Hogedrukpanpoëzie, zeven lettergrepen – Heleen

Lieve Janneke!

Wij zijn ook begonnen en hoe! Dit schooljaar geef ik Nederlands in de bovenbouw en begeleid ik het leesuur in een eerste klas. Veel leerlingen ken ik amper of niet, een aantal een beetje. Ik heb eerst maar eens ingezet op kennismaken. Althans….

In mijn introductielessen zouden haiku’s geschreven worden. Op een creatieve manier hoopte ik de leerlingen in mijn nieuwe klassen een beetje beter te leren kennen. Ik dacht over hobby’s en vakanties te leren, maar kwam persoonlijke eigenschappen én mezelf tegen.

“*Pieter is mijn naam”, hielp ik iemand op weg, “je begint met vijf lettergrepen.” “Belachelijk dat een haiku niet mag rijmen”, riep iemand, “dat is veel makkelijker”.

“Ik maak een haiku
Dat is best wel veel gedoe
Ik ben nu al moe”

“Volgens mij is dat rijmen niet verboden hoor, het hoeft gewoon niet. Dit is al een prachtige haiku.”

“Slapen wordt hier niks
Deze haiku wil ik niet
De bel gaat straks pas”

Lettergrepen worden geteld, grappen gemaakt en zuchten geslaakt, ik voel mijn eigen fanatisme groeien, ik zweet ervan en ik ben niet de enige.

“Voetbal speel ik graag
Verder vind ik niks echt leuk
Nutteloos dichten”

“Wie krijgt die dropjes?
Zoethout deelt nog steeds niet uit
Waar doe ik dit voor?”

“Dicht als het warm is
Zonnescherm en luxaflex
Warmte moet uit mij”

“Geel staat haar echt niet
Te oud voor die oorbellen
Wat een aanstelster”

“Mijn broertje heeft vrij
Als ik thuiskom is hij bang
Wie wil er ruilen?”

“Nederlands blijft saai
Wat ze ook bedenken zal
Nederlands blijft saai”

Als de bel bijna gaat, verzamel ik het werk. De leerlingen verlaten het lokaal en ik kijk naar de thermometer in mijn lokaal, het is achtentwintig graden.

Achtentwintig warm
Hogedrukpanpoëzie
We zijn begonnen!

Ik wens jou, óns, een prachtig nieuw schooljaar!

Liefs, Heleen

Afbeelding: Freepik

Winactie: Jimi Fender Johnson – Buddy Tegenbosch

Alle scholen zijn weer begonnen in noord-, midden- en zuid Nederland. Ongetwijfeld hebben de scholieren onder ons inmiddels de opdracht gekregen om een mooi leesboek uit te zoeken voor het vak Nederlands. Of misschien heb je juist een lekker boek nodig om even níét met school bezig te hoeven zijn. Tijd voor een reeks winacties. Laat de herfst maar komen! Dan kruipen wij met een goed verhaal op de bank.

We hebben gekozen voor zes boeken van Nederlandse schrijvers met uiteenlopende thema’s. Deze week maak je kans op een gesigneerd exemplaar van het onlangs verschenen boek Jimi Fender Johnson van Buddy Tegenbosch. Je hebt ongeveer een week de tijd om te reageren via onze instagram-pagina. Op zondag 17 september 2023, maken we de winnaar bekend. Waarom zou jij dit boek willen winnen? Laat je antwoord achter in de comments.

Leerlingen van Heleen en Janneke mogen ook een bericht sturen via Magister Berichten.

Klik hier om deel te nemen aan de wedstrijd

Waar gaat het over?

Laatst bedacht ik me dat de scholieren van nu 9/11 niet meer hebben meegemaakt. Een goede reden om deze grote gebeurtenis in de recente geschiedenis mee te nemen in de huidige jeugdliteratuur. Het is deze week alweer 22 jaar geleden dat de aanslag op de Twin Towers in New York plaatsvond. Het avontuur van Jimi brengt die dag opeens weer even heel dichtbij.

De muzikale Jimi heeft na een bandrepetitie een wonderlijke ontmoeting met een vrouw die hem waarschuwt: als hij de trap op gaat, reist hij terug naar het verleden. De waarschuwing heeft een averechts effect en Jimi besluit het avontuur aan te gaan. Hij belandt in New York op 10 september 2001. Hij moet een persoonlijke opdracht uitvoeren om terug te kunnen keren naar zijn eigen tijd. Zijn opdracht brengt hem naar de bovenste verdieping van het WTC, op de ochtend van 9/11. Lukt het hem zijn taak te volbrengen? En weet hij de wolkenkrabber op tijd te verlaten?

Jimi zet zijn muzikaliteit in om de aandacht van de nietsvermoedende New Yorkers te trekken. Buddy maakte daarom zelfs een afspeellijst bij het boek, voor wie tijdens het lezen nieuwsgierig is geworden naar Jimi’s favoriete artiesten. Jimi is overigens geboren als Lucy. Een detail dat grappig genoeg ook slechts een detail blijft. Het is geen hoofdthema in het boek, waardoor gendertransitie wordt genormaliseerd als zijnde één van de vele kenmerken die een personage kan hebben.

Door het tijdreizen zit er een magisch realistisch element in dit boek, maar -net als in Kruistocht in Spijkerbroek– is dat slechts zijdelings aanwezig en voert vooral de persoonlijke missie van hoofdpersonage Jimi de boventoon. Het is een bloedspannend en tegelijkertijd gevoelig boek. Een avonturenboek en coming-of-age-roman in één. Jimi Fender Johnson heeft werkelijk voor elke lezer wat wils. En ongetwijfeld levert het boek interessante gesprekken op met ouders, docenten en andere volwassenen. Waar waren zij op 11 september 2001, toen ze dit nieuws hoorden?

