Hoe was het op school?

Hiep hiep! – 100 berichten en 1300 volgers

Lieve leukste lezers!

Volgersaantallen gaan altijd wat op en neer, maar vanavond tikken we voor het eerst de 1300 volgers aan op onze instagram-pagina. En dat valt precies samen met ons 100e bericht.

We zijn trots en blij dat we na ruim een jaar een blog hebben waar wij zelf en verrassend veel anderen plezier aan beleven. Via deze weg willen we al onze volgers en lezers bedanken voor jullie support en leuke reacties!

Deze foto is gemaakt tijdens de Nacht van de Poëzie in Tivoli Vredenburg, waarvan de Nachtregel (een dichtregel die centraal staat gedurende de avond) niet toepasselijker had kunnen zijn:

“Zullen wij confetti van onszelf maken en gaan dwarrelen, feestelijk en ongericht“
– Eva Gerlach, optredend dichter en ‘nachtveteraan’

Feestelijke groetjes van ons, Janneke & Heleen

Inspiratie voor herfstachtige dagen – Luistertips

De koude en regenachtige maanden staan voor de deur. Wat is er dan fijner dan om met een boek op de bank te kruipen? Nou… wij vinden het dus óók erg gezellig om een leuke podcast te luisteren terwijl we in huis aan de slag zijn met -noem eens iets- nakijken, knutselen, koken. We delen graag een paar van onze favoriete podcasts met jullie.

Heb je ook iets leuks geluisterd waardoor je geïnspireerd bent geraakt? Laat het ons weten.

De Grote Vriendelijke Podcast – Bas Maliepaard & Jaap Friso

De GVP is inmiddels al een gevestigde naam in kinderboekenland, maar toch brengen we hem graag nog even onder de aandacht. Niet in de laatste plaats omdat op dit moment de stembussen weer open zijn voor de Grote Vriendelijk 100 editie 2023, een verkiezing die inmiddels voor het derde jaar op rij wordt gehouden onder de luisteraars. Er wordt een lijst van 100 kinderboeken samengesteld met daarop de allermooiste kinderboeken die ooit geschreven zijn. Je kunt nog stemmen tot 5 november 2023. Wij delen onze lijstjes binnenkort op onze socials. Stemmen op de GVP begint voor ons al net zo’n traditie te worden als stemmen op de Top2000.

De GVP is dus een podcast voor volwassenen over kinderboeken, waarin recensenten Bas en Jaap vertellen over recent verschenen titels die hen zijn opgevallen. Wij kunnen het erg waarderen dat het geen jubelpodcast is, maar dat de heren -zonder onaardig te zijn- ook vertellen wat ze minder geslaagd vinden aan een boek. Ze geven daarnaast het laatste (kinder)boekennieuws en interviewen schrijvers en illustratoren.

Hoe overleef ik de podcast? – Francine Oomen

Onlangs verscheen Hoe overleef ik alles wat ik niemand vertel, een boek voor ex-pubers over volwassen worden. Het is een razend groot succes, de eerste 65.000 exemplaren zijn de deur uit gevlogen. Francine deed voor dit laatste deel veel onderzoek en liep daarbij tegen veel grote thema’s aan die extra aandacht verdienen. Ze besloot een podcast te maken waarin ze deze thema’s stuk voor stuk in losse afleveringen bespreekt en gaat erover in gesprek met twintigers en dertigers.

Janneke is zelf een dertiger en had deze podcast goed kunnen gebruiken toen ze net op kamers was. Heleen heeft kinderen die net op eigen benen staan. We kunnen ons goed voorstellen dat Francines interviews veel jongvolwassenen kunnen helpen en inzicht kunnen verschaffen aan diegenen die met jongvolwassenen werken. Het is leuk dat er naast de gebruikelijke struggles ook eens aandacht is voor typische millenial-problematiek.

De Taalstaat – Frits Spits

De Taalstaat is inmiddels een gouwe ouwe, maar nog altijd even leuk. Het programma is op zaterdagochtend te beluisteren op NPO Radio 1, maar is ook als podcast te beluisteren. Het belicht allerlei facetten van het Nederlands, waaronder nieuw vocabulaire, vergeetwoorden, uitspraakkwesties en de bijzondere taal van grote stilisten als Tommy Wieringa. Ook is er een jaarlijkse verkiezing voor ‘Beste docent Nederlands van het jaar’.

De Taalstaat is bedacht en wordt gepresenteerd door Frits Spits, bekend van zijn vele succesvolle radioprogramma’s over muziek en taal. Hij studeerde ooit Nederlands en heeft zelfs een aantal jaar voor de klas gestaan. Met veel enthousiasme en positiviteit brengt Frits zijn liefde voor taal over op zijn luisteraars. Heleen was altijd al erg gecharmeerd van Frits Spits en wordt op leuke nieuwe ideeën gebracht wanneer ze naar de Taalstaat luistert. Inmiddels is Janneke ook fan.

