ‘Het is een mooie dag’ komt m’n klas lachend en/of ogendraaiend binnen: ‘Zo, jij hebt er zin in vandaag.’ Of: ‘Neee, geen muziek. Laat me even rustig wakker worden.’

Het zonnetje schijnt. De eindsprint is begonnen. De laatste weken van dit schooljaar zijn aangebroken. We zijn er… bijna.

Heb jij al plannen voor deze zomer?

Liefs, Janneke

Afbeelding: istock

Winactie: Slipjacht – Jowi Schmitz

We hebben gekozen voor zes novelles – dat zijn korte verhalen- met uiteenlopende thema’s. Deze week maak je kans op het boek Slipjacht van Jowi Schmitz. Je hebt ongeveer een week de tijd om te reageren via onze instagram-pagina. Op zondag 4 juni 2023, maken we de winnaar bekend. Waar zou jij dit boek willen lezen deze zomer? Laat het achter in de comments.

Klik hier om deel te nemen aan de wedstrijd

De Kluitman-novelles zijn niet dik, wel spannend. Ze hebben inmiddels al een aardig lange lijst met spannende korte verhalen, geschreven door bekende jeugdboekenschrijvers. Schrijfster Jowi Schmitz schreef voor deze reeks de psychologische thriller Slipjacht.

Net zoals vele andere tieners binnenkort op schoolkamp gaan, gaat hoofdpersoon Matteo dat ook. Alleen besluit Matteo weg te lopen wanneer hij met zijn klas op kamp gaat naar de Veluwe. Zijn vader heeft Matteo’s bloederige tekeningen ontdekt en heeft aangekondigd dat Matteo hulp moet krijgen met zijn woedeprobleem. Dat ziet de ongelukkige tiener niet zitten en zijn klas kan hij ook missen als kiespijn. Tijd om te verdwijnen.

Eenmaal in het bos gaat Matteo een bijzondere vriendschap aan met een vos. Deze vriendschap kan hij goed gebruiken wanneer blijkt dat er iemand anders in het bos woont die nóg ongelukkiger, nóg driftiger en in elk geval véél gevaarlijker is dan hij. Iemand die de jacht op hem heeft geopend. Keert Matteo ooit nog levend terug?

Slipjacht vertelt het verhaal van een tiener die zich opgejaagd, eenzaam en onbegrepen voelt. De gedaante in het bos lijkt een vleesgeworden versie van de duistere en eenzame gedachtes die bij Matteo vaak de boventoon voeren in zijn hoofd. Tegelijkertijd lezen we over de liefde die hij voelt voor een jong vosje en de rust die de natuur hem biedt.

Slipjacht is geschikt voor lezers die van spanning houden, maar is daarnaast ook geschikt voor lezers die de ontwikkeling willen volgen van een onzekere tiener die leert dat hij zichzelf mag zijn.

Ons leeftijdsadvies: 12+ | Uitgever: Kluitman | Auteur: Jowi Schmitz | Omslagbeeld: Sanneke Vlam | Verschenen: 15 augustus 2022

Niet gewonnen, maar wel nieuwsgierig geworden naar dit boek? Klik hier om Slipjacht te bestellen.

Grijs – Carlie van Tongeren – Tip van Heleen

“Ze heeft toch geen nee gezegd?
Maar ze heeft toch ook geen ja gezegd?”

Chaja had een topavond! Ze danste, wat ze het allerliefste deed, zoende en flirtte met Wes. Dit laatste strandfeest van de zomer had alles in zich om het beste feest ooit te worden. Toch kijken Chaja en ook Wes er allebei met een heel ander gevoel op terug.

Grijs vertelt het verhaal van twee jongeren, die zich lieten meevoeren door de stroom van vrije en verliefde energie. In die stroom raakten ze elkaar kwijt. Wes liet zich leiden door opwinding en de schijnbaar vanzelfsprekende stap om verder te gaan. Voor Chaja voelde het plotseling niet helemaal goed meer, zij ‘bevroor’ en was niet anders in staat dan Wes’ seksuele toenadering te ondergaan.

