Hoe was het op school?

Winactie: Quotum & Semper Sol – Marloes Morshuis

Met de eerste week van het jaar 2023 achter de rug is het tijd om de goede voornemens waar te gaan maken. Wij hopen dat je een groenere planeet hebt meegenomen in je lijstje. Mocht je daar nog niet aan hebben gedacht, dan werken deze verontrustende verhalen van Marloes Morshuis wellicht als een goede wake-up call om aan het milieu te willen denken.

Deze week maak je kans op één van de twee boeken uit de Quotum-serie van Marloes Morshuis. Je kunt Quotum (deel 1) winnen en het onlangs verschenen Semper Sol (deel 2). Je hebt ongeveer een week de tijd om te reageren via onze instagram-pagina. Op zondag 15 januari 2023, maken we de twee winnaars bekend.

Klik hier om deel te nemen aan de wedstrijd

Het Quotum-tweeluik speelt zich af in de toekomst en introduceert een systeem waarin de Euro-Unie extreme overbevolking aanpakt door mensen in de slinkstand te zetten. Deze mensen, de slinkers, tellen nog maar voor de helft mee in de maatschappij. Ze mogen geen gebruik maken van sociale voorzieningen, stroom en vers voedsel, om zo hun ecologische voetafdruk zo klein mogelijk te houden.

Wie dat wel doet wordt naar een krimpkamp gestuurd, vergelijkbaar met een concentratiekamp. De slinkerkinderen Axel en Tommy moeten onderduiken, wanneer hun ouders worden opgepakt. Dan ontdekken ze interessante informatie. Zat hun moeder in het verzet? En zit er stiekem een nog duisterder kracht achter het quotum dan ze ooit konden vermoeden?

Het tweede deel van deze dystopische boekenserie is in 2022 verschenen. Semper Sol is inmiddels verkozen tot één van de tien leestips van de Jonge Jury 2023 en is minstens zo spannend als het eerste deel. Je zou deze serie De Hongerspelen van de lage landen kunnen noemen. Met haar gitzwarte toekomstvisie schudt Morshuis haar lezers wakker door onwijs spannende boeken te schrijven waarin hedendaagse problematiek bizarre vormen aanneemt.

De angst, het onderduiken, verraders, krimpkampen en meedogenloze afrekeningen doen denken aan de tweede wereldoorlog. Tegelijkertijd is de parallel die je kunt trekken met het populisme en klimaatontkenners uit onze eigen tijd angstaanjagend. Deze serie is daarom uitermate geschikt voor maatschappelijk betrokken of politiek georiënteerde jongeren. Het is daarnaast ook geschikt voor liefhebbers van oorlogsboeken, thrillers en dystopiëen.

Niet gewonnen, maar wel nieuwsgierig geworden naar dit boek? Klik hier om Quotum te bestellen of klik hier om Semper Sol te bestellen.

‘Ik ga het liefst voor groots en meeslepend’ – Heleen

Lieve Janneke,

Onderweg naar mijn favoriete wereld -die nog echt bestaat ook- vertel ik je over De gebroeders Leeuwenhart. Ik neem je mee in de verwondering, troost en energie die ik in verzonnen verhalen vindt. Kijk deze vakantie goed om je heen en zie dat álles kan, als jij het maar gelooft!

Waarom is ‘De gebroeders Leeuwenhart’ van Astrid Lindgren één van je lievelingsboeken?

In De gebroeders Leeuwenhart ga je over grenzen naar werelden die je niet kent of waar je misschien eigenlijk helemaal niet naartoe durfde te gaan. Plekken die je misschien beangstigden blijken licht en prachtig en monsters blijken te overwinnen. Grote thema’s als liefde en vertrouwen laat Astrid Lindgren je zo intens beleven, ik geloof dat ik dat in een ander verzonnen verhaal nog nooit op die manier ervaren heb.

Wat zegt dit boek over jou?

Dat ik nieuwsgierig ben naar andere werelden en niet bang ben om nieuwe contacten te leggen. Ik kan onbevangen ergens instappen, zonder de gevolgen te overzien en ben over het algemeen vol vertrouwen dat alles uiteindelijk goed komt. Ik ben dol op zijwegen en ga het allerallerliefst voor groots en meeslepend.

Wat maakt fictie waardevol voor jou?

Ik vind het zo jammer dat wij, volwassenen, kinderen van alles afleren. Bepaalde dingen horen niet zo, of kunnen echt niet. In fictie kan alles en dat vind ik zo bijzonder geruststellend.

Waarom vind je het belangrijk dat je leerlingen (ook in 2023) blijven lezen?

Ik gun het mijn leerlingen kennis te maken met de werelden waarvan ze het bestaan niet kenden. Natuurlijk kan hun woordenschat ook wel een boost gebruiken én …. van lezen word je gewoon een aardiger mens!

Ik wens je veel verwondering en een groots en meeslepend 2023! Heleen

Nieuwsgierig geworden naar het boek ‘De gebroeders Leeuwenhart’? Klik hier om het boek te bestellen.

Negen boeken om mee te nemen naar volgend jaar – Tips van Heleen

Negen boeken, misschien niet allemaal gelezen in 2022, maar die me zeker geïnspireerd hebben tot en met nu. Zomaar (want waar begin je met kiezen) en niet zómaar een lijstje voor mij. Ik zal proberen je mee te nemen in mijn fictie-avonturen. Groots en meeslepend.