Taalpolitie – Thomas van Luyn

De Taalpolitie begon ooit met de Taalofficier Phillip Freriks, maar deze functie is inmiddels overgedragen aan cabaretier Thomas van Luyn. De Taalpolitie zegt het volgende over zichzelf: ‘De Nederlandse taal is net als de poolkappen: schitterend, maar als we er zo mee omgaan is er straks niks meer van over. We dienen daarom zo snel mogelijk het taalgevoel en -plezier van de Nederlander op te krikken.’

In iedere uitzending wordt een ontwikkeling in de Nederlandse taal of een taalfout besproken. Ze zoomen in op de gebruikers, de herkomst en het correcte gebruik van het woord/het fenomeen/het spreekwoord/de uitdrukking/de spellingsregel. Het zijn grappige korte verhaaltjes met een educatief karakter. Leuk om zo nu en dan tijdens de Nederlandse les te gebruiken!

‘Ik lig er wakker van’ – Janneke

Lieve Heleen,

‘Ik lig er wakker van,’ zegt hij met een zorgelijke blik. Met de brugklassers ben ik op excursie naar het Geofort, waar we workshops krijgen over (het behoud van) de aarde. Een leerling vertelt aan de workshopbegeleider dat hij zich heel erg zorgen maakt over het klimaat. Hij vraagt zich hardop af waarom de politiek zo weinig rekening houdt met de toekomst van de kinderen in dit land. ‘Ik ben bang dat ons land onder water komt te staan, dat de ijsberen uitsterven en dat er steeds meer plekken op aarde zullen zijn waar het te heet en te vervuild is om te wonen.’

De workshopbegeleider neemt me apart: ‘Mijn complimenten voor jullie leerlingen. Ik maak niet vaak een groep kinderen mee die zoveel weet van de opwarming van de aarde en de maatregelen die je zelf kunt nemen. Ik vertel ze niets nieuws.’ Terwijl de kinderen hun zelfgebakken vega-worstje met soja-chocolademelk uitproberen wijst hij twee jongetjes aan: ‘Het voelt bijna gek om dit te zeggen, want het doet me goed dat ze zo begaan zijn met het klimaat, maar het kent ook een keerzijde. Wist je dat deze twee mannetjes hier vooraan er écht wakker van liggen. Ik geloof ze. Ze lijken het gevoel te hebben dat binnenkort het inferno over ze wordt uitgestort. Op deze leeftijd kan het soms nog moeilijk zijn om de uitgezoomde werkelijkheid niet rechtstreeks te verbinden aan jouw persoonlijke dag van morgen. Met angst voor het slapen gaan als gevolg.’

Ik denk terug aan drie jaar geleden toen ik nog bij jou, op de Ulbe van Houten, in het noorden van Friesland werkte. Waar een leerling -ook een brugklasser- zichtbaar zijn tranen wegslikte tijdens zijn nieuwspresentatie over stikstof: ‘Waar moeten we dan van leven?,’ snifte hij, terwijl hij vertelde over het boerenbedrijf van z’n ouders. ‘Wij wónen daar en mijn vader kan niets anders. Hij is boer sinds hij geboren is. Net als ik.’ Brandende strobalen op de snelweg waren nog niet aan de orde. De stikstofplannen rondom de veestapel waren al wel bekend gemaakt. Een concrete oplossing voor de toekomst van de boeren was nog niet aangereikt en dat is tot op heden ook niet gebeurd. Hij ligt er óók wakker van.

Dat deze kwestie geen makkelijke oplossing kent mag duidelijk zijn. Niet voor niets wordt daar al jaren over gesteggeld. Het lijkt een te groot onderwerp voor een regering die regelmatig verandert. En dat is precies het probleem. Het klimaat is niet in een paar jaar opgelost. De boeren verdienen duidelijkheid, zonder speelbal te zijn van elke vierjaarlijkse verkiezingscampagne. En het klimaat, de aarde, verdient dat ook.

Als de Nederlandse politici mijn leerlingen zouden zijn geweest zou ik ze aanspreken op hun wispelturige gedrag en stemmingmakerij. Het creëert een onveilig gevoel. En dat is waar deze kinderen last van hebben. Of ze nu in de versteende randstad wonen, met te veel luchtvervuiling om hen heen, of op het platteland omringd door hun eigen vee. Ze hebben een onveilig gevoel, omdat er niet écht naar ze wordt geluisterd. Deze tieners hebben geen wegen geblokkeerd met tractoren of met een orkest de A12 bezet. Maar zij worden er wel de dupe van dat politici zich dikwijls laten verleiden om het klimaatgesprek te laten domineren door deze excessen in plaats van het aanpakken en erkennen van de gerechtvaardigde angst bij beide partijen.

