Hoe was het op school?

Winactie: Heerestraat en Rozenlaan – Carlie van Tongeren

Een goed boek is, wat ons betreft, één van de leukste cadeaus die je kunt krijgen. Met de feestdagen voor de deur is het tijd voor cadeaus. Met onze adventskalender tellen we af tot de kerstvakantie en kun je elke week een ander mooi boek winnen.

Deze week kun je Heerestraat en Rozenlaan van de Nederlandse schrijfster Carlie van Tongeren winnen. Je hebt een week de tijd om te reageren via onze instagram-pagina. Op 3e advent, zondag 11 december 2022, maken we de winnaar bekend.

Klik hier om deel te nemen aan de wedstrijd

Wie de smaakvolle cover van dit boek bekijkt, begrijpt meteen waar deze jeugdroman over gaat: het ingewikkelde leven van een tiener met twee huizen. Nina’s ouders zijn net gescheiden. Dat levert ongewild een ander leven op in haar vaders nieuwe huis, met zijn nieuwe vriendin en haar best wel irritante kinderen. Maar ook haar oude huis voelt niet meer als het thuis dat het ooit was. Nina’s moeder loopt als een zombie in haar nachthemd rond en verdraagt de nieuwe situatie nauwelijks.

Alsof Nina nog niet genoeg aan haar hoofd heeft zit ze ook nog in haar examenjaar, besluit haar vader te hertrouwen en krijgt ze gevoelens voor haar stiefbroer. Met haar vriendinnen -de ene is streng gelovig en de andere is lesbisch- bespreekt ze goeie en minder goeie ervaringen met zoenen, sex en grenzen aangeven.

Wie van veel drama houdt, is bij Heerstraat en Rozenlaan aan het goeie adres. Hier en daar worden gevoelens en personages wel erg heftig uitvergroot, maar dat geeft wel een duidelijk inkijkje in de tegenstrijdige gevoelens en de loyaliteitsconflicten die bij een scheiding kunnen meespelen. Gescheiden ouders of niet, iedereen zal zich kunnen herkennen in De-Zo-Had-Het-Moeten-Gaan-Dialogen die Nina in haar dagboek schrijft. We hebben allemaal weleens een gesprek gehad waar je achteraf met spijt van bedacht dat je iets ánders had willen zeggen.

Heerestraat en Rozenlaan kreeg een aantal jaar geleden veel aandacht en werd destijds genomineerd voor de Jonge Jury Debuutprijs 2019. Schrijfster Carlie van Tongeren hoort inmiddels in het vaste rijtje populaire auteurs onder tieners. Ongetwijfeld weet dit leuke boek weer nieuwe lezers te boeien.

Ons leeftijdsadvies: 14+ | Uitgever: Blossom Books | Auteur: Carlie van Tongeren | Verschenen: 20 juni 2018

Niet gewonnen, maar wel nieuwsgierig geworden naar dit boek? Klik hier om het boek te bestellen.

Ivoren maan – Arienne Bolt – Tip van Heleen

“Al tienduizend jaar kijken mensen naar de nachthemel, op zoek naar richting. Hij schijnt zo helder dat hij het pad van een reiziger verlicht in de winternacht.”

Het prachtige omslag, gemaakt door Eveline Verburg, nodigde me uit Ivoren maan te lezen. Ivoren maan staat op de groslijst van de Jonge Jury, de groslijst is voor mij de bron van boeken die ik de komende tijd wil lezen en kinderboekwinkel De Toverlantaarn schuift me zo af en toe een leesexemplaar toe.

Arienne Bolt nam me, in haar eerste young-adult-roman, mee naar Zuid Afrika. Juno en Jan wisselden elkaar, als mijn gezelschap, af. Zij hadden elkaar in het vliegtuig al ontmoet en ik had gelijk al het vermoeden dat ze elkaar nog wel eens zouden tegenkomen. Hoe die ontmoeting er uit zou kunnen zien kon ik in dat vliegtuig nog niet voorspellen. Jan en Juno riepen in ieder geval voldoende spanning in elkaar op voor een zinderend weerzien.

“Hoe kun je iemand missen, terwijl diegene gewoon naast je zit?”