Het vrije en verliefde gevoel veranderde onuitgesproken. Wes vertrok met een onbevredigd gevoel en Chaja voelde zich gekwetst en verdrietig. Omdat beide die gevoelens niet zo goed konden plaatsen, deelden ze dat niet met anderen. Carlie van Tongeren schreef Grijs voor Blossom shorties , en neemt je als lezer mee in de gevoelens van twee verwarde tieners. Beide kanten worden oordeelloos en respectvol beschreven.

Grijs is een verhaal dat verteld moet worden. Hoe heerlijk de stroom waar je in belandt ook is, consent is een stap die je niet mag overslaan. Intimiteit is nooit een vanzelfsprekend gevolg van geflirt, het is een keuze die je met elkaar en bewust maakt.

Grijs is een allesbehalve zwart-wit verhaal over consent, lees je op de achterkant van het boek. Zorgvuldig afgewogen wordt het voorval op het strandfeest en de nasleep ervan vanuit verschillende perspectieven beschreven. Met het duidelijk benoemen van de naam en het moment waarop de persoon haar of zijn gedachten met de lezer deelt, zijn tijds- en perspectiefwisselingen goed te volgen. Chaja en Wes wisselen elkaar op een gestructureerde manier af en worden op grijze pagina’s aangevuld door ‘omstanders’. Deze keuze zorgt ervoor dat het verhaal op een genuanceerde manier verteld wordt.

Als je een gevoelig onderwerp als dit wilt aanpakken, begrijp ik de keuze voor deze constructie. Ik denk ook zeker dat het werkt. Tegelijkertijd lees ik een nadrukkelijk geconstrueerd verhaal, daardoor blijf ik op afstand. Als ik een roman lees, word ik graag meegesleept. Al was ik van het begin tot eind
geboeid door Grijs, meegesleept werd ik niet. Het uitgebreide, persoonlijke, nawoord, de gespreksvragen en tips voor het zoeken van hulp gaven mij het gevoel een ‘zelfhulpboek’ gelezen te hebben en geen jeugdroman.

De hoofdpersonen en de manier waarop ze met de situatie omgingen, geloofde ik. De reacties van de verschillende ouders waren net zo onbeholpen als ouders soms kunnen zijn. Ik vond het verfrissend om te lezen dat ouders in hun schrik heel onhandige dingen zeggen of doen. In de dialogen tussen de jongeren herkende ik niet altijd de manier waarop jongeren met elkaar praten, zeker niet als het over seks gaat.

Ondanks mijn kanttekeningen over constructies en dialogen, mag dit boek van mij op ooghoogte staan in iedere bibliotheek en boekhandel. Consent is een ontzettend belangrijk onderwerp en ontbreekt vaak in de seksuele opvoeding van jongeren. Grijs maakt een moeilijk onderwerp oordeelloos begrijpelijk en daarmee bespreekbaar. Shorties zijn dunne boekjes, betaalbaar en makkelijk leesbaar. Lees het vooral voor het eerste strandfeest op je pad komt!

Winactie: Wat gebeurde er met David? – Henk Hardeman

De zomer komt eraan! En wat is er in de zomer nou fijner dan in de zon zitten met een lekker boek? De komende weken maak je kans op zes handbagageboeken. Ze zijn niet zo dik, waardoor je ze goed in je tas mee kunt nemen. Zo heb je je boek altijd bij de hand en kun je lekker lezen in het park, in de trein, op een terrasje, de boot, het vliegveld of gewoon lekker in de tuin of op je balkon.

We hebben gekozen voor zes novelles – dat zijn korte verhalen – met uiteenlopende thema’s. Deze week maak je kans op het boek Wat gebeurde er met David? van Henk Hardeman Je hebt ongeveer een week de tijd om te reageren via onze instagram-pagina. Op zondag 28 mei 2023, maken we de winnaar bekend. Waar zou jij dit boek willen lezen deze zomer? Laat het achter in de comments.