Oog om oog – Buddy Tegenbosch – 14+

In mijn Buddy Tegenbosch-fase gelezen. Dit boek vind ik zijn beste. Het thema pesten is interessant uitgewerkt en de ontknoping is bloedstollend. Opvallend is dat één van de karakters terug komt in een andere roman. Die had ik natuurlijk óók gelezen voor Buddy onze school bezocht. Oog om oog is een lijvig boek. Laat je daardoor niet afschrikken, want het leest als een trein.

Uitgeverij: Van Goor | Verschenen: 20-02-2017 | €18,99 | Hier te bestellen

Alleen op de wereld – Hector Malot – 13+

Alleen op de wereld is geen makkelijk boek, grote problemen beheersen het leven van de kleine Remi. Ik denk dat dit prachtige, hartverscheurende, boek het enige boek is dat mij ooit heeft laten huilen. Het taalgebruik is niet het meest moderne, de illustraties zijn in de loop van de jaren en uitgaven steeds mooier geworden.

Homme en het noodgeval – Annejan Mieras – 10+

Homme heeft de pech dat zijn moeder het raarste meisje uit de klas in huis wil nemen. Hij moet niet alleen zijn kamer inleveren, ze zit ook nog eens met haar tengels aan zijn ijzerdieren. Alle leuke uitjes vallen in het water door de onhandigheid van Pien en Homme moet zijn positie bij zijn vrienden voor zijn gevoel ook nog eens heroveren. Homme en het noodgeval is een leuk boek om met je klas te lezen. Ieder hoofdstuk wordt afgesloten met poëzie uit de koker van Pien, dat is een prachtige aanleiding om met leerlingen verder te dichten.

Illustrator: Linde Faas | Uitgever: Lemniscaat | Verschenen: 06-09-2019 | €14,99 | Hier te bestellen

Mijn bijzonder rare week met Tess – Anna Woltz – 10+

Tijdens de vakantie lijkt Sam een beetje ‘over’ als zijn broer zijn been breekt en ook zijn moeder even genoeg aan zichzelf heeft. Hij sluit vriendschap met Tess en traint zichzelf bovendien in alleen zijn. De vindingrijke Tess ontmoet voor het eerst haar vader, die niet weet van haar bestaan. Extra fijn aan dit boek is dat het verfilmd is, een mooi toetje na het lezen! Bovendien figureer ik in de film, die opgenomen is op mijn lievelingseiland Terschelling.

Uitgever: Querido | Verschenen: 05-09-2019 | €15,99 | Hier te bestellen

De genezing van de krekel – Toon Tellegen – Alle leeftijden

Wat een schoonheid! Bij de eerste woorden van Toon Tellegen vergeet je naar de plaatjes te kijken, maar al gauw ontdek je hoe prachtig woord en beeld elkaar ondersteunen. De dieren van Toon Tellegen hebben menselijke eigenschappen, die versterkt worden in de illustraties van Gwen Stok. Het gevoel van somberte wordt op een toegankelijke manier vormgegeven en is volgens mij extra waardevol nu steeds meer jongeren zich somber voelen.

Illustrator: Gwen Stok | Uitgever: Querido | Verschenen: 05-03-2019 | €20,99 | Hier te bestellen

Race – Maren Stoffels – 10+

Een boek op een eiland met interessante thema’s zoals vriendschap, rouw, rassendiscriminatie, winnen en verliezen. Dit is een heel fijn boek om op school te gebruiken met die thema’s en verschillende perspectieven daarop als uitgangspunt. Race is een veelzijdig boek dat lekker wegleest!

Uitgever: Leopold | Verschenen: 01-03-2017 | €14,99 | Hier te bestellen

Ronja de Roversdochter – Astrid Lindgren – 10+

Stoere Ronja, die opgroeit in een warm rovershol. Wat een stoer en
hartverwarmend verhaal met volwassenen die kinderlevens niet makkelijker maken. Dichtbij de natuur, de viezigheid en kou voelend, de warmte van het vuur en de tonen van het wolfslied van Lovis. Als je ooit op vakantie gaat naar Zweden bezoek dan vooral Astrid Lindgrens wereld daar beleef je scenes uit Astrid Lindgrends prachtige boeken. Als je de boeken gelezen hebt zijn ze zelfs in het Zweeds te volgen.

Plek voor een feestje – Heleen Zoethout – alle leeftijden

Fictie staat voor een verhaal dat zich in de gedachten van de schrijver of lezer afspeelt. Plek voor een feestje is ontstaan in mijn gedachten. Ik was gevraagd om een verhaal over feest te schrijven op het moment dat er ondertussen allerlei verdrietige dingen in mijn omgeving gebeurden. Plek voor een feestje is een feestelijk verhaal over rouw geworden of een verdrietig verhaal over feest. De illustraties van Lotte de Vries zijn even warm als het gezin van Ties en Brecht.

Illustrator: Lotte de Vries | Niet meer te bestellen, wel te leen in de bieb

Peter Pan – J.M. Barrie – 10+

Hoe belangrijk is het om het kind in je levend te houden?! Een paar jaar geleden speelde ik een rol (oma, dat dan weer wel) in een theaterbewerking van dit boek. Theater is óók fictie! Als je een boek gespééld hebt ervaar je een soort extra geconcentreerde onderdompeling, wát een genot.