Een gedroomde reis naar Zuid Afrika was het voor zowel Jan als Juno niet. Jan werd door zijn vader naar de gamefarm van diens broer gestuurd, nadat hij thuis een dramatisch ongeluk had veroorzaakt. Juno ging naar haar oudere zus, die als beginnend dierenarts in een natuurreservaat werkte. Ook zij werd min of meer gestuurd om haar ouders wat ruimte samen te geven in de laatste levensfase van haar vader. De twee jongeren hadden niet alleen te kampen met de thuisfrustraties, die ze in hun reisbagage hadden meegenomen. De natuur, de omgangsvormen en lokale gewoontes confronteerden ze hard met de principes die ze zelf ontwikkeld dachten te hebben.

Ik waande me in Zuid Afrika, al ben ik er nooit geweest. Ik voelde het stof in mijn neus prikken, voelde het kleven van bloed aan de stof van kleding en rook de doordringende lucht van een rottend olifantenkadaver. De korte zinnen maken Ivoren maan makkelijk te lezen en de beschrijvingen, ook van grote vraagstukken, zijn eenvoudig. Juno is, met haar voortdurend wisselende stemmingen, een echte puber. Jan is duidelijk wat verder in zijn ontwikkeling, wat hem voor Juno waarschijnlijk extra aantrekkelijk maakt. De geadviseerde leeftijd van 15+ kan, denk ik, gerust met een paar jaar naar beneden gebracht worden.

“Ik ben een reiziger”

Ivoren maan heeft me geboeid met de mooie natuurbeschrijvingen, met principiële kwesties en met de ontwikkelingen in persoonlijke relaties. Een aantal ontmoetingen, zoals die met de oude dame in het vliegtuig had ik wel willen herbeleven en op een uitspraak als “Ik ben een reiziger” had ik nog wel door willen filosoferen. Het verhaal is voorspelbaar, maar met zulke intense problemen is dat misschien ook wel heel geruststellend.

Op de website van Lemniscaat vind je een fragment en lessuggesties bij het boek. Klik hier om dit te bekijken.

Winactie: Match – Buddy Tegenbosch

Nu het WK voetbal is begonnen leek een voetbalboek ons toepasselijk. Deze week kun je Match van de Nederlandse schrijver Buddy Tegenbosch winnen. Je hebt een week de tijd om te reageren via onze instagram-pagina. Op 2e advent, zondag 4 december 2022, maken we de winnaar bekend.

Klik hier om deel te nemen aan de wedstrijd

Zoals Jim en Jabbar iedere voetbalwedstrijd dichter bij hun einddoel komen: profvoetballer worden bij PSV. Zo heeft Izzy, Jims zusje, haar eigen wedstrijd uit te vechten met haar ziekte. De titel Match is daarom tweeledig. Het boek bestaat uit drie delen: eerste helft, tweede helft en blessuretijd. Een metafoor voor het leven van vier tieners die, ieder op hun eigen manier, leren om te gaan met de hoogte- en dieptepunten uit hun leven. Dingen die tegelijkertijd naast elkaar kunnen bestaan. ‘Er is ruimte genoeg voor alles.’

Schrijver Buddy Tegenbosch heeft een neus voor spannende onderwerpen en schreef met Match het prijswinnende boek van de Jonge Jury 2020. Hij is piloot en schrijft zijn boeken wanneer hij in het buitenland in hotelkamers verblijft. Terugdenkend aan zijn eigen jeugdjaren weet hij precies wat een boek nodig heeft om ook de aarzelende lezers te boeien en vast te houden. Buddy schrijft vlot, met sterke dialogen en helder taalgebruik. Niet te veel poespas, maar wel met genoeg verbeeldingskracht. Niet te dik, maar ook zeker niet te dun.

Is dit boek alleen geschikt voor voetballiefhebbers? Zeker niet. Het gaat naast voetbal ook over vriendschap, tegenslagen, opgroeien en dromen. Lezers kunnen zich identificeren met de ambitieuze binnenvetter Jim, de stoere grappenmaker Jabbar, de aantrekkelijke trouwe vriendin Lola of de dappere en vroegwijze Izzy.

Ons leeftijdsadvies: 13+ | Uitgever: Van Goor, Best of YA | Auteur: Buddy Tegenbosch | Verschenen: 21 juni 2019

Niet gewonnen, maar wel nieuwsgierig geworden naar dit boek? Klik hier om het boek te bestellen.