Klik hier om deel te nemen aan de wedstrijd

Uitgeverij Van Goor heeft zich met de Best of YA XS-reeks als doel gesteld om korte verhalen te publiceren, voor jongeren die niet graag een boek van honderden pagina’s dik lezen. Bekende jeugdboekenschrijvers publiceren korte novelles over onderwerpen die spannend en actueel zijn in het leven van een tiener.

Henk Hardeman schreef voor deze XS-reeks het boek Wat gebeurde er met David?. Een Twilight-achtige roman over de verdwenen broer van Bobbie. Tijdens de zomervakantie keert Bobbie met haar ouders terug naar het vakantiepark waar haar oudere broer, David, ooit spoorloos verdween. Samen met haar vakantievrienden op de camping probeert ze erachter te komen wat er is gebeurd. Is hij ontvoerd, vermoord, weggelopen? In de hoop meer te weten te komen over Davids verdwijning, probeert de groep via ‘glaasje draaien’ contact te zoeken met zijn geest. Maar dit blijkt niet zonder gevaar…

De novelle leest lekker weg, voor wie van een spannend verhaal houdt als tussendoortje. Voor aarzelende lezers is de XS-reeks perfect om het plezier in lezen (terug) te vinden en kennis te maken met verschillende schrijvers. Onderschat de succeservaring van een uitgelezen boek niet. Het is altijd een goed gevoel om een heel boek te hebben uitgelezen, of een tiener nu van lezen houdt of niet. Wellicht smaakt het daarna naar meer. Henk Hardeman heeft in ieder geval een interessante voorzet gegeven voor lezers die van unheimische verhalen houden, waarin het bovenmenselijke gecombineerd wordt met aardse geheimen.

Ons leeftijdsadvies: 13+ | Uitgeverij: Van Goor, Best of YA | Auteur: Henk Hardeman | Omslagbeeld Caren Limpens | Verschenen: 14 oktober 2023

Niet gewonnen, maar wel nieuwsgierig geworden naar dit boek? Klik hier om Wat gebeurde er met David? te bestellen.

Mevrouw Cactus – Heleen

Lieve Janneke,

Heb jij al eens zo’n enquête ingevuld die gaat over werkdruk, plezier en balans en ingezet worden op basis van je kwaliteiten? Ik kreeg deze week een herinnering dat ik er eentje moest invullen. Best positief ben ik altijd, als me dergelijke vragen gesteld worden. Ik werk op een school waar ik veel vrijheid en vertrouwen krijg. Ook word ik ingezet voor klussen die goed passen bij wat ik kan, uitdagend en leuk vind. Zo mag ik lessen levensbeschouwelijke vorming geven en leid ik leerlingacteurs op, die worden ingezet bij trainingen voor docenten. Natuurlijk ervaar ik werkdruk, op de nodige druk floreer ik meestal wel.

Deze week mocht ik, over kwaliteiten gesproken, een hele nieuwe sensatie ervaren. Waar ik kort geleden nog heel hard heb gelachen om jouw prikkelende brief, werd ik nu meedogenloos op mijn plek ge- (eh) – prikt. Examenkandidaten die, net als jij en ik, gevoelig zijn voor prikkels, krijgen de gelegenheid hun examen te maken in een ruimte zonder al hun klasgenoten. Ze zitten dan alleen of met een paar andere leerlingen in een rustig lokaal en maken onder toeziend oog van twee surveillanten hun examen. Fijn geregeld, zou je zeggen.

Bij het ochtendexamen economie voor kaderleerlingen had ik gesurveilleerd, samen met een fijne kalme collega. Dapper had ik blikken van verstandhouding met leerlingen vermeden, niet te opzichtig gegaapt en geprobeerd het squieken van mijn schoenen tot een minimum te beperken. Wist je dat je als surveillant echt helemaal niks mag? Zelfs geen boek voor je boekentip lezen.

Toen er in de middag nóg een economie-examen in mijn agenda stond, ging er bij mij nog geen belletje rinkelen. Bij het koffieapparaat, de plek waar alle belangrijke nieuwtjes gedeeld worden, kreeg ik het opmerkelijke nieuws te horen. Mijn tijdrovende en lawaaiveroorzakende gewoonte, extra sterke espresso, een dubbele shot en hete melk tot ik zelf op de stopknop gedrukt heb, gaf tijd om nog even navraag te doen.