Uitgever: Wordsworth Editions | Verschenen: 01-08-2021 (hernieuwde editie) | €6,50 | Hier te bestellen

‘In verhalen durf ik alles’ – Janneke

Lieve Heleen,

De eerste helft van dit schooljaar zit er alweer op en nu het kerstvakantie is kijken we terug op een goeie start van onze gezamenlijke blog. Tijd om wat meer over onszelf te vertellen aan onze lezers. Laten we beginnen met een kleine toelichting over onze favoriete boeken en onze liefde voor lezen. Ik bijt de spits af met onze vragenlijst aan elkaar.

Waarom is ‘Allemaal willen we de hemel’ van Els Beerten één van jouw favoriete boeken?

We leven in een tijd waarin steeds minder ruimte lijkt te zijn voor grijstinten. Het is zwart of wit. Goed of slecht. Maar wat is goed en wat is slecht? Wanneer doe je het goede? Dat heb ik altijd een boeiend vraagstuk gevonden.

Het boek Allemaal willen we de hemel is een oorlogsboek dat zich onderscheidt van andere oorlogsklassiekers door niet uit te gaan van een heldenperspectief. Waar veel oorlogsboeken een duidelijke kant kiezen, heeft Beerten een genuanceerd verhaal te vertellen. Een eerlijker verhaal, wat mij betreft. Met de kennis van nu is het volkomen helder wat goed en wat slecht was tijdens de WO2. Dit boek laat zien dat die helderderheid lang niet zo duidelijk is als je er middenin zit.

Wat zegt dit boek over jou?

Voordat ik docent werd heb ik veel verschillende opdrachtgevers gehad. Ik heb o.a. voor vluchtelingenwerk, vredesorganisaties en politieke partijen gewerkt. Ik realiseerde me daar vaak hoe het leven ervoor kan zorgen dat je een ander pad bewandelt dan je zou willen of ooit van plan was. Dit boek herinnert me eraan dat ik een mens wil zijn dat niet snel oordeelt, maar doorvraagt naar drijfveren. Dat is soms best moeilijk, dat geef ik eerlijk toe, maar het lukt steeds beter.

Even los van de inhoud van dit boek… Wist je dat Els Beerten niet alleen schrijfster is, maar ook nog altijd les geeft als docent Nederlands? Je begrijpt dat ik ooit ook hoop op zo’n leuke combinatie van lesgeven en boeken schrijven naast elkaar. Ze is m’n voorbeeld!

Wat maakt fictie zo waardevol voor jou?

Ik ben geen avontuurlijk mens en durf in het echte leven heel veel dingen niet, maar in verhalen durf ik alles en kan het me niet gek genoeg. Via de vele vormen van fictie (boeken, films, theater, games) kun je moeiteloos een avontuur beleven met mensen die je in het echte leven nooit zou ontmoeten. Je kunt via zo’n verhaal naar verre landen reizen, naar werelden die niet bestaan, je kunt culturen leren kennen die niet de jouwe zijn en ondertussen zit je gewoon comfortabel op je eigen bank.

Laten we eerlijk zijn, een grotere Harry Potter-fan dan ik bestaat er bijvoorbeeld niet, maar toch moet ik er niet aan denken dat ik zelf op zo’n enge school zou zitten. Ik zou de hele dag jammeren van angst. Doe mij maar een boek. Ik ben nieuwsgierig naar alles wat ik (nog) niet goed ken en beleef dat graag met een kopje thee op de bank.

Waarom vind je het belangrijk dat je leerlingen (ook in 2023) blijven lezen?

Ik denk dat verhalen je de mogelijkheid bieden om iets over jezelf te leren. Tieners hebben een leeftijd waarop ze ontdekken wie ze (willen) zijn en hoe ze zich verhouden tot de wereld om hen heen. Fictie kan daarbij helpen door perspectieven te bieden waar ze zelf nooit op zouden komen, of waar ze zich juist enorm in herkennen.

Veel leesplezier deze vakantie en tot volgend jaar! Janneke

Nieuwsgierig geworden naar het boek ‘Allemaal willen we de hemel’? Klik hier om het boek te bestellen.

Allemaal willen we de hemel | Auteur: Els Beerten | Uitgever: Singel Uitgeverijen | Verschenen: 24-04-2008 | €22,99

Negen boeken om mee te nemen naar volgend jaar – Tips van Janneke

Op de valreep deel ik een jaaroverzicht met negen jeugd- en YA-boeken die ik dit jaar gelezen heb en echt niet onbesproken wil laten. Het is me (nog) niet gelukt om deze boeken voor jullie te recenseren, maar ik wil ze graag meegeven als leestips voor het komende jaar. Uiteraard hoop ik dat er weer veel gelezen wordt in 2023!

Onheilsdochter – Jean-Claude van Rijckeghem – 14+

Wie van de Netflix-serie Viking houdt, zal ook van Onheilsdochter genieten. Het gaat over Yrsa, de heidense dochter van een Friese slavin en een Deense stuurman in de negende eeuw. De mannen van haar dorp gijzelen een hooggeplaatste non en Yrsa krijgt de opdracht om op haar te passen. Wanneer de twee jonge vrouwen genoodzaakt zijn om samen te vluchten ontstaat er een vriendschap. Onheilsdochter past goed in Van Rijckeghems rijtje historische boeken over jonge vrouwen die voor zichzelf opkomen (Jonkvrouw, Galgenmeid, IJzerkop). Hij laat daarmee zien dat geschiedenis niet alleen over mannen gaat en dat sommige actuele thema’s, zoals genderrollen, van alle tijden zijn.