Leidend onderwerp – Heleen

Hai Janneke,

Het hoogtepunt in ons curriculum is toch altijd grammatica! Aan het nut van het leren van dit kunstje kun je twijfelen, daar sluit ik me dan van harte bij aan. Dat grammatica nog iets heel anders kan betekenen voor de lessen Nederlands beleefde ik nog niet zo lang geleden.

Wat helpt is je leerlingen deelgenoot te maken van je weerzin tegen grammatica. Een schepje er bovenop kan heus geen kwaad. Om de materie een beetje kleur en betekenis te geven spelen situaties in de klas altijd een rol in mijn grammaticalessen. De namen van leerlingen in oefenzinnen helpen bij het alert blijven. Je wilt toch weten waar het over gaat als jouw naam genoemd wordt.

Wie er precies met deze heldere ingeving kwam, weet ik niet meer, maar het gebeurde bij het uitleggen van het lijdend voorwerp. “Een voorwerp is toch een ding, mevrouw?” “Ja, dat klopt, scherp van je.” “Maar dan klopt het dus niet!” “Kun je dat uitleggen?” “Nou, als je vraagt wie of wat plus werkwoordelijk gezegde plus onderwerp, dan kan er toch niet altijd een voorwerp uitkomen? Dan zou je alleen moeten vragen wát plus werkwoordelijk gezegde plus onderwerp. Anders is het niet altijd een voorwerp en het heet het lijdend voorwerp.”

Na een goed verhaal over dat grammatica waarschijnlijk bedacht is met een wiskundig brein, probeer ik weer verder te gaan met de les. “Een wiskundig brein is voor mij niet te volgen, dus zullen we het maar gewoon accepteren?” Misschien was het het woord accepteren waardoor plotseling meer puberbreinen ontwaakten. “We snappen het denk ik veel beter als we nieuwe afspraken maken. Het onderwerp bepaalt wat er gebeurt in een zin, toch? Dan kun je die toch veel beter het leidend onderwerp noemen?” Er wordt instemmend geknikt. “En als je een leidend onderwerp én een lijdend onderwerp hebt begrijpen we het echt veel beter, mevrouw.”

“Wat het ook veel makkelijker zou maken is dat u gewoon de zinnetjes uit het boek gaat gebruiken.” “Ja, zo’n zinnetje dat we bij de Albert Heijn een grote zak chips kopen, maakt ons eigenlijk alleen maar in de war.” “Ja, want bij de Appie koop ik bijna nooit chips en al helemaal niet met hém, meestal gewoon frikandelbroodjes.” ”Óf chocoladekoekjes, maar dat is vooral als ú er om vraagt.” “Zijn er eigenlijk nog koekjes, daar heb ik best wel zin in, of heeft u die weer allemaal zelf opgegeten?”

“Mevrouw Zoethout geeft alle leerlingen een chocoladekoekje, dát zou een mooie oefenzin zijn.” “Mevrouw Zoethout is dan het leidend onderwerp en een chocoladekoekje is dan het lijdend onderwerp.” “Maar het is toch ook wel zielig als ze die koekjes allemaal uit moet delen, dan zou Mevrouw Zoethout ook wel het lijdend onderwerp kunnen zijn.” ”Kunnen er eigenlijk wel twee lijdend onderwerpen in een zin staan, terwijl er dan geen leidend onderwerp is?”

Terwijl ik een pak chocoladekoekjes openmaak bedenk ik me dat het in ieder geval gelukt is de leerlingen alert te laten zijn. Ik heb ook zomaar het gevoel dat ze deelgenoot geworden zijn van een grammaticahoogtepunt. Dat een wiskundig brein dat misschien toch iets anders bedoeld had, accepteer ik met mijn mond vol.

Hee en hoe is het daar op je mooie school? Mag je daar wel op chocoladekoekjes trakteren of maak je speciaal glutenvrije banaankokosbaksels? Het wordt toch de hoogste tijd dat ik eens bij je kom kijken!

Voor nu knuffels uit het hoge Noorden!

Liefs Heleen

Afbeelding: Rutger bakt – ‘Chocolade koekjes’ uit de Koekjesbijbel.

Winactie: Moordgids voor lieve meisjes – Holly Jackson

Deze week kun je Moordgids voor lieve meisjes van Holly Jackson winnen. Je hebt een week de tijd om te reageren via onze instagram-pagina. Op 1e advent, zondag 27 november 2022, maken we de winnaar bekend.

