Hoe was het op school?

Geheimen van het tuinhuis – Een cadeauboek voor Janneke

Om te vieren dat we al meer dan 1200 volgers hebben op onze instagram-pagina en omdat we elkaar na lange tijd weer in het écht zagen, zochten we voor elkaar een boek uit bij kinderboekwinkel De Toverlantaarn in Leeuwarden. Janneke kreeg van Heleen het boek Geheimen van het tuinhuis van Rihana Jamaludin.

Hoe kies je een boek voor een ander? En hoe weet je of een boek geschikt is voor jezelf? Aan de hand van de flaptekst en de omslagillustratie legt Heleen haar keuze uit en licht Janneke haar eerste indruk toe.

De flaptekst:

Deze historische roman speelt zich af in 1870, in Suriname. Het is zeven jaar na de afschaffing van de slavernij, maar er is nog steeds veel ongelijkheid.
De zestienjarige Alexandra Belgrave groeit op in de kleurlingenelite. Een leven in slavernij is haar familie door hun witte voorouder bespaard gebleven, maar toch is het toekomstperspectief van Alex beperkt. Als meisje zal ze nooit kunnen studeren, hoe intelligent ze ook is. Tijdens de vakantie die ze samen met haar beste vriendin Jo op plantage Het Schoone Land doorbrengt, ontmoet ze Ernst Martzil, die in het geheim een machine aan het bouwen is. Hij zit niet direct te springen om een meisje dat hem daarmee wil helpen, maar dan merkt hij hoe slim en vindingrijk Alex is. Zouden Ernst en Alex met de nieuwe uitvinding hun eigen toekomst kunnen veranderen?

Heleen, waarom heb je dit boek voor Janneke gekozen?

Natuurlijk kon en wilde Janneke helemaal niet kiezen! Er was ook zoveel moois te vinden bij de Toverlantaarn. Behalve van fantasy houdt Janneke van historische boeken én verhalen die verteld moeten worden. Volgens mij is dit zo’n verhaal. Na de afschaffing van de slavernij is er nog steeds veel ongelijkheid in Suriname. De 16-jarige Alexandra heeft een witte voorouder, daardoor zijn haar directe familieleden geen slaven geweest. Toch merkt ze dat ze niet alles mag, studeren bijvoorbeeld, wat anderen wel mogen. Geheimen van het tuinhuis gaat over vriendschap, over denken in mogelijkheden. Ik ken Janneke als iemand die haar leerlingen graag leert denken in mogelijkheden. De prachtige omslag neemt je al mee op reis nog voor je het boek opengeslagen hebt. Ik hoop dat de reislustige Janneke zich mee laat nemen op reis naar Suriname!

Janneke, wat is je eerste indruk van dit boek?

De botanische omslag met het ouderwetse damessilhouet wekt meteen mijn nieuwsgierigheid. Ik hou namelijk enorm van exotische en historische verhalen waarin sterke vrouwen de hoofdrol spelen. Geheimen van het tuinhuis gaat over een eigengereid meisje dat haar toekomst in eigen hand wil nemen. Stoer! Het speelt zich af in een hele specifieke periode in de geschiedenis van Suriname, waar niet veel over geschreven is. Die nieuwe invalshoek, nauw verbonden met ons koloniale verleden, lijkt me boeiend. Vanwege de relevantie van het onderwerp en de feministische ondertoon stond deze coming of age-roman al een poosje op mijn To Be Read-lijstje. Kortom: dit boek past helemaal in mijn straatje. Goed gekozen!

No Exit – Maren Stoffels – Tip van Janneke

Thrillers en horror, veel tieners smullen ervan. Momenteel zijn het veelgelezen genres onder scholieren. Wie door de horrorbomen het moordbos niet meer ziet, kan misschien wat keuzehulp gebruiken. Persoonlijk ben ik erg gecharmeerd van het werk van Maren Stoffels. Eind april verscheen haar laatste thriller, No Exit, over een heropvoedingskamp voor pesters op een cruiseschip. De deelnemers krijgen bij aankomst een welkomstwoord te lezen: ‘Welkom bij No Exit. De plek voor jou, zodat anderen veilig zijn.’