Uitgeverij: Querido | Verschenen: 24-05-2022 | €18,99 | Hier te bestellen

Het weeshuis in de azuurblauwe zee – T.J. Klune – 13+

De tiktok-hit Het weeshuis in de azuurblauwe zee is een fantasy-boek met zijdelings wat queer-thematiek. Linus krijgt de opdracht om te onderzoeken of de kinderen van het weeshuis een gevaar voor de samenleving vormen. Hij werkt voor Het Ministerie van Toezicht op Magische Jeugd. Linus ontleent zijn identiteit en gevoel voor veiligheid aan ‘het systeem’, maar de kleurrijke personages van het weeshuis brengen zijn starre kijk op de wereld en zichzelf aan het wankelen. Alleen al vanwege de aandoenlijke personages is het boek de moeite waard om te lezen. Mijn favoriete weeshuisbewoner is Chauncey, een groen kwalachtig wezen, dat naast kwalachtig toch ook vooral gewoon kind blijkt te zijn.

Uitgeverij: Volt | Vertalers: Anneke Bok, Claudia de Poorter | Verschenen: 19-05-2022 | €17,50 | Hier te bestellen

Semper Sol (Quotum deel 2) – Marloes Morshuis – 12+

Het tweede deel van de dystopische boekenserie Quotum is verschenen. Je kunt deze serie De Hongerspelen van de lage landen noemen. Een maatschappijkritische reeks, waarin een zogenoemde wereldraad een gruwelijke ‘oplossing’ bedenkt voor het wereldwijde probleem overbevolking. Morshuis vergroot problemen in de huidige maatschappij uit tot zeer verontrustende proporties en laat op die manier haar jonge lezers nadenken over de wereld waarin ze leven.

Uitgeverij: Lemniscaat | Verschenen: 24-05-2022 | €16,99 | Hier te bestellen

Jefferson – Jean-Claude Mourlevat – 10+

Stiekem is dit heerlijke dierenboek één van m’n favorieten van dit jaar. Je leert Jefferson ten Bosch van Berckebeek kennen. Een voortvluchtige egel die samen met zijn biggenmaatje Gijsbert zijn onschuld probeert te bewijzen. Om de moord naar de das te onderzoeken moeten ze naar een mensenstad, waar ze zich verbazen over de dieren die daar in gevangenschap ‘als tweederangs burgers’ leven. Deze fabelachtige thriller is bepaald niet kinderachtig, zit vol humor, diepere lagen en ernst. Het is steengoed geschreven en laat je nadenken over de bio-industrie. Het einde is spectaculair, verrassend en heldhaftig.

Uitgeverij: Lannoo | Vertalers: Lies Lavrijsen en Els Dumez-Blocken | Verschenen: 15-04-2022 | €16,99 | Hier te bestellen

De voorlezer van de sultan – Inez van Loon – 11+

Lilit is een meisje van de Anatolische hoogvlakte. Bilal is een jongen uit de Soedanese woestijn. Ze worden op zeer jonge leeftijd ontvoerd en komen samen in de harem van de Sultan terecht. Zullen ze ooit nog buiten de paleismuren komen? Inez beschrijft het Constantinopel (het huidige Istanbul) van 1902 op een weergaloze en kundige manier, ze heeft duidelijk veel onderzoek gedaan. Het resultaat is een verhaal over vriendschap en vrijheid, dat zich afspeelt aan het einde van het Ottomaanse Rijk. De voorlezer van de Sultan is een ontroerend verhaal over een stukje geschiedenis dat niet veel mensen kennen.

Uitgeverij: Clavis | Verschenen: 28-02-2022 | €17,95 | Hier te bestellen

Over straatfiguren en wegpiraten – Mijke Pelgrim – 13+

Waar veel schrijvers de plank op dit gebied misslaan, weet Mijke precies wat er in tieners omgaat, wat ze meemaken, wat ze belangrijk en grappig vinden. In de Best of YA XS-reeks verscheen dit heerlijke dunne boekje over de tiener Dex, die op schoolreis gaat naar Canterbury. Dex is een onstuimige wervelwind die ervan houdt om lol te trappen. Maar heeft Dex nog steeds zoveel praatjes wanneer hij in het Engels iemand moet interviewen voor een opdracht van school? Deze situatie zal voor heel veel leerlingen (en docenten!) heel herkenbaar zijn. Door de humor, het onderwerp en het geringe aantal bladzijdes is dit boek perfect voor aarzelende lezers.

Uitgeverij: Van Goor, Best of YA | Verschenen: 12-07-2022 | €9,99 | Hier te bestellen

Zeis – Neal Shusterman – 14+

Nog zo’n heerlijk lugubere dystopie, maar dan voor een iets ouder lezerspubliek. Het gaat over een toekomstige wereld zonder honger, ziekte, oorlog en zonder de dood. Dat klinkt heerlijk, zou je zeggen… Niets is minder waar. Om de mensenpopulatie in proportie te houden worden er personen aangewezen als Zeis. Alleen Zeisen mogen het leven van anderen beëindigen. Het vervolg op Zeis, Cumulus, is deze maand verschenen, dus wie enthousiast geworden is kan meteen door naar het volgende deel. Reken maar dat ik die binnenkort uit de bieb ga lenen.