Wie met kinderen rond deze leeftijd werkt ziet dat het over échte mensen gaat. Ze zijn groot genoeg om alle discussies en kwesties mee te krijgen en klein genoeg om er met buikpijn van naar bed te gaan. Als het politici niet lukt om tot de kern van dit probleem te komen en gezamenlijk een langetermijnplan te formuleren, nodig ik hen van harte uit om eens met onze klassen te komen praten. Eentje van mij, in Zeist. En eentje van jou, Heleen, in Sint Annaparochie. Om er zo weer even van doordrongen te raken voor wie en waarom ze een oplossing moeten vinden. Zodat ze daarna weer zuiver op de graad terug kunnen keren naar het verkiezingsgesprek.

Volgende week is het de klimaatweek en volgende maand zijn de verkiezingen. Ik wens de nieuwe garde partijleiders veel wijsheid toe. Niet alleen het vermogen om een goed verhaal te vertellen doet er toe als volksvertegenwoordiger. Het vermogen om te luisteren is nog veel belangrijker. Laten we stemmen voor de toekomst van deze kinderen. Met oog voor het klimaat én met duidelijkheid over de toekomst van boeren.

Liefs,

Janneke

*Afbeelding: Jannekes excursie naar het Geofort

Gender Queer, een memoir – Maia Kobabe – Tip van Heleen

“Terwijl ik nadacht over mijn nieuwe voornaamwoorden, begon ik gender steeds minder te beschouwen als een continuüm, maar als een landschap. Sommige mensen worden geboren in de bergen, anderen aan zee. Sommige mensen zijn tevreden met de plek waar ze geboren zijn, anderen moeten een lange reis ondernemen naar het klimaat waar ze optimaal kunnen gedijen.”

In Gender Queer vertelt Maia over de zoektocht naar een genderidentiteit. Het boek is autobiografisch en in eerste instantie bedoeld om Maia’s familie uit te leggen wat het betekent om non-binair en aseksueel te zijn. “Bericht aan mijn ouders: het was lastig voor me om jullie dochter te zijn, maar ben zo, zó blij dat ik jullie kind ben.”

Of ik de ‘rustige’ vormgeving van deze graphic novel persoonlijk nou heel aantrekkelijk vind, weet ik niet zeker. Aanvankelijk dacht ik dat deze vormgeving het lezen van dit boek wat saai zou maken. De inhoud, de verwarring en vernedering zijn zo treffend weergegeven dat het wel een samenspel tussen woordkeuze en tekeningen moet zijn.

“Toen ik in de vierde een klein rolletje kreeg in het schooltoneel, vroeg Phoebe: ‘Speel je een jongen of een meisje?’ ‘Geen van beide, ik hoor bij het koor.’ ‘Mooi, want jij gedraagt je ook nooit als een jongen of een meisje. Volgens mij heb je geen gender.’ Ze wist het eerder dan ik.”

Gender Queer is meer dan het persoonlijke verhaal van Maia. Het verhaal vertelt over de fases die je doorloopt om te ontdekken in welk hokje je past. In die fases wordt er soms verwezen naar literatuur of expliciet uitleg gegeven. Deze uitleg is af en toe behoorlijk ‘veel’, ingewikkeld en expliciet. Misschien meer dan je als jongere kunt behappen of prettig vindt. Als je dit boek pakt nadat je Heartstopper hebt verslonden moet je denk ik even schakelen. Als je, net als Maia, op zoek bent naar je genderidentiteit kan dit boek je veel ingangen bieden naar informatie en herkenning.

Wat mij persoonlijk erg verraste was het aanbod aan persoonlijke voornaamwoorden en verwijswoorden. Waar we in het Nederlands constructies gebruiken die soms ingaan tegen mijn taalgevoel (of ben ik gewoon oud?), worden op blz. 189 ‘Spivakvoornaamwoorden’ e, em en eir gepresenteerd. “Vraag em eens wat e in eir koffie wil.” Ik heb al gezocht naar een Nederlandse invulling, daar zijn vast mogelijkheden en in elk geval uitdagingen.

Gender Queer heb ik gelezen als een informatief boek, voor informatie had ik nog nooit een graphic novel gepakt. Al zijn sommige fragmenten behoorlijk expliciet of ingewikkeld, vanaf 14 jaar is het fijn dat dit boek voor het grijpen staat voor jongeren die op zoek zijn naar zichzelf én die een ander graag willen begrijpen. Bijzonder dat in Amerika dit boek op sommige scholen verboden is, persoonlijk denk ik dat het in de basiscollectie van iedere schoolbibliotheek thuis hoort.

Winactie: Strovuur – Gerwin van der Werf

Ongetwijfeld hebben de scholieren onder ons inmiddels de opdracht gekregen om een mooi leesboek uit te zoeken voor het vak Nederlands. Of misschien heb je juist een lekker boek nodig om even níét met school bezig te hoeven zijn. Tijd voor een reeks winacties. Laat de herfst maar komen! Dan kruipen wij met een goed verhaal op de bank.