Vesper stapt aan boord van een cruiseschip in de veronderstelling een paar dagen tot rust te kunnen komen en leuke dingen te doen. Samen met 49 andere kinderen komt ze er al snel achter dat ze niet naar een relaxt zomerkamp is gestuurd, maar naar een heropvoedingskamp. Het blijkt een kamp voor 50 pesters te zijn. Hun ouders zijn wanhopig en grijpen dit kamp aan als laatste strohalm. Of zoals de kapitein van het schip uitlegt: ‘Onderzoek wijst uit dat dit de effectiefste methode is om pesters met hun pestgedrag te laten stoppen.’

Hoe ze dat bereiken? Met een oog om oog, tand om tand-beleid. Zo cru als het klinkt, zo cru is het ook. Gedurende het hele kamp ondergaan de pesters als groep de streken die ze zelf hebben uitgehaald. Ze worden mishandeld en tegen elkaar uitgespeeld. En als daar perongeluk een pester bij om het leven komt? Dat maakt niet uit. Niemand zal een pester missen.

Je leert Vesper en haar nieuwe vrienden, Jonah en Gwen, kennen. Ieder met een eigen verhaal. Gwen beweert onschuldig aan boord te zijn, Jonah gaat erg ver om anderen te laten lachen en Vesper zelf heeft last van een rode waas sinds haar moeder is overleden. Gelukkig hebben ze elkaar, want ‘in een gevangenis, overleef je het niet alleen’. Hoewel ze erge dingen hebben gedaan, voel je je al snel begaan met het stel. Niemand wordt expres een pester, toch?

Wat precies de moraal van dit verhaal is, is me eerlijk gezegd niet helemaal duidelijk. Het is in ieder geval een spannend boek, dat je over een aantal interessante vraagstukken rondom pesten laat nadenken. Het roept discussie op. En het voeren van die discussie is misschien wel juist de oplossing tegen pesten. Blijf erover praten en probeer het te begrijpen zodat je het kunt voorkomen.

De toegankelijke schrijfstijl van Maren levert haar een breed lezerspubliek op. De zinnen zijn niet lang, het taalgebruik is niet ingewikkeld en de bladspiegel is ruim en overzichtelijk opgezet (wat bijvoorbeeld prettig is voor dyslecten). Het is al vroeg interessant voor jonge lezers (groep 8 en brugklas) die toe zijn aan een bloedstollend verhaal. Maar het is ook geschikt voor oudere (aarzelende) lezers. Het is prettig om op dit leesniveau eens een écht spannend boek te hebben, waarin ook 13+ers zich niet te veel betutteld voelen.

Ook Marens eerdere boeken Lockdown, Black Friday, Escape Room 2.0 en een aantal andere thrillers vielen om die reden in de onderbouw in goede aarde. Dus wie na No Exit de smaak te pakken heeft, kan nog even door met Stoffels andere jeugdboeken. Die Engelse titels vind ik persoonlijk een beetje afbreuk doen aan de kwaliteit en de taligheid van de boeken. Maar na even navraag te hebben gedaan bij wat leerlingen begrijp ik de keuze wel, want unaniem werd me medegedeeld: ‘In het Engels klinkt het veel spannender.’

Beleef de lente – Janneke

Ha Heleen!

Jij en ik zijn drukke fladderaars, voor de klas en daarbuiten. We houden van prikkels, we veroorzaken veel prikkels en zijn soms zelf overprikkeld. Meer dan eens raken we snel afgeleid – ‘hee kijk, daar vliegt een gans’- en we kunnen ons dan ook goed voorstellen hoe ook leerlingen soms last kunnen hebben van onder- of overprikkeling. Zo nu en dan doe ik daarom een klein experiment in de klas. Mijn laatste experiment heet: Beleef de lente.

Mensen die geen last hebben van onder- of overprikkeling kunnen zich soms maar moeilijk voorstellen dat afleiding niet altijd inhoudelijk is, à la ‘Wat zegt ze nou?’, maar ook heel vaak zintuiglijk kan zijn. Je voelt iets, je ruikt iets, je hoort iets, je ziet iets. Mijn ramen zijn in de klas daarom altijd open voor frisse lucht (zeker als een klas net terugkomt van gym). Krakende verpakkingen moeten in de tas blijven of worden aan het begin van de les in de prullenbak gedaan. En al mijn posters hangen recht en op kleur.