Ik was onder de indruk van de uitdaging die ik aan mocht gaan. Onze roosteraar, zo eentje die iedere school zich zou wensen, gaf mij het vertrouwen te surveilleren bij het TL- economie-examen van een enkele leerling. Ik zou geassisteerd worden door een bijzonder betrouwbare en beheerste onderwijsassistent.

In de les, die ik tussendoor nog mocht geven, kon ik het ‘prikkelexamen’ nog niet zo goed loslaten. In de klas bespraken we van welke prikkels je zoal last kunt hebben. De koffieadem van collega’s, de scheetjes van een klasgenoot en het snurkende geluidje waarmee iemand altijd, áltijd, zijn neus ophaalt. Ik voelde me wat ontspannen; ik laat geen scheetjes op school, zorg dat ik niet te dicht bij iemand uitadem en snurk niet als ik wakker ben. Toen ik aangaf dat het dan toch niet zo’n gekke keuze was om juist mij bij het examen te laten surveilleren gingen ze los….

“Mevrouw…. wat ú allemaal doet komt niet eens in een normaal mens op…” Een kleine greep uit de stortvloed die ik over me heen kreeg: “u zingt in de klas, zomaar, ergens in het midden van een liedje, u zwaait naar vreemde mensen die buiten voorbij lopen, u gooit uw koffiekopje leeg door het open raam, u lacht zomaar hardop en niemand weet waarom…… U maakt gekke tekeningen op het bord tijdens toetsen, omdat u zich verveelt, u vergeet te stoppen met voorlezen, u weigert de les te laten stoppen als u het gezellig vindt, u roept gênante grappen als u ons tegenkomt in de gang, u vraagt wat wildvreemde eersteklassers op hun brood hebben in de kantine en u haalt allemaal rare voorwerpen uit uw tas en stalt ze uit in het lokaal….”

“Ze hebben gewoon mevrouw Cactus uitgenodigd als enige gast op het feestje van een te hard opgeblazen ballon.” Nu werd ik pas echt wakker, alles wat ze gezegd hadden is waar. Het enige dat weinig mensen, zeker geen leerlingen, van mij weten is dat ik op de vlucht sla als er knappende ballonnen in de buurt zijn. Ik wist wat me te doen stond, bijna zonder beweging surveilleerde ik bij het examen. Ieder half uur meldde ik op een zakelijke toon hoeveel tijd er nog over was. Mijn werkdruk was weer op peil, de uitdaging die ik in mijn werk ervoer ook. Pffffff

Liefs Heleen

Geheimen van het tuinhuis – Een cadeauboek voor Janneke

Om te vieren dat we al meer dan 1200 volgers hebben op onze instagram-pagina en omdat we elkaar na lange tijd weer in het écht zagen, zochten we voor elkaar een boek uit bij kinderboekwinkel De Toverlantaarn in Leeuwarden. Janneke kreeg van Heleen het boek Geheimen van het tuinhuis van Rihana Jamaludin.

Hoe kies je een boek voor een ander? En hoe weet je of een boek geschikt is voor jezelf? Aan de hand van de flaptekst en de omslagillustratie legt Heleen haar keuze uit en licht Janneke haar eerste indruk toe.

De flaptekst:

Deze historische roman speelt zich af in 1870, in Suriname. Het is zeven jaar na de afschaffing van de slavernij, maar er is nog steeds veel ongelijkheid.
De zestienjarige Alexandra Belgrave groeit op in de kleurlingenelite. Een leven in slavernij is haar familie door hun witte voorouder bespaard gebleven, maar toch is het toekomstperspectief van Alex beperkt. Als meisje zal ze nooit kunnen studeren, hoe intelligent ze ook is. Tijdens de vakantie die ze samen met haar beste vriendin Jo op plantage Het Schoone Land doorbrengt, ontmoet ze Ernst Martzil, die in het geheim een machine aan het bouwen is. Hij zit niet direct te springen om een meisje dat hem daarmee wil helpen, maar dan merkt hij hoe slim en vindingrijk Alex is. Zouden Ernst en Alex met de nieuwe uitvinding hun eigen toekomst kunnen veranderen?