We hebben gekozen voor zes boeken van Nederlandse schrijvers. Deze week maak je kans op een gesigneerd exemplaar van het boek Strovuur van Gerwin van der Werf. Je hebt ongeveer twee weken de tijd om te reageren via onze instagram-pagina. Op zondag 29 oktober 2023, maken we de winnaar bekend. Laat je reactie achter in de comments.

Klik hier om deel te nemen aan de wedstrijd

Waar gaat het over?

De roadtrip is een geliefd onderwerp in films en ook in boeken. Zo’n trip levert een avontuurlijk decor op waarbij personages kunnen reflecteren op wie ze zijn en kunnen transformeren naar wie ze (willen) worden. Strovuur is een roadnovel over een zeventienjarig meisje dat met haar neef naar Parijs rijdt in zijn knalgele Mitsubishi Sapporo. Een waanzinnige reis waarin de zoektocht naar stoutmoedige belevenissen omslaat in een zoektocht naar zichzelf.

Tijdens een bloedhete zomer rijdt Fay met haar neef Elvin door het Vlaamse en Franse landschap. Ze komen al snel de krankzinnigste problemen tegen. Wanneer Fay een zestiende eeuws koorboek uit een klooster steelt, dreigt de boel te escaleren. In eerste instantie lijkt Strovuur aan alle verwachtingen te voldoen die je bij een roadnovel kunt hebben. Maar wat deze roman speciaal maakt is de verstilling die volgt na een reeks absurde situaties, bizarre ontmoetingen en komische verdwaalpartijen. De stoere en stuurse Fay blijkt een groot verdriet met zich mee te dragen en komt haar verdriet tijdens deze tocht eindelijk onder ogen.

Schrijver Gerwin van der Werf staat zelf voor de klas en kent de leeftijdsgenoten van Fay als zijn broekzak. Hij is muziekdocent en ziet regelmatig hoe tieners omgaan met tegenslag en uitdagingen. Zijn ervaring met deze doelgroep proef je in alles terug: de toon, de dialogen, het taalgebruik en de emotionele ontwikkeling van de personages. Het zijn geloofwaardige karakters, waarbij de hoekige en kwetsbare periode tussen kindertijd en volwassenheid heel treffend wordt beschreven.

Strovuur valt in de categorie toegankelijke instapliteratuur en is daarmee uitermate geschikt voor de leeslijst in de bovenbouw. Het is komisch en verfrissend, laat ruimte voor eigen interpretatie en heeft een aantrekkelijk verpakte gelaagdheid. Een ideaal boek om een geanimeerd gesprek over te kunnen voeren tijdens een mondeling literatuur.

Ons leeftijdsadvies: 16+ | Uitgever: Atlas Contact | Auteur: Gerwin van der Werf | Omslagbeeld: Nanja Toebak | Verschenen: 17 mei 2021

Niet gewonnen, maar wel nieuwsgierig geworden naar dit boek? Klik hier om Strovuur te bestellen.

‘Is het al bijna Paarse Vrijdag?’ – Heleen

Lieve Janneke!

Heel af en toe heb ik het weer eens. Als ik denk dat alles lekker loopt, word ik ingehaald door de werkelijkheid. De wereldverbeteraar in mij wordt geconfronteerd met de realiteit van de niet altijd tolerante toon van de populatie op onze school.

“Mevrouw, is het al bijna Paarse Vrijdag?” Ik hing mijn sleutelbos aan het haakje bij de boekenkast in mijn lokaal. Mijn regenboogsleutelhanger was paars verkleurd door de inkt van een lekkende pen. Ik overwoog welk antwoord ik zou geven. De vrager, een jongen uit 4 Kader keek me uitdagend aan. Met zijn werkschoen, met stalen neus, tikte hij ongeduldig tegen de metalen tafelpoot. “Op vrijdag na Sinterklaas, volgens mij.” Ik bladerde in mijn agenda. Een aantal leerlingen hield de oren gespitst, anderen gingen door met hun lesje taalverzorging.

De jongen draaide zich om naar het prikbord in het lokaal, daar hangt een flyer van een theatervoorstelling. De persoon op de foto is zwaar opgemaakt en heeft lang roze haar. Aan het gezicht zou je kunnen herkennen dat deze acteur als jongen geboren is. De flyer heeft meer gaatjes en op andere plekken dan nodig is om ‘m op te hangen. Het mooiste is er af, maar ik vind dat hij moet blijven hangen.