Het helpt me om zelf bij de les te blijven. Het risico op dwaalsporen is minder groot: ‘Vandaag gaan we aan de slag met spelling. Hee, wie ritselt daar? Eet je iets? Een Kinder Bueno! Ach, wat lief van je oma. Ik kreeg vroeger altijd Fruitella van de mijne. Jammer dat de automaat in de kantine zo duur is. Goed. Waar was ik gebleven? Help me even…’

Al een aantal maanden experimenteer ik daarom met sensorisch stressspeelgoed, zoals fidget cubes, tangle twisters en squishies. Oftewel, friemelmateriaal. Ik deel het zo nu en dan uit aan kinderen die dat tijdens de les kunnen gebruiken. Op diezelfde manier experimenteer ik ook met visuele prikkeling. Friemelen met doelloos materiaal of een kalm bewegend beeld schijnt overprikkelde kinderen rust op te leveren, zodat ze minder snel worden afgeleid. En het helpt onderprikkelde kinderen om niet weg te dromen, zichzelf te activeren en te concentreren.

Tijdens mijn keuze-uur zette ik in de winter daarom met enige regelmaat een knapperend haardvuur op het digi-bord. Het bleef tijdens die momenten verrassend rustig. Een vriendin uit het basisonderwijs raadde me onlangs Beleef de lente van de Vogelbescherming aan, waar ze 24/7 livestreams uitzenden van broedende vogels.

Nietsvermoedend zet ik tijdens een keuze-uur de zeearend weer eens aan op het digi-bord. Ze zit al weken te broeden op een nest in It Fryske Gea. Heel rustgevend. Maar dan ontstaat er onrust in de klas. ‘Ze zit op een kuiken!’ ‘Heet een baby-zeearend een kuiken?’ ‘Er komt een tweede!’ ‘Wow, Janneke kijk, er komt NU een tweede!’ Live kijken we naar de geboorte van een zeearend.

De klas voelt zich geroepen om een naam voor ze te verzinnen. Enthousiast verbind ik er een opdrachtje aan: ‘Verzin een allitererende naam’. Tja… ik geef nu eenmaal Nederlands. Na een gepassioneerde stemming komen we uit op zeearend Zaza en zeearend Zandkorreltje. Van de les is niets meer over, maar we hebben allemaal het gevoel dat we iets bijzonders hebben beleefd.

Een week later lijkt de rust te zijn wedergekeerd in het nest. Ik zet op verzoek van de klas de zeearend weer op en zie ze inderdaad rustig chillen in hun nest. Prima. We gaan aan het werk. Dan wordt er opeens een langgerekt ‘Ieeeehl’ door de klas geschreeuwd. Ik kijk verbaasd op en zie een klas vol grote ogen, een enkeling houdt z’n adem geschrokken in. Ik kijk naar het bord en zie hoe papa zeearend een bloederige homp veren in het nest heeft gesmeten. Papa en mama zeearend scheuren het beest uit elkaar en geven kleine reepjes roodkleurend vlees aan hun jongen.

Er wordt die les niet meer gewerkt. De brugklassers voeren opgewonden fluistergesprekken: ‘Waarom legt hij die kadavers in het nest? Gadver. Ik zou dat erbuiten leggen.’ Ik wil ze tot stilte manen, maar ben aangenaam verrast door z’n woordkeuze. ‘Kadaver’ klinkt zoveel mooier dan het door z’n vriend geopperde ‘dode vogel’. ‘Waar anders?,’ vraagt de vriend, ‘Als het niet in het nest ligt valt het toch op de grond?’ ‘Ik zou het aan een takje prikken. Wat vind jij, Janneke?’ ‘Tja,’ zeg ik. ‘Jij legt toch ook je snacks niet buiten op de stoep of in de boom?’ ‘Nee, maar ook niet midden in m’n bed.’ Goed punt, samen mijmeren we nog even over de functie van het nest. Is het hun huis of alleen hun bed?

Ik hoor mezelf nog zeggen: ‘Dat kadaver is door papa zeearend gewoon netjes in de keuken gelegd. Kijk maar, ze slapen aan de andere kant.’ ‘Inderdaad,’ knikken de beide 12-jarige mannen. Dat moet het zijn, het kadaver ligt in het keukentje. Dan realiseer ik me dat ik me voor de tweede week op rij totaal heb laten meeslepen door Beleef de lente. We hebben al twee keuze-uren grotendeels aan een prille zeearendfamilie besteed.

Hoe leuk dat ook moge zijn, ik neem me voor even geen klassikale experimenten meer te doen rondom overprikkeling. Ik moet eerlijk zijn.

Ik raak er te veel door afgeleid.