Heleen, waarom heb je dit boek voor Janneke gekozen?

Natuurlijk kon en wilde Janneke helemaal niet kiezen! Er was ook zoveel moois te vinden bij de Toverlantaarn. Behalve van fantasy houdt Janneke van historische boeken én verhalen die verteld moeten worden. Volgens mij is dit zo’n verhaal. Na de afschaffing van de slavernij is er nog steeds veel ongelijkheid in Suriname. De 16-jarige Alexandra heeft een witte voorouder, daardoor zijn haar directe familieleden geen slaven geweest. Toch merkt ze dat ze niet alles mag, studeren bijvoorbeeld, wat anderen wel mogen. Geheimen van het tuinhuis gaat over vriendschap, over denken in mogelijkheden. Ik ken Janneke als iemand die haar leerlingen graag leert denken in mogelijkheden. De prachtige omslag neemt je al mee op reis nog voor je het boek opengeslagen hebt. Ik hoop dat de reislustige Janneke zich mee laat nemen op reis naar Suriname!

Janneke, wat is je eerste indruk van dit boek?

De botanische omslag met het ouderwetse damessilhouet wekt meteen mijn nieuwsgierigheid. Ik hou namelijk enorm van exotische en historische verhalen waarin sterke vrouwen de hoofdrol spelen. Geheimen van het tuinhuis gaat over een eigengereid meisje dat haar toekomst in eigen hand wil nemen. Stoer! Het speelt zich af in een hele specifieke periode in de geschiedenis van Suriname, waar niet veel over geschreven is. Die nieuwe invalshoek, nauw verbonden met ons koloniale verleden, lijkt me boeiend. Vanwege de relevantie van het onderwerp en de feministische ondertoon stond deze coming of age-roman al een poosje op mijn To Be Read-lijstje. Kortom: dit boek past helemaal in mijn straatje. Goed gekozen!

No Exit – Maren Stoffels – Tip van Janneke

Thrillers en horror, veel tieners smullen ervan. Momenteel zijn het veelgelezen genres onder scholieren. Wie door de horrorbomen het moordbos niet meer ziet, kan misschien wat keuzehulp gebruiken. Persoonlijk ben ik erg gecharmeerd van het werk van Maren Stoffels. Eind april verscheen haar laatste thriller, No Exit, over een heropvoedingskamp voor pesters op een cruiseschip. De deelnemers krijgen bij aankomst een welkomstwoord te lezen: ‘Welkom bij No Exit. De plek voor jou, zodat anderen veilig zijn.’

Vesper stapt aan boord van een cruiseschip in de veronderstelling een paar dagen tot rust te kunnen komen en leuke dingen te doen. Samen met 49 andere kinderen komt ze er al snel achter dat ze niet naar een relaxt zomerkamp is gestuurd, maar naar een heropvoedingskamp. Het blijkt een kamp voor 50 pesters te zijn. Hun ouders zijn wanhopig en grijpen dit kamp aan als laatste strohalm. Of zoals de kapitein van het schip uitlegt: ‘Onderzoek wijst uit dat dit de effectiefste methode is om pesters met hun pestgedrag te laten stoppen.’

Hoe ze dat bereiken? Met een oog om oog, tand om tand-beleid. Zo cru als het klinkt, zo cru is het ook. Gedurende het hele kamp ondergaan de pesters als groep de streken die ze zelf hebben uitgehaald. Ze worden mishandeld en tegen elkaar uitgespeeld. En als daar perongeluk een pester bij om het leven komt? Dat maakt niet uit. Niemand zal een pester missen.