Klik hier om deel te nemen aan de wedstrijd

Moordgids voor lieve meisjes is het eerste deel van een populaire boekenreeks die viral ging op tiktok. Het gaat over Pippa Fitz-Amobi, een doodgewoon meisje dat in dit deel nog scholiere is. Ze doet voor haar profielwerkstuk onderzoek naar de knappe en populaire Andie Bell. Vijf jaar eerder werd Andie in haar examenjaar door haar vriendje vermoord. Het vriendje pleegde vervolgens zelfmoord en alle inwoners van het plaatsje Little Killton bleven geschokt en onwetend achter. Nog altijd is onduidelijk wat er precies is gebeurd.

Deze ‘moordgids’ is een bloedstollende thriller over een tiener die op onderzoek uitgaat en al snel verstrikt raakt in haar eigen project. Ze ontdekt geheimen die het daglicht niet verdragen. En er is duidelijk iemand die deze geheimen liever verborgen had willen houden.

Hoewel de ‘lieve meisjes’ worden benoemd in de titel van het boek, is het absoluut geen meisjesachtig verhaal. Het is geschikt voor dames én heren. Liefhebbers van Mel Wallis de Vries kunnen hun hart ophalen. Deze spannende boekenserie smaakt ongetwijfeld naar meer en is geschikt voor iedereen die zin heeft in een spannende page turner.

Ons leeftijdsadvies: 14+ | Uitgever: Volt | Auteur: Holly Jackson | Vertaler: H. C. Kaspersma | Verschenen: 3 februari 2022

Niet gewonnen, maar wel nieuwsgierig geworden naar dit boek? Klik hier om het boek te bestellen.

Joe Mellow – Cees van den Berg – Tip van Janneke

Vaak denk ik verlangend terug aan afgelopen zomer, toen ik op vakantie was in New Orleans. De stad waar de jazz geboren is. Toen ik het boek Joe Mellow zag staan, een jeugdboek over een oude jazzmuzikant uit Nola, werd ik uiteraard meteen nieuwsgierig. Is het mogelijk om de dikwijls onbegrepen jazzmuziek toegankelijk te maken voor de jeugd? Schrijver Cees van den Berg bewijst dat dat kan.

Van den Berg is zelf muzikant. Hij speelt basgitaar, contrabas en schrijft daarnaast sinds 2016 ook kinderboeken. In zijn eerder verschenen kinderboek Lotje Later stond de viool centraal en in Joe Mellow gaat het om een beroemde saxofonist en de drummende tiener Orlando. De vader van de verlegen Orlando belandt in het ziekenhuis na een bedrijfsongeluk. Orlando is ervan overtuigd dat zijn vader uit zijn coma zal ontwaken als hij zijn favoriete jazzheld Joe live zal horen spelen. Wanneer Joe naar Nederland is gekomen wacht Orlando een grote teleurstelling. Joe blijkt niet te zijn op wie hij had gehoopt.

Meer nog dan over jazzmuziek, gaat het boek Joe Mellow over hoe iedereen zijn of haar eigen uitdagingen in het leven onder ogen moet komen. Orlando is een muzikale maar ook faalangstige jongen, die vaak niet uit zijn woorden kan komen. Joe Mellow was ooit een gevierd muzikant, maar kijkt inmiddels terug op een leven waarin hij wellicht andere keuzes had kunnen en moeten maken. Zowel Orlando als Joe uiten zich met woorden vaak onhandig, maar met muziek des te beter.

Hier en daar worden thema’s aangestipt en niet uitgewerkt. Zo wordt een kort racistisch perspectief op de muziekbranche benoemd en zijn er pesterijen op school zonder duidelijk motief. Persoonlijk had ik dat graag uitgewerkt willen zien, maar aan de andere kant wordt het verhaal ook wel weer overzichtelijk nu die zijsporen niet zijn bewandeld.