“Volgende week is het Coming out-day, maar je hoeft natuurlijk niet te wachten als er iets is dat je ons wilt vertellen.” Natuurlijk weet ik wel dat cynisme niet het antwoord moet zijn op zo’n uitdaging, áls hij en zijn klasgenoten mijn cynisme proefden, in ieder geval. Ik herpakte me. “Wil je iets weten over Paarse Vrijdag?” “Ik vind het belachelijk dat ‘al die homo’s‘ allemaal in een parade gaan lopen! Dat doen hetero’s toch ook niet?!” De anderen waren nu ook gestopt met werken en keken gespannen naar wat er gaande was. “Dat wordt weer een gele kaart.“ Ik hoorde iemand een voorspelling fluisteren.

“Ik vind het óók belachelijk, of eigenlijk om te huilen, dat het blíjkbaar nodig is om de straat op te gaan en aandacht te vragen voor iedereen die het anders voelt dan Jip en Janneke. Zolang er nog mensen zijn die in elkaar geslagen worden, vernederd, gevangen gezet of vermoord als ze laten zien waarvan en van wie ze houden, mag die parade wat mij betreft niet stoppen. Ook ik loop met tegenzin met een regenboogsleutelhanger en paars vind ik al mijn leven lang een rotkleur.” Het is doodstil in het lokaal, de laatste bel voor het weekend gaat bijna, maar niemand ruimt al op.

“Ik vind het smerig en ik wil er niet aan mee doen.” Hij kijkt me aan, zijn wangen zijn rood en zijn ogen glinsteren. “Smaken verschillen, gelukkig. Zolang we elkaar de ruimte geven voor onze eigen smaak is er niets aan de hand. Je hoeft niet overal iets van te vinden, leef en laat leven en spreek elkaar aan met woorden van respect. Dan krijg je van niemand een gele kaart en mag je respect van de ander verwachten.”

Hij helpt me de stoelen op de tafels te zetten. Als hij het lokaal verlaat geven we elkaar een hand. Voor ik op de fiets stap bestel ik nog regenboogslingers en zure matten in regenboogkleuren.

Ik ben moe en niet alleen omdat het vrijdag is.

Liefs, Heleen

PS. Wil je mijn teksten níét op een paarse achtergrond plakken?

Afbeelding: Getty Images

Winactie: Hart van Staal – Simon van der Geest

We hebben gekozen voor zes boeken van Nederlandse schrijvers. Deze week maak je kans op een gesigneerd exemplaar van het boek Hart van staal van Simon van der Geest. Je hebt ongeveer een week de tijd om te reageren via onze instagram-pagina. Op zondag 15 oktober 2023, maken we de winnaar bekend. Laat je reactie achter in de comments.

Klik hier om deel te nemen aan de wedstrijd

Waar gaat het over?

Het is een feestelijke literaire week, want de Kinderboekenweek is begonnen en het International Literature Festival Utrecht (ILFU) is gisteravond afgesloten met de 40e jubileumeditie van de Nacht van de Poëzie. Wat ons betreft gaf Simon van der Geest gisternacht de beste poëzie-performance. Wist je dat hij niet alleen dichter is maar ook prachtige jeugdboeken schrijft? Tijdens deze feestelijke avond signeerde hij ons exemplaar van zijn onlangs verschenen avonturenboek Hart van Staal en jij kunt dit boek winnen!

Hart van Staal speelt zich af in een fictieve omgeving die sterk genoeg op de onze lijkt om jezelf erin te kunnen verplaatsen en genoeg afwijkt om de gebeurtenissen hoogst eigenaardig te vinden. Het verhaal gaat over Ravi en Zina die op een eiland leven waar muziek wordt verboden. De muzikale Ravi kan zich een leven zonder gitaar nauwelijks voorstellen en begrijpt niet waarom zijn ouders het eens zijn met dit verbod. Wanneer Ravi ontdekt dat zijn ouders met hun ogen open slapen en dat er blauw licht uit hun oren schijnt wordt zijn ergste vermoeden de waarheid: zijn ouders zijn robots. Ook Zina kan de geruchten nauwelijks geloven, maar kan niet langer om de feiten heen. Samen met andere bezorgde kinderen besluiten ze op zoek te gaan naar de waarheid en naar hun ouders.

Simon laat in zijn boek zien hoe belangrijk kunst is. Des te belangrijker wanneer je je -op wat voor manier dan ook- beperkt voelt in je vrijheid om zelfstandig te mogen blijven denken. Wie zijn gevoelens kan uiten in de kunst blijft autonoom over de eigen geest. Wie het heden, verleden en de toekomst in de kunst verwerkt kan zijn of haar eigen tijdsgeest beter duiden. Of dat nu gaat over muziek, theater, beeldende kunst of literatuur. We leven in een tijd waarin steeds vaker vormen van kunst worden verboden. Twee weken geleden werd in Texas het stripboek over Anne Frank nog verboden, maar recent werd ook in ons eigen land nog hevig discussie gevoerd door een bepaalde groep mensen die sommige kinderboeken het liefst zouden willen verbieden op scholen. Hart van staal is naast een spannend Scifi–boek een ode aan de vrije geest.