Een prikkelkus van mij, Janneke

PS. ‘Prikkelkus’, doet dat woord jou ook zo aan de kus van een bebaarde man denken? Of van een oude grijze tante…

Afbeelding: Vogelbescherming, livestream beleef de lente

Het kleine heelal – Een cadeauboek voor Heleen

Om te vieren dat we al meer dan 1200 volgers hebben op onze instagram-pagina en omdat we elkaar na lange tijd weer in het écht zagen, zochten we voor elkaar een boek uit bij kinderboekwinkel De Toverlantaarn in Leeuwarden. Heleen kreeg van Janneke het onlangs verschenen boek Het kleine heelal van Annejan Mieras.

Hoe kies je een boek voor een ander? En hoe weet je of een boek geschikt is voor jezelf? Aan de hand van de flaptekst en de omslagillustratie legt Janneke haar keuze uit en licht Heleen haar eerste indruk toe.

De flaptekst:

Raaf heeft vette pech. Ze is geschorst op school, haar vader staat ergens vast in het buitenland en tot overmaat van ramp is er een lekkage in hun appartement. Met haar moeder gaat ze daarom tijdelijk in een oude caravan op camping ‘Het kleine heelal’ wonen. In de herfst is er niet veel te beleven – zeker niet als haar moeder gewoon moet werken en haar beste vriendin Miracle op school zit, zonder haar. Toch heeft Raaf geen kans om zich te vervelen. Want wat doet Nicolaas, de zoon van de campingbaas, in het mysterieuze bos achter de caravans? En waarom doet haar moeder zo geheimzinnig over haar vader, die maar niet te bereiken is? Annejan Mieras schreef een fonkelend verhaal over vriendschap, vervelende volwassenen en heel wat vragen. Zal Raaf de antwoorden vinden? Lees dat vooral zelf…

Janneke, waarom heb je dit boek voor Heleen gekozen?

Net als in het echte leven houdt Heleen ook in boeken van personages die je het liefst zou willen knuffelen en in je eigen beschermde broekzak mee zou willen nemen naar huis. In dit boek komt -als ik de flaptekst en de vele recensies mag geloven- alles samen waar Heleen van houdt. Het gaat over een klein, stoer meisje dat opgroeit in omstandigheden die niet per se makkelijk zijn, maar die haar niet klein krijgen. Het gaat over de verwondering voor de natuur, het ontdekken van vriendschap en heeft een levensbeschouwelijke ondertoon. Wist je al dat Heleen naast docent Nederlands ook docent Levensbeschouwing en mentor is? Daar past het goed bij. Daarnaast weet ik zeker dat de schilderachtige omslag past bij Heleens liefde voor mooie illustraties.

Heleen, wat is je eerste indruk van dit boek?

Het kleine heelal klinkt als een boek waarin een hoofdpersoon in een ingewikkelde situatie belandt. Het lijkt creativiteit en vermogen tot omdenken te vergen om er het beste van te maken. Volgens mij heeft Janneke goed ingeschat dat dit een boek is waar ik van zou kunnen genieten én waar ik mijn leerlingen blij mee zou kunnen maken.

Als de dood zucht, houd ik mijn adem in – Lex Paleaux – Tip van Heleen

“Goedemorgen Heleen, ik zag je reactie op de post van Scheltema van mijn nieuwe roman. Mijn debuut Winterwater kwam in 2020 uit en speelt zich af in Fryslân, waar mijn wortels liggen. Het boek heeft op vele literatuurlijsten gestaan en de tweede plaats bereikt op de Noord-Hollandse onderwijsprijs. Is het wellicht leuk dat mijn uitgeverij en ik jou een exemplaar van mijn nieuwe roman sturen voor je school?“ – Lex Paleaux

Lex Paleaux nodigde me uit zijn boek te lezen. Op basis van de cover en de titel had ik ‘m zelf niet gekozen, denk ik. Een man in een dwangbuis, die je vanuit de binnenflappen van het boek aanstaart met een blik die ik niet direct kan plaatsen. “Als de dood zucht” is ook al niet een mededeling die ik vanonder mijn kussen graag tegenkom. Toch belandde het boek dat Lex’ uitgever me stuurde onder mijn kussen. De man ‘met die blik’ hield mij niet uit mijn slaap vanwege zijn foto of zijn enge titel. Zijn boek bleek ik te lezen met de vaart van een avonturenroman, dus ik legde het pas weg als mijn armen zo begonnen te tintelen dat het leek of ze in een dwangbuis zaten.