Ik heb een kleine allergie voor volwassen schrijvers die proberen gedachten op te schrijven alsof ze zelf nog kind zijn en daarbij taalgebruik hanteren dat niet echt tienereigen is. Eerlijk gezegd heeft Cees daar ook een een handje van. Maar zolang het je niet stoort dat een dertienjarige dingen zegt en denkt als ‘noordelijk halfrond’, ‘piekhaar’, ‘uitgaverapport’ of ‘ongelikte beer’, is het zeker een meerwaarde dat dit boek vanuit een ik-perspectief wordt geschreven. Waardoor we niet alleen goed meekrijgen wat Orlando voelt rondom de zorgelijke situatie van zijn vader of zijn faalangstige momenten, maar ook een kijkje krijgen in de dwarrelgedachten van een tiener die de hele dag muziek en ritmes in zijn hoofd hoort.

Hoewel het leeftijdsadvies -vermoedelijk vanwege de thematiek- wordt aangeraden als een 15+ boek, ben ik van mening dat het eerder een 12+ boek is. De zinnen zijn kort en de woorden zijn niet moeilijk. De korte hoofdstukken hebben allemaal een zorgvuldig afgebakende verhaallijn, waardoor je geen lange spanningsboog nodig hebt om je aandacht erbij te houden. Wat de thematiek betreft… het dealen met een comateuze vader wordt in het boek ook ondergaan door een dertienjarige, inclusief het dertienjarige perspectief, dus daar hoef je geen 15+ voor te zijn. Ongeacht de leeftijd van de lezer, twaalfjarig of zo oud als ik, wordt bovenal duidelijk dat de liefde voor muziek leeftijdloos is.

Groente met een O: Aubergine! – Janneke

Lieve Heleen,

Vorig jaar ontdekte ik in jouw taalspelletjeskast een door mij al lang vergeten klassieker. Het groeide uit tot mijn favoriete spel tijdens verloren lesminuten. Ik besloot het mezelf cadeau te doen deze zomer. Sindsdien is het onderdeel van mijn basisuitrusting op school.

Geloof het of niet, maar het goeie ouwe Pim Pam Pet is en blijft een klapper. Zowel bij mij, als bij m’n leerlingen. Regelmatig beloof ik ze een paar spelminuten aan het einde van de les, mits ze goed hebben doorgewerkt.

Doorgaans stel ik onder begeleiding van Het Rad van Fortuyn-muziek een assistent aan die aan het rad(je) mag draaien en dubieuze antwoorden controleert. We gaan deze keer goed van start. Een schrijver met een A: Annie M.G. Schmidt. Iets wat geluid maakt met een B: Bladblazer. Hoppa! Dan komt ‘een groente met een o’ voorbij en in het heetst van de strijd schreeuwt een leerling: ‘Aubergine!’ Er valt een verwachtingsvolle stilte, gevolgd door gegrinnik.

‘Mijn hemel. Wie. Was. Dat?’ vraag ik diep geschokt. ‘Ik niet, ik niet!’ gillen de jongens en meisjes voor m’n neus, terwijl ze de schuldige aanwijzen. ‘Ja, ik ben dyslectisch. Ik weet zulke dingen niet hoor,’ grijnst hij schouderophalend. ‘Ja, ik ook,’ ik wuif zijn excuses weg. ‘Maar kom op… aubergine met een o?! Wie nog één keer zo’n soort antwoord durft te roepen, plak ik achter aubergine-kleurig behang.’ Even later moet er een huisdier met een K worden genoemd. De mogelijkheden zijn eindeloos: kat, konijn, karper, koe, krekel… ‘Cavia!’ roept een meisje uit een ander team. Ik zet de muziek weer uit, ik zucht diep: ‘Dames en heren. Mijn hart huilt.’

Wanneer de hilariteit een beetje is bedaard, vragen de leerlingen om nog één laatste ronde, ‘want anders wordt het deels gelijkspel’. ‘Vooruit nog eentje dan,’ geef ik toe. ‘Maak me trots. Dit laatste kaartje levert drie extra punten op. Alles in de einduitslag kan nog veranderen.’ Ik zet de muziek weer aan, ik pak een kaartje: ‘Iets dat groeit. Ik herhaal. Iets dat grrrrrrroeit.’ Ik hoor hoe mijn assistent het wieltje draait, het tikken houdt op, de letter is gekozen. Nog niets vermoedend brult hij met een showstem: ‘Met een P!’