Simon van der Geest is tweevoudig Gouden Griffel-winnaar en is met dit boek een andere weg in geslagen dan zijn vorige jeugdromans. Doorgaans schrijft Simon verhalen waarin de hoofdpersoon een zoektocht naar zichzelf doorloopt, maar deze keer is de zoektocht gericht op de waarheid en verpakt als een avonturenroman. Ook qua vorm zijn er andere keuzes gemaakt. Zo schreef Simon meerdere liedjes voor dit verhaal en deze zijn te beluisteren op Spotify. Het verhaal is in samenwerking met Storytel gemaakt, met als resultaat een luisterboek dat klinkt als een hoorspel met muziek en geluiden.

Zonder twijfel maken de tekeningen van Martijn van der Linden het boek helemaal af. Zijn tekenstijl op de omslag doet denken aan een ingewikkelde en stoere tattoo. Het geeft daarmee meteen al een rauw randje aan het verhaal mee. De illustraties aan de binnenzijde van het boek zijn niet te kinderachtig en ondersteunen het verhaal. Alles bij elkaar – het verhaal, de songs, de illustraties – heeft een heerlijk (voor)leesboek opgeleverd.

Ons leeftijdsadvies: 10+ | Uitgever: Querido | Auteur: Simon van der Geest | Illustraties: Martijn van der Linden | Verschenen: 13 juni 2023

Niet gewonnen, maar wel nieuwsgierig geworden naar dit boek? Klik hier om Hart van staal te bestellen.

De laatste jager – Davide Morosinotto – Tip van Janneke

Wat weten we eigenlijk van het pleistoceen, ook wel de ijstijd genoemd? En in het bijzonder van het leven dat mensen toen leidden? Over heel veel periodes in de geschiedenis worden (jeugd)romans geschreven, maar over dit tijdperk bijna nooit. De meeste boeken over de ijstijd zijn informatief. Tijd om daar verandering in te brengen, vond de Italiaanse schrijver Davide Morosinotto, want via een verhaal gaat een tijdperk pas écht leven.

De laatste jager speelt zich af in Noord-Amerika, zo’n 10.000 jaar geleden. Een fascinerende periode waarin de megafauna verdween. Niemand weet de exacte oorzaak, maar het was vermoedelijk een combinatie van een veranderend klimaat en de menselijke neiging om op jacht te gaan. In De laatste jager spelen beide factoren een rol.

We volgen Roqi en zijn vrienden tijdens hun overlevingstocht door de wildernis wanneer ze op zoek zijn naar een nieuwe stam, omdat hun oude stam door een alles verzengend vuur is verdwenen. Onderweg zoeken ze naar een mammoet om te doden, om zo hun ritueel naar volwassenheid te kunnen voltooien. Helaas is er al jaren geen mammoet meer gezien in deze omgeving. Samen proberen ze om te gaan met de vier uitdagingen van het leven: drinken, eten, vuur en onderdak.

Waar je niet altijd bij stilstaat -ik in ieder geval niet- is dat planten en dieren pas veel later de naam hebben gekregen zoals we ze vandaag de dag noemen. Davide besloot de dieren daarom een naam te geven die past bij hun kenmerkende eigenschappen, passend bij de observaties die de mens destijds kon doen: de grote zwartpels, bladkauwer, vliegende roodstaart en hoorndrager. Ook de dynamiek in en tussen de stammen is nooit ergens vastgelegd en dus niet te achterhalen, maar Davide maakte er toch een aannemelijk verhaal van.

Om heel eerlijk te zijn waren de cover en het onderwerp van De laatste jager niet meteen reden om het te willen lezen, beide spraken me niet meteen aan vanwege het grimmige karakter. Toch sloeg ik het zonder twijfel open, want schrijver Davide Morosinotto is een persoonlijke favoriet van me. Ongeacht het onderwerp vertrouw ik er bij zijn verhalen op dat het mooi wordt door zijn zorgvuldig verwoorde levenswijsheden en zijn uitmuntende spanningsopbouw. Dit boek was daarop geen uitzondering.

Het is een stoere en gevoelige, historische roman geworden. Waarin met meedogenloze keuzes en weerbarstige omstandigheden het harde leven van de mens in de ijstijd wordt beschreven. Wie het boek uit heeft kan zich weer eens gelukkig prijzen met een leven in de 21e eeuw. Juist in deze tijd, waarin het klimaat opnieuw lijkt te kantelen met alle gevolgen van dien voor flora en fauna, is het interessant om te lezen over de invloed die mens en klimaat op onze leefomgeving hadden in de ijstijd.

Winactie: Lily – Tom de Cock

We hebben gekozen voor zes boeken van Nederlandse schrijvers. Deze week maak je kans op een gesigneerd exemplaar van het boek Lily van Tom de Cock. Je hebt ongeveer een week de tijd om te reageren via onze instagram-pagina. Op zondag 8 oktober 2023, maken we de winnaar bekend. Laat je reactie achter in de comments.