Je leert Vesper en haar nieuwe vrienden, Jonah en Gwen, kennen. Ieder met een eigen verhaal. Gwen beweert onschuldig aan boord te zijn, Jonah gaat erg ver om anderen te laten lachen en Vesper zelf heeft last van een rode waas sinds haar moeder is overleden. Gelukkig hebben ze elkaar, want ‘in een gevangenis, overleef je het niet alleen’. Hoewel ze erge dingen hebben gedaan, voel je je al snel begaan met het stel. Niemand wordt expres een pester, toch?

Wat precies de moraal van dit verhaal is, is me eerlijk gezegd niet helemaal duidelijk. Het is in ieder geval een spannend boek, dat je over een aantal interessante vraagstukken rondom pesten laat nadenken. Het roept discussie op. En het voeren van die discussie is misschien wel juist de oplossing tegen pesten. Blijf erover praten en probeer het te begrijpen zodat je het kunt voorkomen.

De toegankelijke schrijfstijl van Maren levert haar een breed lezerspubliek op. De zinnen zijn niet lang, het taalgebruik is niet ingewikkeld en de bladspiegel is ruim en overzichtelijk opgezet (wat bijvoorbeeld prettig is voor dyslecten). Het is al vroeg interessant voor jonge lezers (groep 8 en brugklas) die toe zijn aan een bloedstollend verhaal. Maar het is ook geschikt voor oudere (aarzelende) lezers. Het is prettig om op dit leesniveau eens een écht spannend boek te hebben, waarin ook 13+ers zich niet te veel betutteld voelen.

Ook Marens eerdere boeken Lockdown, Black Friday, Escape Room 2.0 en een aantal andere thrillers vielen om die reden in de onderbouw in goede aarde. Dus wie na No Exit de smaak te pakken heeft, kan nog even door met Stoffels andere jeugdboeken. Die Engelse titels vind ik persoonlijk een beetje afbreuk doen aan de kwaliteit en de taligheid van de boeken. Maar na even navraag te hebben gedaan bij wat leerlingen begrijp ik de keuze wel, want unaniem werd me medegedeeld: ‘In het Engels klinkt het veel spannender.’

Beleef de lente – Janneke

Ha Heleen!

Jij en ik zijn drukke fladderaars, voor de klas en daarbuiten. We houden van prikkels, we veroorzaken veel prikkels en zijn soms zelf overprikkeld. Meer dan eens raken we snel afgeleid – ‘hee kijk, daar vliegt een gans’- en we kunnen ons dan ook goed voorstellen hoe ook leerlingen soms last kunnen hebben van onder- of overprikkeling. Zo nu en dan doe ik daarom een klein experiment in de klas. Mijn laatste experiment heet: Beleef de lente.

Mensen die geen last hebben van onder- of overprikkeling kunnen zich soms maar moeilijk voorstellen dat afleiding niet altijd inhoudelijk is, à la ‘Wat zegt ze nou?’, maar ook heel vaak zintuiglijk kan zijn. Je voelt iets, je ruikt iets, je hoort iets, je ziet iets. Mijn ramen zijn in de klas daarom altijd open voor frisse lucht (zeker als een klas net terugkomt van gym). Krakende verpakkingen moeten in de tas blijven of worden aan het begin van de les in de prullenbak gedaan. En al mijn posters hangen recht en op kleur.

Het helpt me om zelf bij de les te blijven. Het risico op dwaalsporen is minder groot: ‘Vandaag gaan we aan de slag met spelling. Hee, wie ritselt daar? Eet je iets? Een Kinder Bueno! Ach, wat lief van je oma. Ik kreeg vroeger altijd Fruitella van de mijne. Jammer dat de automaat in de kantine zo duur is. Goed. Waar was ik gebleven? Help me even…’

Al een aantal maanden experimenteer ik daarom met sensorisch stressspeelgoed, zoals fidget cubes, tangle twisters en squishies. Oftewel, friemelmateriaal. Ik deel het zo nu en dan uit aan kinderen die dat tijdens de les kunnen gebruiken. Op diezelfde manier experimenteer ik ook met visuele prikkeling. Friemelen met doelloos materiaal of een kalm bewegend beeld schijnt overprikkelde kinderen rust op te leveren, zodat ze minder snel worden afgeleid. En het helpt onderprikkelde kinderen om niet weg te dromen, zichzelf te activeren en te concentreren.