Frank is zeventien als hij in een woongroep, met veel structuur en duidelijke regels, belandt. Zijn ouders zijn omgekomen bij een ongeluk. De oom en tante, die hem in hun gezin opnamen, zijn bij een brand thuis, overleden. Wat voor start kun je hebben in je leven en waar vind je een thuis? “Een ‘thuis’ is een plek waar je het fijn hebt en graag bent. Waar het warm en gezellig is en er een groot vloerkleed op een houten vloer ligt, of een hoogpolig tapijt waar je voeten in verdwijnen.”

Feiten en fictie wandelen hand in hand door dit verhaal dat zich afspeelt in een psychiatrische jeugdkliniek in de jaren negentig, lees je in de binnenflap van het boek. De acht jongeren, die je leert kennen, zitten er niet voor hun plezier. Ze zijn allemaal beschadigd en het lukt ze, op dat moment, niet te functioneren in een ‘normale’ school- en thuissituatie. Hoe zwaar de rugzakken ook zijn, die deze jongeren mee meedragen, het blijven ook ‘gewoon’ jongeren die verliefd worden, uitdagen, experimenteren, verlangens hebben en op avontuur willen gaan.

Waar je in het begin van het boek mee gaat in een staat van continue overprikkeling, kun je dat na verloop van tijd loslaten. De overprikkeling maakt plaats voor interesse in de bewoners van de kliniek en hun begeleiders. Heel zorgvuldig maakt Frank ruimte om de anderen te leren kennen en hij neemt mij als lezer daarin mee. Op een respectvolle manier worden de verschillende karakters uitgediept, ik geloof ze allemaal. Met ingehouden adem of met een schaterlach word ik uitgenodigd ze te omarmen.

“Vanuit de achteruitkijkspiegel zag zijn vader hem zwaaien, bij het instappen port hij hem in zijn zij. “Wie is dat?” “Dat is Fenna.” “Is ze verliefd?” De auto rijdt achteruit. “Ja pap, ze is verliefd.””

Als je bijna een soort harmonie lijkt te herkennen, ondanks alle littekens, het strenge regime en de dokter die wel erg veel in zijn boekje schrijft, ontdek je wel heel plotseling dat niets is wat het lijkt. Een verrassende wending aan het einde laat je nog even natintelen en misschien zelfs het boek gelijk nog een keer pakken.

“Reactie op de weerstand die je voelde kan in kort over zijn: Het leven is nu eenmaal niet voor iedereen gekleurd door confetti en ballonnen. De zelfkant van de maatschappij is rafelig en het zal je verbazen hoeveel jongeren op je school zich in een of meerdere bewoners zullen herkennen.” – Lex Paleaux

Vergaderen & Vieren

Lieve lezers!

Het is meivakantie en ein-de-lijk hebben we, Heleen en Janneke, de tijd gevonden om weer eens in het écht af te spreken. We hadden elkaar dit hele schooljaar nog niet gezien. Een mooi moment om te ‘vergaderen’ over de koers die we willen varen met hoewashetopschool.com. Maar vooral ook een mooi moment om te vieren dat we het na acht maanden nog steeds leuk vinden om boekentips en brieven aan elkaar te schrijven via deze blog.

We vierden ons grote aantal volgers op instagram (al meer dan 1200!) en het plezier dat we aan onze blog beleven, door een boek voor elkaar uit te zoeken in de kinderboekwinkel De Toverlantaarn in Leeuwarden. Want wat is er fijner dan een boek cadeau te krijgen, wanneer je iets te vieren hebt?! Natuurlijk konden we de titels niet lang geheim houden en hebben we het dezelfde dag nog cadeau gegeven tijdens een etentje.

Wil je weten welke cadeaus we hebben uitgekozen? We vertellen je binnenkort over onze boekkeuze voor de ander. Houd onze blog in de gaten voor -je raadt het al- onze boekentips/cadeaus voor elkaar.

Binnenkort volgen er ook weer cadeaus voor jullie, onze leuke lezers, die via onze blog en insta te winnen zijn. Bedankt dat jullie ons volgen, leuke reacties blijven sturen en onze verhalen willen lezen!

Veel liefs van ons, Heleen & Janneke

Winactie: Ons kasteel aan zee – Lucy Strange

Helaas zien we elke dag in het nieuws dat vrede nog altijd niet vanzelfsprekend is, ook al leven wij al bijna 78 jaar in vrijheid. Daarom hebben we tot 4 & 5 mei elke week een winactie met een boek dat zich afspeelt rond de Tweede Wereldoorlog. Zodat we niet vergeten wat er toen gebeurd is en we ervan kunnen leren met het oog op de toekomst en de actualiteit.