Leerlingen van Heleen en Janneke mogen ook een bericht sturen via Magister Berichten.

Klik hier om deel te nemen aan de wedstrijd

Waar gaat het over?

Dystopische avonturen -verhalen met een afschrikwekkend toekomstbeeld- zijn ontzettend populair onder jongeren en groeien als paddestoelen uit de grond. Het ene verhaal is origineler dan het andere. Het boek Lily is in deze categorie een pareltje en won dan ook niet voor niets de prijs ‘beste boek voor jongeren 2022‘. Voor liefhebbers van De Hongerspelen en Quotum is de serie Lily om te smullen.

Buitenshuis is het vijftig graden. De zeespiegel stijgt nog elke dag en de ene na de andere lockdown wordt ingesteld om nieuwe virussen en vieze schimmels te bestrijden. Je leert deze wereld kennen door de bril van een bekende influencer, Lily, die de situatie waarin ze leeft absoluut niet verontrustend vindt. Het is zoals het is. En ze verdient genoeg om zich een huis met een lage temperatuur, zonneponcho’s en rebreathers met een luchtzuiverende werking te kunnen veroorloven. Haar grootste doel is om een panmyrmidon te bereiken: gevolgd worden door iedereen die online is.

Pas wanneer Lily de adembenemende Samuel leert kennen wordt ze geconfronteerd met de gevolgen van haar leefwijze. Samuel is een rijke jongen die zich verzet tegen de verspillende maatschappij. Voor haar volgers en voor Samuel stort ze zich in een bizar avontuur. Lukt het hen om die missie te voltooien? Lukt het Lily om een panmyrmidon te bereiken? En kan er liefde opbloeien tussen de twee tegenpolen, Samuel en Lily, in deze post-apocaliptische wereld?

Waar veel dystopische klimaatfictie louter pessimistisch en somber van toon is voegt Tom daar luchtigheid en humor aan toe, zonder afbreuk te doen aan de ernst van de situatie. Lily spreekt daardoor een breed lezerspubliek aan. Het is een verhaal met een belangrijke boodschap, maar tegelijkertijd is het ook gewoon een spannend en grappig coming of age-verhaal over een tiener in een snel veranderende wereld.

Lily is deel 1 van een trilogie waarvan het laatste deel binnenkort verschijnt. Wees gerust, dat is pas in november, dus voor die tijd heb je nog genoeg tijd om de eerste twee delen te lezen. Begin alvast met Lily door mee te doen aan deze wedstrijd. Misschien word jij de winnaar!

Ons leeftijdsadvies: 13+ | Uitgever: Pelckmans | Auteur: Tom de Cock | Omslagbeeld: Triplecick Design | Verschenen: 15 mei 2021

Niet gewonnen, maar wel nieuwsgierig geworden naar dit boek? Klik hier om Lily te bestellen.

Gossip Girl – Janneke

Ha Heleen!

‘Wist je dat… mevrouw Rauwerda van Bevo heel vaak in het beeldende vorming-magazijn te vinden is met meneer Scheringa van Bio? Wat doen ze daar en zou Scheringa’s vrouw dat wel goed vinden?’

Ik schreef dit samen met mijn redactie bij de ‘wist je datjes’ in de schoolkrant toen ik in de tweede zat. De docenten konden er zelf smakelijk om lachen. Vanaf dat moment riepen Rauwerda en Scheringa: ‘Kijk even de andere kant uit jongens en meiden! Wij gaan vieze dingen doen in het magazijn.’ Ik geloof dat wij die momenten gênanter vonden dan zijzelf.

De behoefte om te roddelen is als tiener ontzettend groot en dat begrijp ik best goed. Je bent op school voortdurend omringd door een grote groep mensen. Waar grote groepen mensen zijn, daar wordt geroddeld. Dat is niet fraai maar ook niet onnatuurlijk, want kletsen over iets gemeenschappelijks schept een band. Laten we eerlijk zijn, ook volwassenen kletsen stiekem graag over anderen en ook enige sensatiezucht is ons niet vreemd. De rubriek roddel en achterklap lees ik dan ook met een grotere regelmaat dan berichten over de economie op nu.nl.

Het wordt wel problematisch als die roddels pestgedrag en uitsluiting veroorzaken. En wanneer daar internet bij om de hoek komt kijken -ik klink nu als een boomer, dat begrijp ik- dan kan zo’n roddel verstrekkende gevolgen hebben, want wat op het web staat kan er niet meer af en is niet meer van jou. Iedereen kan daarmee aan de haal gaan. En het kan jaren later nog op onverwachte momenten als een onaangename verrassing uit de digitale hoge hoed tevoorschijn komen.