Lees hier Heleens interview met Buddy Tegenbosch over het boek Jimi Fender Johnson.

Ons leeftijdsadvies: 14+ | Uitgever: Van Goor, Unieboek – het Spectrum BV | Auteur: Buddy Tegenbosch | Omslagbeeld: Lennart Wolfert | Verschenen: 4 juli 2023

Niet gewonnen, maar wel nieuwsgierig geworden naar dit boek? Klik hier om Jimi Fender Johnson te bestellen.

De vloek van de schelpen – Efua Traoré – Tip van Janneke

Eerder dit jaar won schrijfster Efua Traoré een zilveren griffel met haar boek Kinderen van het drijfzand. Met De vloek van de schelpen laat Efua zien dat de Nigeriaanse volksverhalen en mythen vooralsnog genoeg stof opleveren om prachtige jeugdboeken over te blijven schrijven. Deze keer voeren de zogeheten Abiku de boventoon, geestenkinderen die vervloekte families teisteren door steeds weer opnieuw binnen die familie geboren te worden.

Dat klinkt bovennatuurlijker dan het boek in werkelijkheid is. De sluimerende aanwezigheid van de Abiku is vanaf het begin aanwezig in de vorm van het bijgeloof van Kuki’s tante. Kuki’s moeder vertelt aan haar dochter dat de Abiku niet echt bestaan. Pas richting het einde van het verhaal ga je als lezer, samen met Kuki, ernstig twijfelen aan die stelligheid. Want er gebeuren wel hele gekke dingen.

Daarnaast beslaat een verhaallijn over pesten zeker de helft van het boek. Een universeel verhaal over dichtbij jezelf blijven en omgaan met pesterijen. Kuki is een verlegen en introvert meisje dat met haar moeder verhuist vanwege haar moeders nieuwe liefde. De overgang naar een nieuw huis en een nieuwe school loopt alles behalve soepel. De pestkop van de klas heeft het op haar gemunt. Gelukkig vindt Kuki een nieuwe vriendin, Enilo, tijdens een verkenningstocht in de buurt van haar nieuwe huis.

Ze vindt niet alleen een nieuwe vriendin maar ook een fabelachtig vervallen landhuis aan zee. Het heeft iets betoverend moois en griezeligs tegelijk. Er is mozaïek van schelpen en er ligt een grote tritonshoorn bij de ingang. Maar bij het vallen van de avond lijkt het sprookjesachtige landhuis te veranderen in een grimmig decor vol spookachtige schimmen. Haar vriendin Enilo lijkt er meer van te weten, kan ze haar wel vertrouwen?

De vloek van de schelpen is enerzijds een kennismaking met minder bekende culturen en tradities. Het hele boek ademt de Nigeriaanse leefwijze via het rijk beschreven eten, de kleding, de omgeving. En niet te vergeten, via de kleurrijke verhalen over vervloekte families, magische werelden en bomen waar het spookt. Tegelijkertijd is het een verhaal dat over elke tiener, waar dan ook ter wereld, had kunnen gaan. Pesten is, helaas, van alle tijden en komt overal voor waar grote groepen mensen samen zijn.

Bovenal is De vloek van de schelpen een boek dat gaat over geloven in jezelf. Je eigen koers mogen en durven varen. Efua Traoré lijkt met dit boek een oproep te doen aan al haar lezers om vooral zélf te blijven nadenken, niet achter een kudde aan te lopen. Of dat nu gaat om groepsdruk in de klas en eventuele pesterijen of om de discussie rondom bijgeloof en het bovenmenselijke. Ga op je onderbuikgevoel af en blijf trouw aan je hart.

Mijn leeftijdsadvies: 11+ | Uitgever: Leopold | Auteur: Efua Traoré | Illustratie: Helen Crawford-White | Vertaling: Sandra C. Hessels | Verschenen: 24 augustus 2023 | Prijs: €17,99 | Hier te bestellen

 

Klaar voor de start – Janneke

Lieve Heleen,

De eerste week van school is voor een brugpieper ontzettend spannend. Een nieuwe klas, een nieuwe school, nieuwe kinderen, nieuwe docenten en nieuwe gewoontes. Het ene kind heeft er ontzettend zin in en de ander kijkt er als een berg tegenop. Waar de ene het liefst nog met Lego wil spelen, verheugt de ander zich op chillen -en de snoepautomaat!- in de aula.

Dit jaar ben ik voor het eerst mentor van een brugklas en zie ik hoe ‘mijn’ kinderen in een week tijd een totale transformatie doormaken. Ben je net een jaar de grootste van de basisschool geweest, ben je opeens weer heel erg de kleinste van de school. Ben je voor de zomer nog een kind, ben je opeens een tiener geworden. Opeens worden ze zelfbewust en vragen zich af of ze zich kunnen laven aan de vertederde blik van de hulpmentoren uit de bovenbouw. Of dat ze juist extra hun best moeten doen om die blik te veranderen in respect en wie weet zelfs een beetje ontzag. Zie zo’n nieuwe coole rol maar eens vol te houden, dat is best vermoeiend…

Ik weet nog de eerste keer dat ik zelfstandig als docent aan de slag ging op de Ulbe. Ik gaf mijn introductieles Nederlands aan m’n verse brugklas in het biologielokaal vol opgezette dieren. De bruggers keken hun ogen uit en konden zich niet meer concentreren na een dag vol introductielessen. Twee kinderen met een pas verworven rol als grappenmaker maakten dierengeluiden. De klas was onrustig.