‘PIEMEL!’ Met zijn vuisten in de lucht springt mijn dyslect in de lucht. ‘Jaaaa, piemel is goed, hè Janneke?! Zeg dat het goed is!’. Welja, denk ik dan, waarom ook niet? ‘Jazeker. Bravo!’ roep ik geamuseerd. ‘En daarmee heeft het piemelteam gewonnen!’. De andere leerlingen lachen en het piemelgroepje doet een uitbundige vreugdedans, alsof ze zojuist het WK-voetbal hebben gewonnen.

‘Goed, luister,’ zeg ik tot slot, terwijl ik de bulderlachende klas tot kalmte maan. ‘Ik wil de heren graag feliciteren met deze schitterende overwinning tijdens de PimPamBattle en daarmee sluit ik deze les af.’ Onder begeleiding van een bescheiden applaus staan ze op om naar de deur te lopen. ‘O ja, nog één ding,’ zeg ik tegen de berugzakte ruggen, ‘Volgende keer besteden we aandacht aan het hoofdstuk spelling.’

Liefs! Janneke

Nachtvlucht – Eva Burgers – Tip van Heleen

Nachtvlucht, een spannend verhaal over vriendschap en pijn van vroeger.

“Aan het eind van een felverlichte tunnel zag ik ineens een donkere gedaante opdoemen. Ik hield mijn adem in, vertraagde mijn pas en focuste mijn blik op de persoon tegenover me.”

Nachtvlucht vertelt het verhaal van vier vrienden die op onderzoek gaan als de oom van één van hen, Oliver, is aangevallen. De dreiging komt dichtbij. Ook in het vakantiehuisje, waar ze zich terugtrekken om hun onderzoek op een veilige stand voort te kunnen zetten, voelen ze zich niet veilig. De aanval op de oom lijkt een link te hebben met mensen uit een crimineel circuit, waar de vrienden tijdens een vorig mysterie mee geconfronteerd werden.

Nachtvlucht is het tweede deel van de serie jeugdthrillers waarin Rebel, samen met haar vrienden Lilly Linn, Kai en Oliver, op onderzoek gaat. Dit verhaal is afzonderlijk te lezen zonder het eerste boek, Afslag Zuid, gelezen te hebben. Er wordt verwezen naar wat de vrienden eerder met elkaar beleefden, maar vooral als achtergrondinformatie en niet noodzakelijk om Nachtvlucht te begrijpen.

Door de wisselende perspectieven, monologen uit 1976, ‘ondertussen bij de recherche’ en de actuele ontwikkelingen door de ogen van Rebel, was mijn hoop op een literaire uitdaging misschien wat te hoog gespannen. Vooral de, schuingedrukte, scenes uit 1976 maakten me nieuwsgierig en leidden naar een verrassend plot. De logica van de, heel menselijk neergezette, rechercheurs vond ik wel wat erg eenvoudig en de beslissingen die er genomen werden op het knullige af. Het mysterie staat centraal en ik had het interessant gevonden nog meer mee te krijgen van de ontwikkeling van de karakters van Rebel en haar vrienden.

Ik denk dat ik een lezer ben met een bovengemiddeld leesniveau, ik schrijf zelf, ben kritisch en nog docent Nederlands ook. Vooral dat laatste, al zou mijn zure vorige alinea misschien anders doen vermoeden, maakt dat ik enthousiast ben over Nachtvlucht. Veel van ‘mijn’ leerlingen hebben de lezer in zich nog niet ontdekt. Ze denken dat lezen saai en moeilijk is. Juist voor deze leerlingen zou Nachtvlucht een verrassing kunnen zijn. De spanning in het boek is zo opgebouwd dat je wel door wilt lezen. De zinnen zijn niet te lang en met vaart geschreven en het boek is zeker geen enorme pil. De karakters en thema’s zijn herkenbaar. 13+ Is een geschikt leeftijdsadvies. De hoofdpersoon is 17 en doet veel meer dingen op eigen houtje dan de gemiddelde 13-jarige, maar is prima te volgen.

Nachtvlucht staat op de groslijst van de Jonge Jury. Op onze school organiseren wij graag leesprojecten rond de Jonge Jury. We stimuleren leerlingen kennis te maken met nieuwe jeugdliteratuur en proberen zelf ook op de hoogte te zijn van de laatste ontwikkelingen. @Ulbemediatheek (de instagram-pagina van onze mediatheek) wees me op Nachtvlucht en ik las het in één adem uit.