We hebben gekozen voor acht verhalen die een totaal verschillende kant van de oorlog belichten. Deze week maak je kans op Ons kasteel aan zee van Lucy Strange. Je hebt ongeveer een week de tijd om te reageren via onze instagram-pagina. Op zondag 30 april 2023, maken we de winnaar bekend.

Klik hier om deel te nemen aan de wedstrijd

Tegen de achtergrond van de Engelse kust speelt zich het leven af van een gelukkig gezin dat in een vuurtoren woont. Er komen barsten in hun dromerige bestaan wanneer de Tweede Wereldoorlog uitbreekt. Met een vuurtoren recht tegenover Duinkerken wordt hun ‘kasteel aan zee’ opeens het middelpunt van verdedigingswerk en oorlogsstrategie.

Naast de thema’s oorlog, vertrouwen en familiedrama, speelt in dit boek de persoonlijke groei van de twaalfjarige Petra de hoofdrol. Het is voor de stoere Petra niet makkelijk om opeens aangestaard en gepest te worden, vanwege haar Duitse Mutti. Wanneer haar lieve vader -de vuurtorenwachter- mogelijk een verrader blijkt te zijn, wordt er een groot beroep gedaan op haar gevoel voor rechtvaardigheid en loyaliteit.

Als geen ander weet Lucy Strange de lezer bij de les te houden met spannende cliffhangers en verrassende plotwendingen. De hoofdstukken zijn kort en bevatten allemaal een eigen verhaallijn. Het is daarom een prettig boek om voor te lezen aan kinderen in de bovenbouw van het basisonderwijs, omdat het ze iedere keer weer een aanleiding geeft om uit te kijken naar het volgende hoofdstuk. Het is hierdoor ook een ideaal boek voor brugklassers die niet meteen staan te springen om een boek te lezen. Het boek is bepaald niet kinderachtig, heeft duidelijke zinnen en speelt goed in op lezers met een korte spanningsboog.

Lucy Strange bewees al eerder met haar boek ‘Het geheim van het Nachtegaalbos’ dat ze precies weet hoe ze de jeugd met haar verhalen kan raken. Ze zet haar jonge karakters zo levensecht neer, dat het bijna onmogelijk is om hun verdriet, nieuwsgierigheid en andere emoties niet te voelen. Haar psychologische kinderthrillers zijn spannend, ontroerend en onverwachts. Ze bedienen een breed en jong lezerspubliek.

‘Ons kasteel aan zee’ werd meer dan terecht bekroond met een Zilveren Griffel in 2021. Het is een schitterend boek om te lezen in de aanloop naar 4 en 5 mei.

Niet gewonnen, maar wel nieuwsgierig geworden naar dit boek? Klik hier om Ons kasteel aan zee te bestellen.

Rijk – Heleen

Lieve Janneke,

Mijn coachgroep bestaat uit leerlingen die vanuit diverse landen in onze schoolbanken beland zijn. In vijf landen, verspreid over de wereld, werden ze geboren (“en Friesland dan?”) en iedereen neemt natuurlijk een ‘stukje thuis’ mee naar school . Ik vind het een rijkdom om met deze groep te werken, we leren zoveel van en met elkaar.

We zaten aan de door mij pas geconfisqueerde lange houten tafel bij elkaar voor de paasviering met de klas. Natuurlijk brandden er kaarsen, zoals altijd wanneer wij vinden dat daar een reden voor is. Het joodse paasfeest (Pesach), de Ramadan en het christelijke paasfeest vallen zo’n beetje samen dit jaar. Het orthodoxe paasfeest, gevierd door de Eritrese leerlingen, valt later dan ‘ons’ paasfeest. De orthodoxe kerk gebruikt de Juliaanse kalender om de paasdatum te berekenen. Pasen zoals wij dat kennen valt niet vaak samen met Pasen in de Eritrese kerk.

Je kunt je misschien voorstellen dat ik even moest nadenken over wat ik op tafel zou zetten bij onze viering. Twee vastende moslims, drie vastende orthodoxe leerlingen, één (twee of drie…) ‘Nederlandse’ Christenen en een paar zonder uitgesproken geloofsopvoeding zaten vandaag aan tafel. Ik had gekozen voor wat fruit, met de belofte dat we samen nog eens wat uitgebreider zouden snoepen als iedereen weer mee kon eten. Andere klassen genoten een uitgebreid paasontbijt, dat wisten we allemaal. Het verzoek aan iedereen om een bloem mee te brengen voor een gezamenlijk paasboeket was niet door iedereen (= niemand) onthouden, dus plukten we eerst bloemen uit de bakken die buiten stonden. Daar had ik (heus) toestemming voor gekregen van onze tuinvrijwilliger.