In plaats van ze aan te spreken besloot ik de les stil te leggen. Ik gaf ze vijf minuten de tijd om allemaal zo hard mogelijk dierengeluiden te maken met elkaar. Geloof me, vijf minuten is best lang. Zelfs als je elf of twaalf jaar oud bent. Na enige aarzeling van hun kant en aanmoediging van mijn kant viel de coole brugpieprol even helemaal van ze af. De basisschooljas paste nog prima en voelde vertrouwd. Vol overgave werden er gorilla’s en zeehonden nagedaan. Meisjes fladderden als vlinders door de klas en jongens zwaaiden met hun armen als krokodillen en olifanten. Een ontlading. Even spelen en niet cool zijn.

Ik stond grinnikend bij m’n deur en zag in de gang zo nu en dan een collega een hoofd om de hoek steken: ‘Alles goed daar?’ Ik stak m’n duim op: ’Uitstekend’. Kinderen die stil vallen moedig ik aan om door te gaan: ‘De vijf minuten zijn nog niet voorbij. Pak je kans.’ Wanneer de vijf minuten wel voorbij zijn maak ik als een dirigent een gebaar van stilte. Het werd muisstil. Sommige kinderen zaten glimlachend achterovergezakt. Andere hingen een beetje over hun tafel. Deze totale overgave aan de gekkigheid is ‘zo ontzettend basisschool’. Een paar weken later zouden ze bij dezelfde vraag niet meer allemaal hebben meegedaan.

Ook in mijn nieuwe mentorklas is richting het einde van de introductieweek onrust in de klas. Er is iemand jarig geweest in de zomervakantie. Wat doen we daarmee op de middelbare school? Eigenlijk niet zoveel. Je zal de eerste maar zijn en nog niet weten waar je aan toe bent. Moet je trakteren of niet? Wordt er gezongen?

Gelukkig zijn er altijd kinderen die daar niet over nadenken. Met de vanzelfsprekendheid van acht jaar lang basisschooltraditie beginnen ze te zingen en roepen dat de jarige op zijn stoel moet staan. De klas doet mee. Uitbundig wordt er gezongen. Er wordt zelfs getrakteerd.

Dan komt de vraag: ‘Mag hij nu elf keer van zijn stoel afspringen?’ Ik kijk hem aan: ‘Wil je dat?’ Aarzelend kijkt hij de klas rond: ‘Ja, best wel.’ Niet wetend of dat hier kinderachtig wordt gevonden of niet. Een pas verworven vriend kan ook wel wat beweging gebruiken en valt hem bij: ‘Mogen wij ook elf keer van onze stoel afspringen?’ ‘Willen jullie dat?’ ‘JA!’ ‘Vooruit, maar dan ook écht met de hele klas. En ook écht állemaal elf keer.’ Gejuich en een bonkend kabaal vullen de klas. Dertig kinderen springen uitgelaten van hun stoel af. Ik vermoed dat ze dit vanaf de eerstvolgende jarige niet meer willen. Te basisschool. Hallo, imago.

Wat zijn ze lief, hè. Die eersteklassers. Zo groot, want brugpieper. Zo klein, want de jongste van de school. Wanneer sprong jij voor het laatst van je stoel op je verjaardag?

Geniet nog even van je laatste weekje vakantie,

Janneke

Afbeelding: Freepik

Inspiratie voor het nieuwe schooljaar – Tips voor docenten (Nederlands)

Inmiddels is ook de zomervakantie van regio noord bijna voorbij (nog een weekje) en is het, voor de docenten onder ons, weer tijd om lessen voor te bereiden. Wij raken zelf ontzettend geïnspireerd door de vele mooie boeken met een educatief karakter. We besloten om een paar recent verschenen titels met jullie te delen.

Heb je ook iets moois gelezen waardoor je geïnspireerd bent geraakt voor je (Nederlandse) lessen? Laat het ons weten!

Schrijf! – Li Lefébure & Ine Desplinter

Een heerlijk boek met creatieve schrijfopdrachten voor tieners. Schoolschrijver en gastdocent ‘creatief schrijven’ Li Lefébure stelde samen met lerares en pedagogisch vakbegeleider Nederlands Ine Desplinter een boek samen om creatief schrijven toegankelijker te maken. Hoe pak je dat aan als docent? Waar prikkel je de creativiteit van de kinderen mee? Ze zochten contact met Nederlandse en Vlaamse jeugdboekenschrijvers en vulden hun eigen opdrachten aan met opdrachten en schrijftips van de schrijvers. De opdrachten zijn heel compleet en hapklaar gepresenteerd. Janneke testte een deel van de opdrachten uit met haar brugpiepers en heeft er met haar klas erg veel plezier mee beleefd.

Uitgever: Clavis | Verschenen: 20 december 2022 | €29,95 | Hier te bestellen

Rozen voor de zwijnen – Ted van Lieshout

Wat maakt iets tot een spreekwoord? En hoe gebruiken wij ze tegenwoordig? Aan de hand van Pieter Bruegels schilderij ‘Nederlandse spreekwoorden’ vertelt schrijver Ted van Lieshout over hele oude spreekwoorden, die we deels nog steeds gebruiken. Wat betekenen ze precies? En hoe zijn ze ontstaan? Het is in aansprekende taal opgeschreven. Te gebruiken voor een klassikale les, maar ook heel geschikt om kinderen zelf in te laten bladeren. Heleen heeft het boek al aangeschaft voor de mediatheek van haar school, om lekker door te kunnen grasduinen met haar leerlingen.