Uitgeverij: Blossom Books | Vertaler: Lydia Meeder | Verschenen: 23-09-2021 | 22,50 | Hier te bestellen

De zoon van de berentemmer – Laurent Petit Xavier – 11+

Met de huidige vluchtelingenproblematiek is het goed om verhalen over dit onderwerp onder de aandacht te blijven brengen. In dit schrijnende maar tegelijk ook hoopvolle boek wordt het verhaal verteld van de Roma-jongen Ciprian, die uit een familie van berentemmers komt. Via mensensmokkelaars komt hij in Parijs terecht en probeert daar zijn schuld aan de smokkelaars af te lossen. Medemenselijkheid en onverdraagzaamheid gaan hand in hand in dit boek over de kwetsbaarheid van vluchtelingen.

Uitgeverij: Ploegsma | Vertaler: Leny van Grootel | Verschenen: 07-12-2022 | €17,99 | Hier te bestellen

De rest van ons leven – Els Beerten – 15+

Als geen ander kan Els Beerten het schemergebied in kaart brengen van tegenstrijdige gevoelens en gebeurtenissen rondom oorlog. Wanneer Fredo Santoro als kleine jongen van Italië naar Engeland migreert, groeit hij op in een warme Italiaanse gemeenschap van kappers en ijsverkopers, tot de Tweede Wereldoorlog uitbreekt en Mussolini de kant van de Nazi’s kiest. Alle Italianen in Engeland worden plotseling verdacht. Het geeft ons daardoor opeens een interessant perspectief op de recente gebeurtenissen rondom de oorlog tussen Rusland en Oekraïne, waarbij veel Russen ook van de één op de andere dag met andere ogen werden bekeken.

Uitgeverij: Querido | Verschenen: 01-03-2022 | €18,99 | Hier te bestellen

Bollen of zaadjes – Heleen

Lieve Janneke!

Het is bijna kerstvakantie. Ben jij er net zo aan toe als ik? Na de toetsweek, kerstmarkt nog even een rondje Corona en mocht ik vandaag met een kerstviering in mijn coachklas de vakantie inluiden. Ik schreef voor en over hen een eigen kerstvertelling.

Hij liep een rondje om de school, zoals hij zo vaak deed.

Het was guur. De mist liet zijn haar in slierten langs zijn gezicht hangen. Hij rilde, zijn been voelde nog stijver dan anders. Het hondje scharrelde achter hem aan, daar hoefde hij niet voor achterom te kijken, dat wist hij gewoon.

Op het hoekje, aan het uiteinde van de school hoorde hij gekakel, hij glimlachte. Zo wilde iedereen er wel uitgestuurd worden. Hij liep door, hij zag een zonnescherm dat niet helemaal in getrokken was. Die zon mocht van hem wel komen. Het leek wel of het helemaal niet licht werd, deze dagen. Bij het volgende lokaal was het helemaal donker, zoals zo vaak. Hij wist eigenlijk niet eens wie daar normaalgesproken les gaf.

Hij liep om de halve cirkel aarde heen, die hij laatst maar eens geschoffeld had. Een tijdje geleden had hij hier twee jongens met een schep en een hark in de weer gezien. De kleine jongen met rode wangen schepte of zijn l leven er van af hing. De lange, met de lichtgevende ogen, was bedachtzamer en bekommerde zich om wat er leefde in het boogvormige minituintje. Bollen pootten ze hier, of hadden ze nou iets gezaaid. Hij zou het nog eens vragen aan die uitbundige vrouw met haar kleurrijke kleding. Haar zag hij hier meestal. De hond wist haar ook te vinden. Zelf vond hij haar wat druk, maar als zíj haar lief vond, zou het wel goed zijn.

Zag hij nou echt kaarsen branden? Hoefden die kinderen dan niets meer te leren, tegenwoordig?! Ze zaten met z’n allen aan een grote tafel, niet twee aan twee, zoals hij meestal zag als zijn rondje deed. Hij hoorde iets over een zwembad en was stiekem blij dat hij niet uitgenodigd was.

Een meisje zat stilletjes te tekenen, terwijl anderen het gesprek verhit leken te voeren. Ze had stralende donkere ogen en zag er uit of ze de anderen hun gang wel liet gaan en haar eigen weg koos. Stak er nou een kleine alpaca uit haar tas? Naast haar zat een meisje met prachtige donkere krullen, ze sloeg haar ogen af en toe verlegen neer en giechelde dan weer met de andere meisjes mee. De donkere jongen tegenover haar voerde het hoogste woord. Hem had hij nog niet zo vaak gezien, bij zijn rondjes. Hij leek zich hier aardig thuis te voelen. Hij glimlachte.

Waar in de stilte van de mist die enorme knal vandaan kwam kon hij niet bedenken. De ramen van het oude gebouw rammelden in hun kozijnen. De jongen in de trainingsbroek rende uitgelaten naar het raam, dol op knallen zo te zien. Hij trok zijn kraag nog wat verder omhoog. Tijd voor een bakje koffie. Hij zou de kortste weg nemen, al was hij altijd graag buiten, nu wilde hij naar binnen. Naar de warmte, naar het licht.