Soms vergeet ik mijn rol – Heleen

Lieve Janneke,

Heb jij ook wel eens dat je bijna vergeet welke rol je ook alweer speelt? Ben je de docent, de betrokken lerares, het mens of…

Eén van onze leerlingen, Thisev uit klas vier kader, heeft kort geleden slecht nieuws gekregen. Hij moest, na ruim vier jaar, het asielzoekerscentrum in Sint Annaparochie verlaten. Hij, zijn ouders, oudere broer en jongere zusje, moesten vertrekken naar een zogenaamde gezinslocatie. Daar hebben zij nóg minder vrijheid en bovenal nog minder uitzicht op een vrij en veilig leven. Thisev vluchtte in 2018 vanuit Sri Lanka, via Zwitserland naar Nederland. Met Ter Apel als tussenstop kwam hij terecht in Sint Annaparochie. Het AZC staat aan de weg naar onze school. Hier leerde hij onze taal spreken en maakte hij kennis met onze merkwaardige gebruiken en omgangsvormen.

Thisev doet dit schooljaar eindexamen vmbo-kader, tenminste… als hij dan nog in Nederland is. Hij heeft een print gemaakt van de opleidingen die hij wil gaan volgen om zijn doel te bereiken. Maar in een week tijd kan er veel veranderen. Vlak voor de herfstvakantie, jij had een weekje later vakantie dan ik, had ik Thisev en zijn broer Sandav bij mij thuis uitgenodigd. Ze wisten toen nog niet zeker dat ze overgeplaatst zouden worden naar het AZC in Burgum en waren erg gespannen. Misschien vergat ik wel even mijn rol, toen ik ze bij mij thuis uitnodigde. Misschien had ik het moeten houden bij taalsteun, les en af en toe een luisterend oor.

Na het gesprek met Thisev en Sandav, bij ons aan de eettafel, heb ik de pers benaderd. We hebben het verhaal van de familie verteld bij Omrop Fryslân. Natuurlijk hoopten we stiekem dat er iemand op zou staan die de beslissing wilde nemen de toekomst van deze kinderen veilig te stellen. Helaas werd de dag erna de familie, als waren ze gevaarlijke criminelen, in een gepantserd busje naar Burgum gebracht. Daar wonen ze nu met nog twee andere gezinnen in een huis en eigenlijk mogen ze de gemeentegrens niet over. Na wat telefoongesprekken is gelukkig afgesproken dat Thisev bij ons op school kan blijven en ook Sandav kan verder met zijn stage. Thisev reist met de bus en krijgt een rustige plek op school om zijn huiswerk te maken. ‘Thuis’ in Burgum is het, met 12 mensen in een huis, eigenlijk te druk om zich te concentreren.

In de gesprekken die ik voerde met en over Thisev en zijn familie heb ik me regelmatig geschaamd. Ik schaam me er soms voor dat ik , als Nederlandse, onderdeel ben van een systeem waarin er op deze manier met kinderen omgesprongen wordt. Hoe kan het zijn dat we gezinnen met kinderen meer dan vier jaar met z’n vijven in een caravan laten wonen tussen allerlei mensen die óók getraumatiseerd zijn… Hoe kan het zijn ze als boeven worden afgevoerd en overgeleverd zijn aan een systeem dat ze niet begrijpen, aan mensen die hun verhaal niet begrijpen?

Het is niet aan mij om te beoordelen of dit gezin in Nederland kan blijven, volgens de geldende procedures. Ik heb nou eenmaal verstand van andere dingen en het is vast beter als ik de onduidelijkheid niet nog groter maak. Waar ik wél verstand van heb, of in ieder geval hart voor heb, zijn kinderen. Déze kinderen heb ik leren kennen als vriendelijk en hardwerkend. Ik gun ze een toekomst in vrijheid en veiligheid. Alle kinderen hebben recht op een toekomst en, welke rol ik dan ook heb, daarover houd ik me niet stil!

Liefs Heleen

Wil je meer weten over de situatie van Thisev? Bekijk hier de mini-reportage van Omrop Fryslân.

De storm van de echo’s – Christelle Dabos – Tip van Janneke

Nu de herfst begonnen is en de donkere maanden weer in aantocht zijn, is het tijd voor een boekenreeks waar je de hele winter mee op de bank kunt kruipen. De fenomenale spiegelpassante-reeks van Christelle Dabos is er zo eentje. Het laatste deel van deze Fantasy-serie is deze maand verschenen: De storm van de echo’s.