Uitgever: Leopold | Verschenen: 5 april 2023 | €24,99 | Hier te bestellen

Wees welkom, boven op mijn beste hoed – Daniel Billiet, Jos van Hest, Gil van der Heyden, Bette Westera

Hoe stimuleer je de jeugd om beroemde gedichten uit de Nederlandstalige poëziecanon te lezen? Vier bekende hedendaagse dichters zochten samen achttien canongedichten uit. Bij elk gedicht schreven zij een eigen kindergedicht. Hun eigen gedichten bestaan de ene keer uit een moderne vertaling en de ander keer uit een dialoog met het origineel. Soms bevat het een tegengeluid of het is juist een hele vrije interpretatie. Ze leveren inzicht en inspiratie op. Ongetwijfeld levert dit prachtig geïllustreerde boek interessante gesprekken over poëzie op.

Uitgever: De Eenhoorn | Verschenen: 26 april 2023 | €24,95 | Hier te bestellen

Je mag ook niets meer zeggen – Mounir Samuel

Dat inclusief taalgebruik een hot topic is in het (voortgezet) onderwijs moge duidelijk zijn. Zo vroeg het LAKS vorig schooljaar ook al aandacht voor het taalgebruik in het onderwijs met hun taalgids. Met het boek Je mag ook niets meer zeggen probeert ook Mounir Samuel met humor duidelijk te maken wat de impact kan zijn van taalgebruik waarmee groepen mogelijk worden buitengesloten. Het is tijd voor een nieuwe taal in een nieuwe tijd. Ongeacht of je het eens bent met Mounir of niet, zet dit boek je aan het denken over inclusieve, veilige en toegankelijke taal voor iedereen.

Uitgever: Nieuw Amsterdam | Verschenen: 31 januari 2023 | €24,99 | Hier te bestellen

Feest-FAQ

Lieve lezers!

Gelukkig nieuwjaar! Een jaar geleden zijn we met deze blog gestart en we gaan dit schooljaar door met het delen van boekentips en columns. Ter ere van ons 1-jarig bestaan geven we antwoord op een aantal veelgestelde vragen:

Maken jullie echt alles zelf mee of verzinnen jullie die verhalen?

Heleen: ‘Alles wat ik schrijf maak ik echt mee óf had ik echt mee kunnen maken. Soms maak ik de waarheid een beetje leuker om te lezen. Soms laat ik iets weg en soms geef ik het verhaal een nieuwe wending. Volgens mij hoef je niet altijd de exacte waarheid te schrijven om iets heel waars te vertellen.’

Janneke: ‘Ik maak alles wat ik schrijf écht mee. Soms combineer ik wel een aantal verschillende gebeurtenissen in één verhaal. Sommige situaties komen in meerdere klassen voor. Dat is dan ook meestal de reden waarom ik erover wil schrijven. Neem bijvoorbeeld de blog over het pimpampetten, daar stopte ik de leukste antwoorden in één verhaal. Dat spel speel ik namelijk met bijna al mijn klassen. Het voegt voor de lezer niet veel toe om te benoemen dat het verhaal zich in drie klassen afspeelde, daar wordt het alleen maar ingewikkeld van.’

Wat vinden jullie collega’s en leerlingen ervan dat jullie over hen schrijven?

Heleen: ‘Ik noem eigenlijk nooit namen, zodat er maar heel weinig mensen weten wie er aan de basis van het verhaal staan. Dat maakt het makkelijker om over mensen te schrijven, terwijl je je eigen waarheid gebruikt. Soms herkent iemand zichzelf of een ander. De meeste mensen voelen zich dan gevleid, of vinden het grappig. Ik heb ook een keer gehad dat iemand het heel confronterend vond om over haar eigen situatie te lezen. Toen was ik blij dat ik geen nare dingen geschreven had en dat ik haar naam natuurlijk niet genoemd had.

Janneke: ‘Zolang verhalen leuk of grappig voor iemand uitpakken verander ik niet veel. Hoewel ik geen namen noem herkennen leerlingen of collega’s zichzelf weleens en ik heb daar tot nu toe alleen maar positieve reacties over ontvangen. Ik zorg ervoor dat mensen niet herkend kunnen worden zodra ik denk dat diegene de beschreven situatie onprettig of gênant zou kunnen vinden. Daar probeer ik zo zorgvuldig mogelijk mee om te gaan.’

Hebben jullie alle boekentips echt zelf gelezen?

Heleen: ‘JA! Ik lees alle boeken waarover ik tip. Anders zou ik er toch geen tip over schrijven?! Het is wel eens voorgekomen dat ik een boek op het laatste moment nog wilde lezen en toen mijn dochter van en naar het theater moest brengen. Zij heeft me toen in de auto voorgelezen uit het boek waarover ik tipte, dat was heel gezellig en zo had ik het boek toch nog op tijd uit. Ik vind het fijn om boeken te lezen en die te kunnen aanraden aan de leerlingen die ik les geef én alle andere mensen die ons volgen. Je merkt het direct of iemand een boek echt gelezen heeft en ik denk dat ik betere adviezen kan geven als ik een beetje op de hoogte ben van welke boeken er verschenen zijn. Wat zo superleuk is dat soms schrijvers vragen of we hun boek willen lezen. Ze sturen dan ook wel eens een boek met hun handtekening op, die kunnen we dan weer weggeven.’