Hij draaide zich om en realiseerde zich toen dat hij haar miste. Zijn zachte, trouwe vriendinnetje met haar trippelpootjes en haar vragende ogen. Hij floot een keer, tussen zijn tanden. De afspraak was dat ze dan zou komen. In zijn ooghoek zag hij dat binnen de deur van het lokaal open ging en de Tl-verlichting uit. De stille jongen met de grote bruine ogen liep de deur uit, de kleurige docent had hij zien knikken.

Hij floot nog een keer en nog eens. In de verte klonk een doffe dreun, gevolgd door een reeks scherpe knallen. Hoe kon dat nou, ze was altijd bij hem. Hij riep haar naam, eerst hees en ongemakkelijk, daarna luider. Hij herkende de lichte paniek in zijn eigen stem. Het leek of zijn geluid in de wollige muur van mist bleef hangen.

Er werden bekers thee ingeschonken. Kaneelthee, of deze keer toch Earl grey? Andere mensen op school vonden het kinderachtig wat er hier gebeurde, zij vond het eigenlijk best gezellig. Dit was een van de weinige lessen waar ze niet te laat wilde komen. Ze bond haar lange blonde haren in een staart en hielp mee met uitdelen. Haar vriendin, die altijd alles wist, was bezorgd naar het raam gelopen. Ze had iets gehoord, dacht ze. De jongen die al zestien was zei dat ze rustig moest gaan zitten, hij haalde zijn hand door zijn gitzwarte haar. Het gaat om de hond, mompelde de grote jongen, die onafgebroken naar buiten keek. Hij haalde zijn neus nog eens op en probeerde door de mist naar de verte te staren.

Haar docent maande tot stilte en vroeg iets aan het meisje met de opvallende oogopslag, haar “dat weet ik niet” werd met een zucht ontvangen en was blijkbaar een verboden antwoord. Wie dat zeker niet hoorde was haar altijd kletsende vrolijke vriendin. “Het gaat om de hond”, klonk het nog een keer uit de buurt van het raam. De jongen met de grote bruine ogen was weer binnengekomen en aaide de zachte vacht van de hond, die achter hem aangelopen was. Dat het beestje nat was van de mist maakte hem blijkbaar niets uit.

In zijn stress vergat hij bijna te luisteren. Hij hoorde zijn naam roepen en herkende de stem van de kleurige vrouw. Hij had eigenlijk nu niet zo veel zin in een kletspraatje, eerst moest hij zijn maatje terugvinden. Ze was vast geschrokken door de knallen, net als hij trouwens. Of hij ook thee wilde? Kaneelthee? Ze begon een onsamenhangend verhaal over bloembollen.

De leerlingen in de klas keken niet op van zijn komst. Iemand stond al op om hem een beker thee aan te reiken. Hij voelde een natte neus tegen zijn hand en opeens voelde hij geen kou meer en trok de spanning uit zijn lijf. De hond liep voor hem uit naar een plek in de buurt van het raam. Hij volgde haar en veegde nog snel een traan van zijn wang.

“Het gaat om de hond.” De grote jongen glimlachte en schoof de pot met
suikerklontjes naar hem toe.

Hij strekte zijn pijnlijke been en ritste zijn jas open. De hond lag aan zijn voeten en slaakte een diepe zucht. Het was goed zo.

In de vakantie zou hij het onkruid bij het minituintje nog eens weghalen. Dan konden de bollen, of waren het zaadjes, gaan groeien. Maar eerst gaf hij zich over aan het donker. Hij wist dat het gauw weer licht zou worden.

Fijne Kerstdagen, Heleen

Afbeelding: De hond op de foto heet Flint, Heleens Australian Sheppard.

Winactie: Feo en de wolven – Katherine Rundell

Een goed boek is, wat ons betreft, één van de leukste cadeaus die je kunt krijgen. Met de feestdagen voor de deur is het tijd voor cadeaus. Met onze adventskalender tellen we af tot de kerstvakantie en kun je elke week een ander mooi boek winnen.

In deze laatste week kun je het winterse boek Feo en de wolven van Katherine Rundell winnen. Je hebt een week de tijd om te reageren via onze instagram-pagina. Op kerstochtend, zondag 25 december 2022, maken we de winnaar bekend.

Klik hier om deel te nemen aan de wedstrijd

Tegen de achtergrond van de Februarirevolutie in 1917 speelt zich het verhaal af van een stoer twaalfjarig meisje, Feodora. Ze woont samen met haar moeder in de Russische bossen waar ze samen wolven verwilderen. Dat wil zeggen dat ze tamme wolven, die bij de elite in Sint Petersburg zijn opgegroeid, op hun verzoek weer verwilderen. Zodat de wolven weer zelfstandig kunnen overleven in het bos.

Deze taak volbrengen ze zo goed dat de tsaar er last van krijgt. Feo’s moeder wordt opgepakt en Feo besluit haar te redden. Feo en de wolven (Zwart, Wit en Grijs) en een pas geboren welp slaan op de vlucht. Ze krijgen hulp van Ilja, een 13-jarige soldaat die ervan droomt balletdanser te worden

Zoals we inmiddels gewend zijn van Katherine Rundell geeft ze haar personages alle ruimte om anders te zijn, zichzelf te zijn en tegen de heersende moraal en politieke opvattingen in te gaan. Daarnaast is Katherine als geen ander in staat om de toon van het boek luchtig en optimistisch te houden, ook al gebeuren er hele erge dingen. Zo worden er mensen en wolven gedood, mishandeld en verminkt.