Helaas doet zich de laatste tijd steeds vaker een zorgwekkend fenomeen voor op middelbare scholen door heel Nederland. Er worden anonieme accounts aangemaakt op diverse sociale media, waarop (verzonnen) roddels verspreid worden over leerlingen en medewerkers. Dat is een kwalijke zaak, want digitaal rondslingerende roddels verdwijnen nooit helemaal en kunnen de desbetreffende leerlingen en medewerkers ernstig beschadigen of een onveilig gevoel geven op school. Maar ook de schrijvers van deze berichten kunnen in de toekomst genadeloos worden afgestraft door hun onbezonnen actie of ze kunnen uit de gratie raken bij klasgenoten. In alle gevallen zijn online tienerroddels onwenselijk voor de sociale cohesie op school.

Sinds deze zomer is dat aantal roddelaccounts enorm toegenomen. Waarom? De serie Gossip Girl is weer te zien op Netflix -hoera!-, maar daardoor raken -helaas- bijzonder veel tieners geïnspireerd om eenzelfde soort account te starten. Een vervelende bijkomstigheid van een leuke serie.

‘Waarom doen jullie daar zo moeilijk over?,’ vroeg een leerling. ‘Je kijkt zelf toch ook graag naar Gossip Girl, je wéét toch dat het grotendeels verzonnen is en dat je het niet te serieus moet nemen? Het is gewoon leuk om te doen.’ Ik zal niet ontkennen dat ik de eerste afleveringen van Gossip Girl weer even heb teruggekeken. Het is altijd fijn als er een guilty pleasure uit je studententijd op Netflix verschijnt. En het is inderdaad ‘gewoon leuk’ om over mensen te kletsen die iedereen kent. Wie docent wordt accepteert dan ook dat hij of zij het onderwerp van gesprek wordt tijdens de pauze. Het onderwerp van gesprek zijn op het wereldwijde web is dan weer een ander verhaal.

Ik vermoed dat er deze week, in de Week tegen pesten, op heel veel scholen aandacht wordt besteed aan de Gossip Girl-accounts. Bij ons op school in ieder geval wel. Misschien ben ik te naïef, maar ik ga er vanuit dat er na die gesprekken heel veel kinderen zijn die even achter hun oor krabben en besluiten te stoppen of op zijn minst iets beter na zullen denken voor ze iets posten over een medeleerling of docent. Er zijn echt maar heel weinig tieners die willens en wetens, als een ware GG, een ander willen beschadigen. Heel veel verder dan ‘het is gewoon leuk’ strekken deze op het oog kwaadaardige acties nou ook weer niet. Het is daarbij best lastig om tegenwoordig een tiener te zijn. Tieners begeven zich massaal op sociale media, waardoor de gevolgen van hun ondoordachte boevenstreken vele malen groter uitpakken dan toen we onze gossip-behoefte nog op een analoge manier moesten verspreiden.

Rauwerda en Scheringa omarmden de schoolkrantroddel en stuurden vanaf dat moment geheime liefdesbriefjes naar elkaar tijdens de les. Ze lieten die dichtgevouwen briefjes door leerlingen bezorgen. Mogelijk stonden er alleen wat algemene boodschappen op, zoals ‘Heb jij nog paperclips? De mijne zijn op.’ We wisten het niet… voer voor speculatie. Deze ‘wist je dat’-roddels beperkten zich tot een papieren schoolkrant met een oplage van 250 stuks, die na het lezen meteen in de papierbak verdwenen. Er werd hooguit eentje bewaard in een stoffig schoolkrantarchief, zonder onaangename gevolgen voor wie dan ook -schrijvers, leerlingen of docenten- in de toekomstige eeuwigheid.

Al zeg ik het zelf, tijdens het schrijven van deze blog kreeg ik een goed idee: Nu de mobieltjes per 1 januari verplicht uit alle schoolklassen in Nederland worden geweerd is het misschien ook weer tijd voor de papieren schoolkrant? Lekker roddelen op papier, waarvan de woorden in het ritme van de vuilnisman ook gewoon weer verdwijnen. En waarbij een kleine eindredactie plaatsvindt door een oogjes-toeknijpende-docent bij wie de prefrontale cortex wél is volgroeit en die daardoor de gevolgen van over-het-randje-grappen iets beter kan overzien.

Oeh… Ik krijg er meteen zin in. Heb jij nog een goeie roddel gehoord de laatste tijd?

Gossip-groetjes van mij,

Janneke

Recent verschenen leestips over de gevolgen van (cyber)pesten en (digitaal) roddelen:

De pijn die wij verbergen • Monica Haak
De erfgenaam • Anne Gunn Halvorsen (bekend van Netflix)
No exit • Maren Stoffels

*De echte namen van mevrouw Rauwerda en meneer Scheringa zijn veranderd.

*Afbeelding: Town and Country Magazine