Janneke: ‘Jazeker, zelfs alle winacties zijn eerst door ons gelezen. Ik ben van mening dat je geen boeken moet aanraden of weggeven waar je niet van weet waar het over gaat. Zeker niet wanneer er gevoelige onderwerpen in een verhaal worden beschreven. Soms lees ik ook weleens een boek waar ik niet zo fan van ben. We kiezen ervoor om die boeken niet te delen in plaats van er een negatieve recensie over te schrijven. We willen met Hoe was het op school mensen inspireren met mooie boeken en niet demotiveren om te gaan lezen.’

Waarom doen jullie zoveel winacties?

Heleen: ‘Bij mij thuis staan de boeken al drie rijen dik in de kast, voor nóg meer boeken erbij moet ik wel een heel goede reden geven. Bovendien vind ik het heel belangrijk dat jongeren lezen. Als ik de kans krijg om ze daartoe aan te zetten, dan laat ik die kans niet schieten. Het is heel feestelijk om een boek te winnen en het is natuurlijk nóg feestelijker om een boek te winnen, en soms lukt dat, met een handtekening van de schrijver. De boeken die we weggeven vinden we meestal zelf leuk, dus een voorselectie is alvast gedaan! Janneke en ik hebben niet helemaal dezelfde smaak, maar we zijn het er meestal wel over eens of we een boek een goed boek vinden.’

Janneke: ‘Naast het feit dat ook mijn boekenkast veel te vol is om alle boeken zelf te kunnen en willen houden, vind ik het ook belangrijk om het plezier te kunnen delen van het hebben van een eigen boek. Een boek is wat mij betreft een waardevol bezit en dat geluk is lang niet alle jongeren in Nederland gegeven. Via onze winacties wordt dat voor álle jongeren die meedoen mogelijk. Waarom ik dat belangrijk vind? Een boek vertegenwoordigt een gevoelswereld of een fysieke wereld waar je even in kunt verdwalen. Waar je je aan kunt laven wanneer je daar behoefte aan hebt. Iedereen verdient permanent zo’n kleine escape in boekvorm in zijn of haar privé-omgeving.’

Waarom hebben jullie een nieuwe huisstijl?

Heleen: ‘Waarom heb jij een nieuwe broek, nieuwe pennen in je etui of een ander kapsel? Het nieuwe schooljaar begint, @hoewashetopschool bestaat een jaar, we hebben al meer dan 1250 volgers op Insta….. daarom!’

Janneke: ‘Het leek ons leuk om na een jaar weer met een frisse start te beginnen en een nieuwe huisstijl past daarbij. Daarnaast vinden we het op instagram een beetje jammer om de rechthoekige boekcovers zoveel geweld aan te doen, door ze in vierkante vorm te delen. Een praktische reden dus.’

Dankjewel voor het lezen van onze verhalen en veel liefs van ons,

Janneke & Heleen

Afbeelding: Magical Clouds

Jimi Fender Johnson – Buddy Tegenbosch – Tip van Heleen

Jimi belandt in een tijd waarin hij nog niet eens geboren was. Op 10 september 2001 staat hem een heel persoonlijke uitdaging te wachten. Jimi maakt kennis met mensen die een indrukwekkende rol in zijn leven zullen spelen. Als je je afvraagt of hij de aanslag op 11 september 2001 gaat voorkomen… dat zou zijn bijzondere verhaal ongeloofwaardig maken.

Buddy Tegenbosch wist me gelijk ‘aan te zetten’, niet alleen was ik gewoon heel benieuwd naar zijn nieuwe roman, ik moest ook lastige keuzes maken. Lezen en muziek luisteren gaat bij mij nou eenmaal niet samen en er wordt in Jimi Fender heel veel muziek aangeboden. Ga je mee in het verhaal of laat je je verleiden door de muziek? Ik vond mijn weg er in, net als Jimi die zijn weg terug naar de toekomst vond.

“Hoe zou Buddy dat doen?”, vroeg ik me af en ik viel hem lastig via de eiland- en campingwifi. “Kun je schrijven en luisteren tegelijk?” “Nee ik kan niet schrijven en muziek luisteren tegelijk, maar ik vind het wel fijn om muziek op te hebben staan als een soort achtergrondbehang. Daar luister ik dan niet actief naar, maar het zorgt er juist voor dat ik niet afgeleid word.”

“Zonder de muziek zou Jimi niet bestaan, maak jij zelf muziek?” “Nou… dat mag geen naam hebben.” “Als je bijna heel Jimi’s lijst moest schrappen en maar één nummer mocht bewaren welk nummer zou dat dan zijn? Bewaar je dat nummer dan voor Buddy of voor Jimi?” “Als ik maar één nummer zou mogen bewaren, dan is dat Dreams van Fleetwood Mac, dat nummer brengt me meteen terug naar mijn jeugdjaren. En dat hoewel het eigenlijk een band is van net voor mijn tijd. Het is zeker een nummer voor Buddy, zoals dit allemaal nummers voor Buddy – gelezen in Eindhovens Dagblad: Buddy is vernoemd naar Buddy Holly – zijn.”

“Jimi is geboren als Lucy. Ik heb dat gelezen als een gegeven en niet als een punt of iets waar een heel drama omheen hing. Dat vind ik verfrissend, zo zou het eigenlijk ook moeten zijn.” “Het feit dat het geen hoofdthema is dat Jimi als Lucy is geboren, heb ik expres gedaan. Ik hoop juist dat we ooit in een wereld leven waarin dat zo is. Dat het niet uitmaakt welke kleur je hebt, op welke sekse je valt of welke sekse jezelf hebt. “

“Lijkt Jimi op Buddy?” “ Ik denk dat Jimi wat meer mee heeft moeten maken dan Buddy, hij heeft misschien wat meer lef, maar we zijn beide wel even nieuwsgierig. Volgens mij zouden Jimi en ik wel vrienden kunnen zijn.” “Welke eigenschap zouden jullie echt irritant vinden van elkaar?” “Jimi is behoorlijk eigenwijs, hij blijft maar doorgaan en heeft eigenlijk wel een bord voor zijn kop. Dat zou ik natuurlijk irritant kunnen vinden, maar misschien ben ik zelf ook wel ‘een beetje’ eigenwijs. Er speelt overigens niemand in het verhaal die ik bedacht heb op basis van de eigenschappen van iemand die ik ken. Ik heb alle personages zelf in elkaar geknutseld.”