Het is dan ook niet voor niets dat Rundell als één van de belangrijkste Britse jeugdboekenauteurs van dit moment wordt gezien. Met bijna elke Britse jeugdliteratuurprijs op zak, worden haar boeken over de hele wereld vertaald. Ook in het Nederlands zijn inmiddels al meerdere titels verschenen. Feo en de wolven was het eerste boek dat van Rundell in Nederland verscheen. Het is het meest winterse boek dat er in haar oeuvre tussen zit en daarom zeer geschikt voor een koude kerstvakantie.

Ons leeftijdsadvies: 10+ | Uitgever: Luitingh Sijthoff | Auteur: Katherine Rundell | Illustrator: Gelrev Ongbico | Verschenen: 19 november 2019

Niet gewonnen, maar wel nieuwsgierig geworden naar dit boek? Klik hier om het boek te bestellen.

Stargate – Ingvild H. Rishøi – Tip van Janneke

Ze wordt in Zweden de nieuwe Astrid Lindgren genoemd. Terecht, wat mij betreft. De Noorse Ingvild H. Rishøi veroverde vorig jaar de harten van de Scandinaviërs met haar kerstvertelling. Dit jaar is het betoverende Stargate in het Nederlands verschenen. Het is misschien wel het mooiste boek dat je in 2022 onder de boom cadeau kunt geven.

De zusjes Ronja en Melissa verlangen naar een normale Kerst, met een echte kerstboom, een gevulde koelkast en vooral met een nuchtere vader. In deze eigentijdse versie van Het meisje met de zwavelstokjes ontroert het kwetsbare perspectief van het tienjarig meisje Ronja. Waarin de harde werkelijkheid van haar leven met een alcoholistische vader wordt afgewisseld met kinderlijke fantasie. Met fraaie, korte, stilistische zinnen deelt ze haar observaties en droomt ze van ‘het huisje in het bos’ waar alles goed en perfect zal zijn. Een prachtige plek voor een echte kerstboom.

Wanneer de conciërge van Ronja’s school een baantje als kerstbomenverkoper voor Ronja’s vader vindt, lijkt die droom opeens heel dichtbij. Wanneer vader ook deze baan verprutst, is Ronja en haar oudere zus Melissa er dan ook veel aan gelegen om ‘die baan in de familie te houden’. Melissa gaat als kerstbomenverkoper aan de slag en Ronja helpt.

Je gaat van Ronja houden via de vele mannen die een gebaar van vriendelijkheid richting de meisjes uiten. De conciërge die zijn lunch met Ronja deelt, de norse buurman die als enige naar Ronja’s Luciaviering komt kijken op school, de kerstbomentransporteur die Ronja op kerstavond eindelijk een eigen kerstboom geeft.

Des te harder komt het wrange en tegelijkertijd ook wonderschone einde binnen. Want waar ging dat einde nu eigenlijk over? Hebben de meiden een huisje in het bos gevonden? Of is het toch een koortsdroom van twee weggelopen kinderen die onder hun eigen kerstboom schuilen voor de ijskoude storm Gudrun?

Net als in Andersens Meisje met de zwavelstokjes zit er een duidelijke maatschappijkritische ondertoon in dit moderne sprookje. Wat voor de stoere en dappere zus Melissa als een paal boven water staat, is voor de kleine Ronja maar moeilijk te begrijpen: ze staan er alleen voor in een wereld die geregeerd wordt door kapitalisme.

Is het een boek voor kinderen? Nee, eigenlijk niet. Toch worden mijn leerlingen in de derde klas vanaf de eerste bladzijde geraakt. Het is een boek óver kinderen, met een gelaagdheid die jong en oud ontroert op zoveel verschillende manieren. Te veel om in een recensie op te noemen, maar genoeg om ieder jaar te willen herlezen en iets nieuws in te ontdekken.

Met geen woord te veel grijpt Rishøi je bij de keel met haar kerstvertelling. Als een ‘echte’ Lindgren worden hardvochtige verhaallijnen, hoopvolle dromen en magisch taalgebruik moeiteloos met elkaar afgewisseld in een hartverscheurend mooi verhaal. Stargate is hard op weg om een kerstklassieker te worden. Zo kom je ze niet vaak tegen.

Winactie: Deze winter – Alice Oseman

Geïnspireerd door paarse vrijdag verloten we deze week de kersteditie van de internationale bestseller-serie Heartstopper: het onlangs verschenen boek Deze winter van Alice Oseman. Je hebt een week de tijd om te reageren via onze instagram-pagina. Op 4e advent, zondag 18 december 2022, maken we de winnaar bekend.

Klik hier om deel te nemen aan de wedstrijd

Het boek Deze Winter beschrijft wat er gebeurde tijdens de kerstdagen in het vierde deel van Heartstopper. In tegenstelling tot de andere delen is Deze winter geen graphic novel, maar een geschreven novelle. Wees niet getreurd, het verhaal is voorzien van vele illustraties in de kenmerkende stijl van Alice Oseman.