Voor de paasviering, van alle klassen van onze school, had ik een spel bedacht; ‘Wat zou jij doen?’. Tijdens dat spel kon je als team of individu vragen beantwoorden. De vragen gingen over de keuzes die je maakt in alledaagse situaties. Onderwerpen als roddelen, het voor iemand opnemen, betrouwbaar zijn, grenzen aangeven en voor jezelf kiezen stonden centraal. Je kon de vragen als jezelf beantwoorden, maar ook in de huid kruipen van Maria Magdalena, Judas, Petrus en een aantal andere personages uit het paasevangelie. Onze groep was zo lang bezig geweest met het plukken van bloemen, “mevrouw, het is wel héél koud en héél vroeg”, dat we het spel speelden als onszelf.

Het fijne van werken met mijn groep is dat je weinig sociaal-wenselijke antwoorden krijgt, als je een vraag stelt. “Je vindt een briefje van twintig Euro in de gang, niemand ziet dat jij het vindt. Het enige dat jij gezien hebt is dat iemand eerder vandaag een tas liet vallen, alles belandde op de grond in de gang. Je kent deze persoon niet. Wat doe je met het geld?” Iedereen leek wel een antwoord klaar te hebben op deze vraag. “Wat je vindt mag je houden!” “Je kunt toch beter gewoon pinnen, wie heeft er nu nog geld bij zich.” “Ja, eigen schuld dus.”

Een leerling waarvan ik weet dat er thuis geen briefjes van twintig rondfladderen schoof wat heen en weer op zijn stoel. Zijn klasgenoot, de oudste van de klas, die vaak een gesprek vermijdt, schraapte zijn keel en richtte het woord tot mij. De anderen, een beetje onder de indruk, waren gelijk stil. “Mevrouw, als je geld vindt dan geef je het aan de armen. Of het nou twintig Euro is of tien cent, zo heb ik het geleerd van mijn geloof. Dit geld zul je niet missen, het was niet van jou, je kunt er wel iemand anders mee helpen. Dat maakt ons allemaal rijk.”

Volgens mij wilde iedereen eigenlijk wel een applausje geven voor de wijsheid van deze jongen. Nog een beetje onder de indruk pakte een enkeling nog wat fruit, daarna was het tijd om de kaarsen te doven en te ontdekken of er nog iets in de gang te vinden was.

Ons werk is best leuk, vind je niet?

Liefs Heleen

Winactie: Ik kan nog steeds niet vliegen – Anna Woltz

We hebben gekozen voor acht verhalen die een totaal verschillende kant van de oorlog belichten. Deze week maak je kans op Ik kan nog steeds niet vliegen van Anna Woltz. Je hebt ongeveer een week de tijd om te reageren via onze instagram-pagina. Op zondag 23 april 2023, maken we de winnaar bekend.

Klik hier om deel te nemen aan de wedstrijd

Wanneer Nederland na vijf jaar bezetting eindelijk wordt bevrijd, wordt duidelijk hoe ook die ijskoude hongerwinter zijn tol heeft geeist van de Nederlandse bevolking. Er wordt een grote actie opgezet om Nederlandse kinderen een zomer aan te laten sterken in Denemarken. Bestseller schrijfster Anna Woltz schreef over deze logistieke operatie het ontroerende boek Ik kan nog steeds niet vliegen.

De baldadige en luidruchtige Luuk kan zijn geluk niet op wanneer hij in de bus naar Denemarken boterhammen met echte worst krijgt en ook nog eens de winnaar is van de Wedstrijd der Vieze Liederen. Daar denkt de zorgelijke Ida anders over. Kan haar moeder haar wel zo lang missen als hulp in huis? Luuk en Ida kunnen elkaar al snel niet uitstaan, maar worden in Denemarken in hetzelfde gezin geplaatst.

Hoewel Luuk het liefst de oorlog zo snel mogelijk achter zich laat en zichtbaar geniet van elke seconde dat hij in Denemarken op de boerderij mag spelen en zachte zoete broodjes mag eten, blijkt dat voor Ida toch net even anders te liggen. Zowel de norse Ida uit Nederland als de aantrekkelijke Deens Kirsten (dochter van het gastgezin) blijken ieder hun eigen geheim mee te dragen uit de oorlog.