“Jimi’s verhaal speelt zich af in New York. Wat heb je met New York? We zijn er eerder geweest, in Livestream, was je nog niet klaar in deze stad? Past een verhaal dat zich afspeelt in Stockholm, Terschelling-Oosterend (een paar van míjn favorieten) of Sint Annaparochie bij de personages die geboren worden in jouw fantasie?” “New York blijft voor mij een stad die tot de verbeelding spreekt. Het is alsof je door een filmset loopt als je op Manhattan bent. Natuurlijk zou een verhaal zich ook in een andere stad kunnen afspelen, maar er zijn nou eenmaal meer mensen die New York kennen dan bijvoorbeeld Sint Annaparochie of Eindhoven.”

Jimi Fender Johnson is een spannend en meeslepend verhaal. Een boe waarin gereisd wordt in de tijd zou ik ‘normaal’ niet snel uit de kast pakken. Jimi wist me gerust te stellen, omdat je nou eenmaal niet twee keer in dezelfde tijd kunt leven. Een van mijn leeshoogtepunten was het straatoptreden bij de muziekwinkel, waarbij het publiek pas gegrepen werd toen Jimi muziek uit de toekomst speelde. Ik ben ervan overtuigd dat Jimi jongeren aan het lezen én luisteren kan krijgen. Wat een fijn muzikaal verhaal, als je een manier gevonden hebt om niet verscheurd te worden tussen lezen en luisteren.

Voor iedereen die wel tegelijk kan luisteren en lezen óf die dat graag om de beurt doet: Jimi Fenders Playlist

Houd onze instagram-pagina in de gaten, binnenkort verloten we een gesigneerd exemplaar van Jimi Fender Johnson.

Mijn leeftijdsadvies: 14+ | Uitgever: Van Goor, Uitgeverij Unieboek – Het spectrum bv | Auteur: Buddy Tegenbosch| Omslagontwerp: Lennart Wolfert | Verschenen: 4 juli 2023 | Prijs: €17,99 | Hier te bestellen

 

Ik ga op reis en ik neem mee… – Vakantieboeken van Heleen

Lieve Janneke!

De vakantie is dan toch eindelijk echt begonnen! Al groeit de stapel boeken om mee te nemen nog steeds, ik móét echt gaan kiezen! Dit jaar ga ik een weekje in het vermoedelijk allerlulligste huisje op het allerleukste eiland wonen. Ik neem mijn hond mee (zijn hobby is achter kanoetjes aanrennen) en een veel te grote tas. Dat klinkt als superhandig in de bus en op de boot.

Gelukkig wordt het een stralende week en passen er behalve zomerrokjes, bikini’s en warme vesten ook nog een paar boeken in de enorme tas. Bij mijn keuze houd ik geen rekening met het gewicht per boek. Of dat nou zo verstandig is….

De wereld in het klein – Caroline Waltman & Gloria Waltman Flore

Mijn vriendin Caroline Waltman maakte samen met haar dochter (vriendin van míjn dochter) Gloria Waltman Flore een prachtig kijk, blader en naslagboek. Haar lief heeft een eiland, midden in het Groene Hart, ver van de bewoonde wereld. Op dat eiland staat een huisje, in dat huisje genoten zij van de aandacht voor elkaar en van het maken van blijvende herinneringen. Nog niet zo lang geleden kwamen deze, ooit, stadsmensen hun boek vol verhalen, tekeningen, foto’s, recepten en kennis bij mij brengen. Ik ben nu al onder de indruk en weet zeker dat ik na de vakantie nog niet klaar ben met dit boek. (De wereld in het klein weegt 1376 gram.)

Uitgever: Noordboek | Verschenen: 15 juni 2023 | €49,90 | Hier te bestellen

En toen ging hij – Jannah Loontjes

Zoals jij en ik ook wel eens horen dat jongeren de boeken lezen die wij tippen, volg ik ook de tips van ‘echte’ recensenten. De sfeer die in deze roman beschreven werd sprak mij aan. Een vriendengroep, bestaand uit kleurrijke types, in de tijd van de moord op Olof Palme in Stockholm staat centraal. Ik kies niet vaak voor historische romans, maar de vrienden in Zweden én het zwemmen in zo’n fris meer prikkelen mijn vakantiegevoel. (En toen ging hij weegt 611 gram.)

Uitgever: De Geus | Verschenen: 2 mei 2023 | €24,99 | Hier te bestellen

Ieder seizoen zijn groen – Mijke Desserjer 

Het leek me een uitdaging om ook een boek mee te nemen waarin ik iets creatiefs zou leren maken. Niet dat ik niet creatief ben, maar bij mij wordt alles abstract, kleurig en veel. Antoinette van Kinderboekwinkel De toverlantaarn raadde me dit boek aan. Ieder seizoen in het groen begeleidt je bij het botanisch tekenen. Ik ben heel benieuwd of het mij gaat lukken om met fijne lijntjes helmgras, rijpende cranberry’s en kamperfoelie herkenbaar op paper te krijgen. (Ieder seizoen in het groen weegt 545 gram.)