Christelle Dabos is in Frankrijk dé YA-bestseller schrijfster van dit moment. Toen uitgeverij Luitingh-Sijthoff besloot om De spiegelpassante naar Nederland te halen keek ik al een tijdje naar deze serie uit, omdat ik vernam dat het de ene na de andere jeugdliteratuurprijs won in onze buurlanden. Het maakte, zonder twijfel, alle verwachtingen waar. De liefhebbers van Harry Potter en Alice in Wonderland kunnen vier delen lang smullen.

Zoals de naam al doet vermoeden wordt er bij De spiegelpassante door spiegels gereisd. De wereld bestaat uit zwevende arken -vergelijkbaar met grote en kleine werelddelen- die in het universum zweven. Ieder met een eigen cultuur, klimaat en magie. In het eerste deel De ijzige verloofde is de eigenzinnige Ophelia uitgehuwelijkt aan Thorn, een reusachtige en kille man van een andere clan. Ophelia verhuist naar de ijzige ark van haar verloofde. Vanaf dat moment rolt ze in een leven vol intriges, politiek en vuile spelletjes. Haar gave om met haar handen de geschiedenis van voorwerpen te kunnen lezen wordt uitgebuit en langzaam ontrafelt ze de ware reden van haar gearrangeerde huwelijk. Wanneer er in de latere delen mensen verdwijnen en arken instorten, komen Ophelia en Thorn samen een gruwelijk geheim op het spoor. In De storm van de echo’s naderen we de ontknoping van hun zoektocht naar elkaar en hun poging om het noodlot van de arken te keren.

Je moet je aandacht er goed bij houden, om alle complexe verhaallijnen te kunnen onthouden en begrijpen. Des te fijner is het dat deel 4 begint met een kort overzicht van de personages die er toe doen. De parallelle universums, complottheorieën en magische schemerzaken slaan je om de oren. En ondertussen maken we kennis met een reeks ongepolijste, ruwe en tegelijkertijd aandoenlijke personages. Geen doorsnee helden of standaard schurken. Een gemêleerd gezelschap vol tegenstrijdige gevoelens en herkenbare drijfveren.

De vier delen zijn niet goed los van elkaar te lezen. Daarvoor is het verhaal te ingewikkeld. Je voelt het vast al aankomen: ik raad jullie eigenlijk de complete reeks aan. Ik ben me ervan bewust dat sommige mensen er tegenop kijken wanneer er meteen al zoveel delen klaarliggen, maar ik val zelf onder een hele andere categorie, namelijk: de lezers die des te meer genieten van een boek, wanneer je weet dat er nog zoveel moois op je te wachten ligt.

Waar deel 1 (De ijzige verloofde) nog vooral bestaat uit world-building en het introduceren van de personages, kondigt in deel 2 (De vermisten van Maneschijn) het grote, overkoepelende drama zich pas echt aan. In deel 3 (Het geheugen van Babel) krijgt dat drama concrete vormen, maar blijf je als lezer zitten met die ene grote vraag: hoe moet dit ooit worden opgelost? En in deel 4 (De storm van de echo’s) giert vanaf bladzijde één de spanning door je lijf tijdens het lezen, vanwege de naderende ontknoping. Ondertussen maken we in elk deel ook kleinere avonturen mee, zien we Thorn langzaam ontdooien en zien we Ophelia van een verlegen meisje uitgroeien tot een zelfbewuste vrouw.

Ik moet eerlijk zijn: het einde van deze magistrale boekenreeks stelt zeker niet teleur, maar smaakt nog steeds naar meer. Al dagen loop ik met onopgeloste vraagstukken rond en vraag ik me af hoe het verder zal gaan met de personages waar ik zo van ben gaan houden. Christelle Dabos is geen zoetsappige schrijfster, dus je kunt er niet van op aan dat het met iedereen goed af zal lopen. In het bijzonder wil ik ook nog even mijn complimenten uitspreken voor de uitstekende vertaling van Eef Gratama. Bij een taalvirtuoos als Dabos, staat of valt een anderstalige versie met de vertaling.

Kortom, met een enthousiaste waterval van woorden probeer ik jullie uit te leggen wat ik van De spiegelpassante vind, terwijl het eigenlijk in één woord is uit te leggen: adembenemend.