Waar in eerdere delen de ontluikende liefde van de muzikale Charlie en rugby-speler Nick centraal stond, voert in deel vier de eetstoornis van Charlie de boventoon. Zo ook in de kersteditie Deze winter die in diezelfde tijd plaatsvindt. Charlie kijkt als een berg tegen de kerstdagen op, waarbij bijna alle activiteiten om eten draaien en waar hij moeilijke vragen van familie verwacht over zijn eetstoornis en zijn relatie met een jongen.

Hoewel we natuurlijk het liefst zouden zien dat Kerst voor iedereen een fijne tijd is, is dat voor lang niet iedereen zo. Daar kunnen hele verschillende problemen aan ten grondslag liggen. Misschien biedt Deze winter een beetje troost aan diegenen die Kerst ook als een moeilijke tijd ervaren, of geeft het een beetje inzicht aan hen die dat perspectief op de feestdagen een beetje beter proberen te begrijpen.

Ons leeftijdsadvies: 13+ | Uitgever: Van Goor | Auteur: Alice Oseman | Vertaler: Niels van Eekelen | Verschenen: 22 november 2022

Niet gewonnen, maar wel nieuwsgierig geworden naar dit boek? Klik hier om het boek te bestellen.

Ben je nog niet bekend met de queer-boekenreeks Heartstopper? Bekijk dan ook eens de tv-serie die deze zomer op Netflix verscheen.

Winterverhalen – Janneke

Goeiemorgen Heleen!

‘Waarom is het in zoveel sprookjes winter?’ vroeg een opmerkzame eersteklasser me een paar weken geleden tijdens zijn sprookjesonderzoek, een fictie-opdracht. Een goeie vraag. ‘Ja, waarom eigenlijk?’ vroeg ik de klas, ‘Wie heeft een goed antwoord op die vraag?’

‘Omdat ze in de winter bedacht zijn, natuurlijk.’ Mijn alleswetende boekenwurm heeft doorgaans op elk fictie-vraagstuk wel een antwoord. Of het nu om Griekse mythen, Marvel-helden of Donald Duck gaat. ‘Hoezo ‘natuurlijk’? Hoe weet jij nou weer wanneer het bedacht is?’ Heel goed, in gedachten geef ik de kritische vragensteller een pluim. Hij houdt zijn klasgenoot scherp. Ook nu stelt het antwoord trouwens niet teleur: ‘Omdat ze daar in de zomer geen tijd en zin voor hadden. In de winter konden ze niet op het land werken en zaten ze zich mega te vervelen. Het was ook snel donker en ze hadden geen tv, hè. Je moet wat. Dan vertel je een verhaal over iemand die het ook koud heeft.’

Bravo! Ik had het zelf niet beter kunnen uitleggen. Wat is het fijn om zoveel goeie vragenstellers én goeie antwoord-gevers in de klas te hebben. Als het donker en koud wordt hebben we behoefte aan verhalen. Aan lichtjes in de duisternis, een beetje magie, een beetje afzien en aan een hoopvolle afloop.

Overigens hebben we tegenwoordig wél tv. Ik kijk nu al uit naar een kerstvakantie lang films kijken en boeken lezen. Het mooiste is natuurlijk wanneer deze twee samen komen. Zoals bij de boekverfilming van het boek Lampje, welke als mini-serie zal worden uitgezonden in de eerste week van januari. Ook dat is een verhaal van licht in de duisternis en afzien. Dat hoort er in de kerstvakantie ook wel een beetje bij, vind ik. Als ik me niet vergis kwamen Kruimeltje, Minoes en de eerste Harry Potter-film ook in de winter uit. Ik zie mezelf meteen weer tussen m’n ouders, broer en zusje op de bank zitten. Buiten koud, binnen warm. Dankbaar te zijn voor wat je hebt, in vergelijking met Kruimeltje, Harry en Lampje al helemaal. Een kerstvakantie is niet compleet zonder een goeie film of serie met een Charles Dickens-achtige overlevingsvibe.

Ik besluit dat het zo tijdens het eerste uur, terwijl het buiten nog schemert, een goed moment is om even samen van een winterverhaal te genieten. Ik doe de lichten in het lokaal uit, zet een knapperend haardvuur aan op het digibord en lees De sneeuwkoning voor uit mijn nieuwe sprookjesboek met ijskoude sprookjes van over de hele wereld. Als het is afgelopen kijkt m’n altijd kletsende giegelmeisje op de voorste rij me tevreden aan: ‘Lekker even geen les. Kun je niet wat vaker voorlezen?’ ‘Dat is best een goed idee,’ antwoord ik, ‘Leuk hè, waar zo’n vraag ‘Waarom is het in sprookjes altijd winter?’ dan opeens toe kan leiden. Een lekker winterverhaal in de les!’

Ze gaat rechtop zitten en kijkt me enthousiast aan: ‘Zeker leuk! Ik heb ook zo’n vraag: ‘Waarom drinken ze in zoveel kerstfilms warme chocolademelk?’’

Ik moet hard lachen. Leuk geprobeerd. Maar dan gaan we toch écht verder met de les. Zónder chocolademelk.

Geniet van deze winterse zondag, Janneke

Nieuwsgierig geworden naar het schitterend geïllustreerde sprookjesboek met winterverhalen van over de hele wereld, geschreven door Dawn Casey? Klik hier om het te bestellen.

Meer informatie over de mini-serie Lampje is hier te vinden. Er zit ook een leuk lespakket bij voor groep 7 en 8. Ik vind het er ook geschikt uitzien voor een brugklas.