Uitgever: Kosmos Uitgevers | Verschenen: 22 februari 2023 | €22,50 | Hier te bestellen

Jimi Fender Johnson – Buddy Tegenbosch 

Dit boek ligt al op mijn stapel sinds het begin deze maand uitkwam. Omdat de schrijver vorig jaar onze school bezocht, heb ik toen al zijn werk gelezen. Vooral Oog om oog vond ik verpletterend en met Match hebben we heel wat leerlingen aan het lezen gekregen. Superleuk dat Buddy Tegenbosch ook nog eens een gesigneerd exemplaar beloofde op te sturen om te verloten. Hoofdpersoon Jimi leeft voor muziek en belandt in een andere tijd. Het verhaal speelt zich af in New York, op Instagram deelt Buddy zijn opnames voor de trailer. (Jimi Fender Johnson weegt 380 gram.)

Uitgever: Van Goor | Verschenen: 4 juli 2023 | €17,99 | Hier te bestellen

Groetjes vanaf Terschelling!

Heleen

De kleuren van de zee – Miriam Bruijstens – Tip van Janneke

Het queer joy-boek De kleuren van de zee verscheen precies op het juiste moment. Vlak voor de zomer nodigde de prachtige omslagillustratie van Miranda Zantingh meteen uit om dit boek in te pakken en mee te nemen naar het strand. Schrijfster Miriam Bruijstens schreef een positieve YA-roman over zomerse zwemsessies, nieuwe vrienden en liefde in de lucht.

Wanneer Hannah een vuurtoren in de verkoop ziet staan haalt ze haar beide vaders en moeder over om daarnaartoe te verhuizen. Zo belandt ze aan het begin van de zomer in een klein dorpje, waar ze al snel nieuwe vrienden maakt op het strand. Het is een perfecte vakantie, waarin Hannah het ene na het andere vrolijke avontuur beleeft. Zoals elke tiener zit ook Hannah zichzelf soms een beetje in de weg. Ze is nog nooit verliefd geweest en haar ADHD maakt het moeilijk om snel haar draai te vinden in haar nieuwe omgeving.

Als ervaringsdeskundige was ik nieuwsgierig naar het aangekondigde ADHD-element, want dat kan wel wat representatie in de jeugdliteratuur gebruiken. De moeilijkheden waar hoofdpersoon Hannah tegenaan loopt zullen voor sommige lezers herkenbaar zijn. Moeite hebben met opstarten, met nieuwe routines vinden of simpelweg vergeten te eten. Via het ik-perspectief krijgt de lezer goed mee hoe het uitvoeren van dagelijkse activiteiten opeens doorkruist kan worden door een spontane ingeving.

Wanneer een tiener worstelt met zijn of haar ADHD-diagnose kan dit verhaal een feest van herkenning zijn. Maar wie volledig oké is met zijn of haar ADHD-diagnose kan het als vervelend ervaren dat iets wat normaal voelt opeens wordt geproblematiseerd of als afwijkend wordt bestempeld. ADHD kent vele facetten en dit is slechts één van de vele vormen. Ik werd dan ook aangenaam verrast door Miriams nawoord, waarin ze uitlegt niet het verhaal van dé ADHD’er te hebben opgeschreven. Ze geeft een kwetsbare en hier en daar komische inkijk in het leven van slechts één ADHD-meisje. Het is goed om dat gegeven in het achterhoofd te houden tijdens het lezen.

Op insta en in het nawoord is schrijfster Miriam Bruijstens heel openhartig over zichzelf en benoemt nadrukkelijk de dingen zoals ze zijn. Ze ontleent daaraan een deel van haar identiteit: ze is feminist en queer, heeft MS en ADHD. Gezien haar achtergrond begrijp ik dat ze de urgentie voelt om dergelijke zaken in de jeugdliteratuur te representeren. Dat proef je terug op elke bladzijde van het verhaal. Miriam wil dingen bespreekbaar en herkenbaar maken, maar lijkt zich tijdens het schrijven te hebben afgevraagd of die boodschap wel duidelijk overkomt. Wat mij betreft hoeven niet alle issues expliciet te worden benoemd of uitgelegd. Juist de hoofdstukken waarin op speelse en lichtvoetige wijze wordt beschreven hoe Hannah staat te dralen en te dromen zonder de ADHD-stoornis te benoemen, leveren een glimlach op van herkenning. Sommige kwetsbare zaken komen soms juist beter uit de verf wanneer het verhaal zélf kan spreken, want dat is sterk genoeg.

Of het helemaal realistisch is dat bijna alle personages queer zijn? Daar kunnen we duidelijk over zijn, dat is het niet. Toch heeft het in dit geval wel iets charmants. Miriam Bruijstens schrijft met De kleuren van de zee een handreiking naar alle jongeren die onzeker zijn over hun geaardheid en lijkt ze met een hartekreet toe te willen schreeuwen: ‘Wees jezelf, je mag er zijn!’ Volgens mij komen alle letters van LHBTQIA+ wel voorbij en mocht de cishetero-lezer zichzelf nog missen in dit verhaal… ook daar is door Miriam aan gedacht: ‘Zoals in veel boeken de token gay niet ontbreekt, ontbreekt in dit boek de token straight niet.’