Anna Woltz liet zich voor dit verhaal inspireren door haar vader. Die net als Luuk een wonderbaarlijke zomer beleefde in Denemarken na de Tweede Wereldoorlog. Het is een onbekend verhaal dat door Anna op een indrukwekkende manier op papier is gezet. Het is dan ook niet voor niets dat Ik kan nog steeds niet vliegen werd bekroond met de Thea Beckmanprijs voor het beste historische jeugdboek.

Niet gewonnen, maar wel nieuwsgierig geworden naar dit boek? Klik hier om Ik kan nog steeds niet vliegen te bestellen.

Alles wat groots voelt – Reine de Pelseneer – Tip van Janneke

Tor doet examen en zit niet lekker in zijn vel. Hij voelt zich anders dan andere leeftijdsgenoten. Niet op een problematische manier, maar wel het uitzoeken waard. Dan vertelt zijn moeder hem dat ze weet wie zijn vader is, ook al leek dat Tors hele leven te moeilijk om te achterhalen. Ze vertelt dat ze geld heeft gespaard. Daarmee kan Tor na zijn diploma-uitreiking op reis gaan naar IJsland, het thuisland van zijn nog onbekende familie.

Tegen de achtergrond van het indrukwekkende IJslandse landschap start Tor de zoektocht naar zijn vader. De achttienjarige tiener is geen prater, wel een schrijver. Tor probeert zijn gedachten daarom op een rijtje te krijgen door te dichten. En hoewel poëzie bij Tor op school als een hobby voor zachtgekookte eitjes wordt gezien, blijkt dat talent in het ruige IJsland juist enorm te worden gewaardeerd.

Die gedichten zijn verrassend treffend en down to earth. Ze wisselen de korte hoofdstukken af en geven de lezer daardoor een klein momentje van bezinning en rust tussen de woelige gedachtes van een verwarde tiener door. Reine de Pelseneer is naast kinderboekenschrijfster ook dichter en dat zie je terug in de kwaliteit van de gedichten, die voor hetzelfde geld een gekunsteld stijlmiddel hadden kunnen opleveren.

Alles wat groots voelt is een coming of age-roman en gaat -je raadt het al- over grote gevoelens. Gevoelens die zo wisselend en onvoorspelbaar kunnen zijn als het IJslandse weer, zeker in een puberbrein. Al helemaal wanneer er allemaal nieuwe en grootse dingen staan te gebeuren. Het ene moment blijkt Tors moeder hem zijn hele leven te hebben voorgelogen over zijn vader. Het andere moment zit hij in een warmwaterbron tussen de IJslandse rotsen te genieten van het uitzicht, want het mooiste meisje van het eiland zit in bikini naast hem en -o ja- het landschap is ook mooi. Tor voelt verliefdheid en verwarring, boosheid en blijdschap.

Hebben we daardoor te maken met een gevoelig boek van het zoetsappige soort? Waarbij we hartslagen tellen en sterretjes in elkaars ogen zien? Verre van. Zo weerbarstig als het landschap van IJsland is, zo ongepolijst en stormachtig zijn ook de gevoelens van Tor beschreven. Tieners voelen zich hierdoor serieus genomen. ‘Het is niet zo uitleggerig,’ zei een derdeklasser die het boek van me leende. Hij herkende zichzelf in het eerlijk aanvoelende verslag van een leeftijdsgenoot die op zoek is naar zichzelf en naar zijn vader.

Reine weet hoe ze Tors emoties kan ondersteunen door op het juiste moment een passend beeld op te roepen van het IJslandse landschap en het weer. Je kunt het natuurgeweld bijna voor je zien. De golven die tegen de kliffen slaan en de wind die aan je kleren rukt. Tijdens het lezen ruik je de zee en voel je het vulkanisch gesteente onder je voeten. Los van het grootse verhaal dat met een prijzenswaardig ingetogen toon op papier is gezet, heb ik ontzettend veel zin gekregen om zelf eens naar het prachtig omschreven IJsland op vakantie te gaan.

Alles wat groots voelt was het eerste boek dat ik van de Vlaamse schrijver Reine de Pelseneer heb gelezen en het smaakt meteen naar meer. Haar heldere woordkeuze in combinatie met het weloverwogen plot zorgen samen voor een frisse en stoere weergave van het gevoelsleven van een opgroeiende tiener. Een aanrader! Ik ben fan.