Tijdens mijn keuze-uur zette ik in de winter daarom met enige regelmaat een knapperend haardvuur op het digi-bord. Het bleef tijdens die momenten verrassend rustig. Een vriendin uit het basisonderwijs raadde me onlangs Beleef de lente van de Vogelbescherming aan, waar ze 24/7 livestreams uitzenden van broedende vogels.

Nietsvermoedend zet ik tijdens een keuze-uur de zeearend weer eens aan op het digi-bord. Ze zit al weken te broeden op een nest in It Fryske Gea. Heel rustgevend. Maar dan ontstaat er onrust in de klas. ‘Ze zit op een kuiken!’ ‘Heet een baby-zeearend een kuiken?’ ‘Er komt een tweede!’ ‘Wow, Janneke kijk, er komt NU een tweede!’ Live kijken we naar de geboorte van een zeearend.

De klas voelt zich geroepen om een naam voor ze te verzinnen. Enthousiast verbind ik er een opdrachtje aan: ‘Verzin een allitererende naam’. Tja… ik geef nu eenmaal Nederlands. Na een gepassioneerde stemming komen we uit op zeearend Zaza en zeearend Zandkorreltje. Van de les is niets meer over, maar we hebben allemaal het gevoel dat we iets bijzonders hebben beleefd.

Een week later lijkt de rust te zijn wedergekeerd in het nest. Ik zet op verzoek van de klas de zeearend weer op en zie ze inderdaad rustig chillen in hun nest. Prima. We gaan aan het werk. Dan wordt er opeens een langgerekt ‘Ieeeehl’ door de klas geschreeuwd. Ik kijk verbaasd op en zie een klas vol grote ogen, een enkeling houdt z’n adem geschrokken in. Ik kijk naar het bord en zie hoe papa zeearend een bloederige homp veren in het nest heeft gesmeten. Papa en mama zeearend scheuren het beest uit elkaar en geven kleine reepjes roodkleurend vlees aan hun jongen.

Er wordt die les niet meer gewerkt. De brugklassers voeren opgewonden fluistergesprekken: ‘Waarom legt hij die kadavers in het nest? Gadver. Ik zou dat erbuiten leggen.’ Ik wil ze tot stilte manen, maar ben aangenaam verrast door z’n woordkeuze. ‘Kadaver’ klinkt zoveel mooier dan het door z’n vriend geopperde ‘dode vogel’. ‘Waar anders?,’ vraagt de vriend, ‘Als het niet in het nest ligt valt het toch op de grond?’ ‘Ik zou het aan een takje prikken. Wat vind jij, Janneke?’ ‘Tja,’ zeg ik. ‘Jij legt toch ook je snacks niet buiten op de stoep of in de boom?’ ‘Nee, maar ook niet midden in m’n bed.’ Goed punt, samen mijmeren we nog even over de functie van het nest. Is het hun huis of alleen hun bed?

Ik hoor mezelf nog zeggen: ‘Dat kadaver is door papa zeearend gewoon netjes in de keuken gelegd. Kijk maar, ze slapen aan de andere kant.’ ‘Inderdaad,’ knikken de beide 12-jarige mannen. Dat moet het zijn, het kadaver ligt in het keukentje. Dan realiseer ik me dat ik me voor de tweede week op rij totaal heb laten meeslepen door Beleef de lente. We hebben al twee keuze-uren grotendeels aan een prille zeearendfamilie besteed.

Hoe leuk dat ook moge zijn, ik neem me voor even geen klassikale experimenten meer te doen rondom overprikkeling. Ik moet eerlijk zijn.

Ik raak er te veel door afgeleid.

Een prikkelkus van mij, Janneke

PS. ‘Prikkelkus’, doet dat woord jou ook zo aan de kus van een bebaarde man denken? Of van een oude grijze tante…

Afbeelding: Vogelbescherming, livestream beleef de lente