Op de token straight na heeft geen enkel personage een doorsnee leven. Miriam heeft werkelijk aan élke minderheid gedacht. Of het nu gaat om geaardheid, gender, fysieke handicaps, mentale uitdagingen, een rottige jeugd of andere bijzondere thuissituaties. In De kleuren van de zee zit een hoeveelheid kleurrijke karakters waar je volgens mij wel drie romans mee had kunnen vullen. Er moet me van het hart dat de grote hoeveelheid uitzonderlijke personages me soms een beetje kriebels bezorgde. De diversiteit in het verhaal is wel heel erg politiek correct en blijft door de grote hoeveelheid wat aan de oppervlakte. Het is wellicht een tikje té compleet, maar mogelijk is dat een kwestie van smaak.

De kleuren van de zee is een boek dat hedendaagse thema’s aan de kaak wil stellen zonder activistisch over te komen. Er wordt daarbij voortdurend de nadruk gelegd op alles wat afwijkt van de norm, ingepakt in een zachte deken van acceptatie en liefde. Daar moet je van houden. Voor mij persoonlijk had het iets meer buiten de lijntjes gemogen. Miriam schrijft in haar nawoord dat ze een zachtaardig, lief boek wilde schrijven over mensen die zijn zoals ze zijn. En dat is gelukt. Naast alle jeugdboeken waarin dergelijke thema’s vaak gepaard gaan met veel hardheid en trauma’s is het verfrissend om eens een feel good-verhaal te lezen over een ruimdenkende tiener die zich ontwikkelt volgens ‘het boekje’, met hier en daar wat gebruikelijke hormonale verwarring en wat hobbels.

Het is een vriendelijk voortkabbelend zomerboek geworden over een zonnig queermeisje met ADHD, die in een veilige omgeving mag ontdekken wie ze is. Dat wens je, naar wat voor geaardheid of karakterontwikkeling dat ook mag leiden, elke tiener toe.

Mijn leeftijdsadvies: 13+ | Uitgever: Van Goor, Best of YA | Auteur: Miriam Bruijstens | Illustratie: Miranda Zantingh, Studio Z Art ’n More | Verschenen: 20 juni 2023 | Prijs: €17,99 | Hier te bestellen

 

Ik ga op reis en ik neem mee… – Vakantieboeken van Janneke

Salaam Heleen!

In de laatste weken voor de vakantie doe ik in gedachten altijd het spel ‘ik ga op reis en ik neem mee’. Ik maak in mijn telefoon lijstjes met outfits, spelletjes en natuurlijk ook met boeken. Dat is onderdeel van mijn voorpret. Elke keer als ik naar mijn lijstje met boeken kijk, denk ik handenwrijvend aan de vakantie. Ik wissel deze zomer af tussen papieren boeken en e-books, dat is nieuw voor mij. Sinds kort heb ik een e-reader (gewonnen! Zo leuk!) die ik wat handiger mee kan nemen tijdens mijn rondreis door Egypte dan de gebruikelijke extra kilo’s papier uit de bieb. Ik ben benieuwd hoe dat bevalt!

Welke boeken lagen er op jou te wachten aan het begin van deze zomer? Dit zijn een aantal van de mijne (onder de video gaat de tekst verder):

Lievegedicht – Joost Oomen

Op het festival Oerol bezocht ik vlak voor de zomervakantie, op een open plek in het Terschellingse bos, de voorstelling van Joost Oomen. Zijn nieuwste dichtbundel heb ik daar bij hem persoonlijk gekocht. Wie bovenstaande video bekijkt, van Joost die zijn gedicht voordraagt in de duinen, behoeft denk ik geen uitleg meer waarom ik ontzettend zin kreeg in de zomer toen ik zijn bundel Lievegedicht in ontvangst nam.

Uitgeverij: Querido | Verschenen: 21 maart 2023 | €20,00 | Hier te bestellen

Lessen in chemie – Bonnie Garmus

Eerlijk gezegd heb ik dit boek een keer meegenomen omdat de omslag me aansprak, maar het verdween weer naar de achtergrond. Tot een derdeklas leerling, wiens boekensmaak ik meestal deel, het aanraadde. Ik besloot het weer op m’n stapel te leggen. Het is een historische roman met een feministische ondertoon, over een vrouwelijke wetenschapster in de jaren “60. Dat klinkt als een boek met heel veel elementen die ik leuk vind.

Uitgeverij: Boekerij | Verschenen: 31 maart 2022 | €15,00 | Hier te bestellen

Schaduw van Toet – Lida Dijkstra

Deze vakantie ga ik drie weken rondreizen in Egypte, waar ik o.a. het graf van Toetanchamon hoop te bezoeken in Luxor. Ik hou er altijd van om boeken te lezen die zich afspelen in mijn vakantieland. Het kinderboek Schaduw van Toet vertelt het verhaal van een koningsdochter wiens kleine kwetsbare broertje, Toetanchamon, ooit farao zal worden. Perfect!

Uitgeverij: Luitingh Sijthoff | Verschenen: 1 oktober 2021 | €20,99 | Hier te bestellen

De woelige wereld van de worm, over een ondergronds leven vol hindernissen – Noemi Vola

De vele boekhandels die ik op de socials volg lijken in de war over De woelige wereld van de worm. Waar de één het een kinderboek noemt, noemt de ander het een informatief natuurboek en het wordt ook wel als kunstboek gepresenteerd. De beschrijving van recensent Bas Maliepaard komt misschien nog wel het meest in de buurt: ‘Het leest als een graphic novel.’ Een knalroze dikke pil, met viltstift-illustraties van regenwormen… dat kan niet anders dan reuze leuk zijn!

Uitgeverij: Parade | Verschenen: 10 april 2023 | €22,50 | Hier te bestellen

Groetjes vanuit Egypte!

Janneke